فهرست محتوا:
- - مقدمه
- - دلایل استفاده از اختیارات معامله (آپشن‌ها)
- - مجموعه اصطلاحات اختیارات (آپشن‌ها)
- - انگیزه‌هایی برای اختیارات (آپشن‌های) خرید و فروش
- - پوزیشن‌های معاملات آتی بعد از اعمال اختیارات معامله (آپشن‌ها)
- - ارزیابی قیمت اختیار معامله (آپشن‌ها)
مقدمه
اختیارات معامله (آپشن‌ها) در قراردادهای آتی، بُعد جدیدی به معاملات آتی اضافه کرده‌اند. اختیارات معامله مانند معاملات آتی محافظت از قیمت را در مقابل حرکات مغایر قیمت ارائه می‌دهند. اختیارات معامله جاری روز در بستر یک صرافی معامله می‌شد، که در آوریل 1973 آغاز شد، زمانی که هیات معاملاتی شیکاگو، صرافی اختیارات معامله هیات شیکاگو (Cboe) را با هدف انحصاری تجارت اختیارات معامله در تعداد محدودی از سهام پذیرفته‌شده در بورس اوراق بهادار نیویورک تاسیس کرد. آپشن یا اختیار معامله در قراردادهای آتی در اکتبر 1982 در CBOT زمانی معرفی شد که صرافی شروع به تجارت آپشن در اوراق آتی خزانه‌داری ایالات متحده کرد.
دلایل استفاده از اختیارات معامله (آپشن‌ها)
آپشن‌ها یا اختیارات معامله به‌طور قابل ملاحظه‌ای از معاملات آتی متفاوت هستند. در صورت استفاده محتاطانه، گزینه‌ها می‌توانند از اهمیت فوق‌العاده‌ای برخوردار شوند، به‌ویژه در تلاش برای حفظ ارزش پورتفولیو با درآمد ثابت.
برای بسیاری از بازارهای مالی، اختیارات معامله (آپشن‌ها) در مقابل حرکت‌های نامطلوب قیمت به‌عنوان «بیمه» تلقی می‌شوند در عین حال، انعطاف‌پذیری در بهره‌برداری از حرکت مطلوب قیمت را نیز عرضه می‌کنند.
دلایل استفاده از اختیارات معامله (آپشن‌ها) در ساختار یک قرارداد اختیار معامله منعکس می‌شود.
اولاً، یک اختیار معامله (آپشن) زمانی که خریداری شد، به خریدار حق می‌دهد اما التزام خرید یا فروش مقدار معینی از کالای معین به قیمتی معین در مدت زمانی معین را نمی‌دهد. قرارداد معاملات آتی(فیوچرز) به طور مقایسه‌ای خریدار یا فروشنده را موظف می‌کند در صورتی که یک موقعیت باز قبل از انقضاء جبران نشود، تحت شرایط قرارداد عمل کند.
دوماً، تصمیم برای اعمال اختیار معامله (آپشن) کاملاً با خریدار است.
سوماً، خریدار اختیار معامله (آپشن) نمی‌تواند بیش از مقدار اولیه پول سرمایه‌گذاری شده (قیمت اختیار) را از دست بدهد. اما این مورد برای خریدار قرارداد معاملات آتی(فیوچر) نیست.
سرانجام خریدار اختیار معامله (آپشن) هرگز مشمول اخطارهای وجه تضمین نمی‌شود. این امر خریدار را قادر می‌کند که علیرغم هرگونه حرکت‌های نامطلوب بدون تقدیم وجوه اضافه، موقعیت خود را در بازار حفظ کند.
مجموعه اصطلاحات اختیارات معامله (آپشن‌ها)
چندین اصطلاح مهم وجود دارد که کاربر اختیارات معامله در معاملات آتی باید بداند. آن اصطلاحات به شرح زیر هستند:
اختیار خرید:
به خریدار حق، و نه التزام خرید قرارداد معاملات آتی معینی را در قیمتی از پیش تعیین‌شده در مدت زمانی محدود می‌دهد.
اختیار فروش:
به خریدار حق، اما نه التزام فروش قرارداد معاملات آتی را در قیمتی از پیش تعیین‌شده در مدت زمانی محدود می‌دهد.
خریدار:
خریدار اختیار معامله
حق (قیمت) اختیار:
مقدار پول یا وجهی که توسط خریدار اختیار معامله به فروشنده پرداخت می‌شود.
فروشنده:
فروشنده اختیار معامله
قیمت اعمال:
قیمت از پیش تعیین‌شده که یک قرارداد معاملات آتی فرضی بتواند در آن خرید و فروش شود. همچنین قیمت اجراء نیز نامیده می‌شود که این سطوح در بازه‌های منظم تنظیم می‌شوند. به‌عنوان مثال، اگر معاملات آتی اوراق قرضه خزانه 00-79 بود، قیمت‌های اعمال اختیارات اوراق قرضه خزانه 74، 76، 78، 80، 82 و 84 خواهد بود.
اختیار معامله بی تفاوت (ATM) :
اختیار معامله زمانی بی‌تفاوت است که قیمت معاملات آتی پایه با قیمت اعمال، برابر یا تقریباً برابر است. به‌عنوان مثال، اختیار خرید یا فروش اوراق قرضه خزانه در صورتی بی‌تفاوت است که قیمت اعمال اختیار معامله 78 باشد و قیمت قرارداد آتی اوراق قرضه خزانه برابر یا حدود 00-78 باشد.
اختیار معامله در سود (ITM) :
اختیار خرید زمانی در سود است که قیمت معاملات آتی پایه بیشتر از قیمت اعمال باشد. به‌عنوان مثال، اگر معاملات آتی اوراق قرضه خزانه در 00-80 باشد و قیمت اعمال اختیار خرید اوراق قرضه خزانه 78 باشد، خرید در سود است. اختیار فروش زمانی در سود است که قیمت اعمال اختیار معامله بیشتر از قیمت قرارداد معاملات آتی پایه است. برای مثال، اگر قیمت اعمال اختیار فروش 80 باشد و معاملات آتی اوراق قرضه خزانه در 00-77 معامله شود، اختیار فروش در سود است.
اختیار معامله در زیان (OTM):
اختیار فروش در صورتی در زیان است که قیمت اعمال از قیمت معاملات آتی پایه بیشتر باشد. به‌عنوان مثال، معاملات آتی اوراق قرضه 00-80 است و اختیار خرید اوراق خزانه یک قیمت اعمال 82 است، اختیار معامله در زیان است. اختیار فروش در صورتی در زیان است که قیمت معاملات آتی پایه بیشتر از قیمت اعمال باشد. به‌عنوان مثال، معاملات آتی اوراق قرضه خزانه در 00-77 است. قیمت اعمال اختیار فروش اوراق قرضه خزانه 76 است، اختیار فروش در زیان است.
اختیار خرید اختیار فروش
در سود معاملات آتی > اعمال معاملات آتی < اعمال
بی‌تفاوت معاملات آتی = اعمال معاملات آتی = اعمال
در زیان معاملات آتی < اعمال معاملات آتی > اعمال
اختیارات معامله «دارایی‌های اتلافی»در نظر گرفته می‌شوند. به بیان دیگر، آنها عمر محدودی دارند زیرا هرکدام در یک روز معین منقضی می‌شوند، اگرچه ممکن است هفته‌ها، ماه‌ها یا سال‌ها باشد. تاریخ انقضاء آخرین روزی است که اختیار معامله می‌تواند اعمال شود، در غیر این صورت، بی‌ارزش منقضی می‌شوند.
برای هر خریدار آپشن (اختیار معامله)، یک فروشنده اختیار وجود دارد. به بیان دیگر، برای هر خریدار اختیار خرید، یک فروشنده اختیار خرید وجود دارد. برای هر خریدار اختیار فروش، یک فروشنده اختیار فروش. خریدار اختیارات معامله، برخلاف خریداران قراردادهای آتی، لازم نیست نگران اخطار وجه تضمین باشد. با این‌حال، فروشنده معمولاً ملزم به ارسال وجه تضمین است.
اگر یک اختیار معامله، تحت پوشش باشد، فروشنده موقعیت جبران را در خود کالای پایه یا قرارداد معاملات آتی دارد. به عنوان مثال، خریدار یک اختیار معامله اوراق قرضه خزانه در صورتی تحت پوشش خواهد شد که حقیقتاً مالک اوراق قرضه خزانه ایالات متحده بازار نقدی یا قرارداد معاملات آتی اوراق قرضه خزانه، بلندمدت بوده باشد.
اگر فروشنده دارای آن نباشد یک موقعیت بدون پوشش یا عریان خواهد داشت. در چنین نمونه‌هایی، وجه تضمین موردنیاز خواهد بود زیرا فروشنده در صورتی ملزم به انجام شرایط قرارداد اختیار معامله خواهد بود که قرارداد توسط خریدار اعمال شده باشد. بنابراین ضروری است که فروشنده توانایی تامین هرگونه تعهدات قراردادی بالقوه را از قبل داشته باشد. علاوه بر آن، فروشنده اختیارات معامله بدون پوشش براساس معاملات آتی بهره‌ای، پتانسیلی برای زیان‌های عمده را فرض می‌کند.
انگیزه‌هایی برای خرید و فروش اختیارات معامله
به دلایل زیادی می‌توان خریدار یا فروشنده اختیار خرید یا فروش شد.
برای مثال خریدار اختیار معامله، گاونشان (صعودی) است. یعنی او معتقد است که قیمت قرارداد معاملات آتی پایه افزایش خواهد یافت. اگر قیمت‌ها افزایش یابد، خریدار اختیار خرید سه خط مشی در دسترس دارد.
اول اینکه اختیار معامله را اعمال کند و قرارداد معاملات آتی پایه را به قیمت اعمال به دست آورد. دوم جبران موقعیت خرید بلند با یک فروش و تحقق سود است. سومین و کم‌پذیرش‌ترین آنها این است که بگذارد اختیار معامله منقضی و بی ارزش شود و سود محقق‌نشده را از دست بدهد.
فروشنده اختیار خرید انتظار دارد که قیمت‌های معاملات آتی نسبتاً ثابت باقی بماند و یا نسبتاً کم کاهش پیدا کند. اگر قیمت‌ها ثابت باقی بماند، دریافت قیمت اختیار، میزان بازده را در موقعیت تحت پوشش افزایش می‌دهد. اگر قیمت‌ها کاهش یابد، فروش اختیار خرید در مقابل موقعیت معاملات آتی بلند، فروشنده را قادر می‌سازد تا قیمت خرید را به‌عنوان ضربه‌گیری برای حفاظت نزولی به میزان قیمت اختیار دریافتی استفاده کند. برای مثال، اگر معاملات آتی اوراق قرضه خزانه در 00-80 فروخته شود و اختیار خرید با یک قیمت اعمال 80 برای 00-2 به فروش برسد ، معاملات آتی اوراق قرضه قبل از اینکه ضرر خالص در موقعیت باشد، به سطح 00-78 کاهش می‌یابد (البته به استثنای وجه تضمین و الزامات کمیسیون).
لذا، وقتی معاملات آتی اوراق قرضه خزانه به 00-82 افزایش یابد، فروشنده اختیار خرید فرصت کسب سود را از دست می‌دهد زیرا خریدار احتمالا اختیار خرید را در مقابل او اعمال خواهد کرد و پوزیشن معاملات آتی در 00-80 (قیمت اعمال) به دست می‌آید.
چشم‌اندازهای خریدار اختیار خرید، و فروشنده اختیار خرید کاملا متفاوت است. خریدار اختیار خرید معتقد است که قیمت‌ها برای قرارداد معاملات آتی پایه کاهش خواهند یافت. به‌عنوان مثال، اگر یک اختیار خرید اوراق قرضه خزانه با قیمت اعمال 82 به 00-2 خریداری شود، درحالی که معاملات آتی اوراق قرضه خزانه نیز به میزان 00-82 باشند، در صورتی که معاملات آتی اوراق قرضه خزانه به 00-80 کاهش یابد، اعمال آن برای خریدار، سودآورخواهد بود.
در بسیاری موارد، اختیارات فروش همراه با پوزیشن‌های نقدی بلند یا معاملات آتی اوراق قرضه خزانه به‌منظور اهداف «بیمه» خریداری خواهد شد. برای مثال، اگر یک نهاد، معاملات آتی اوراق قرضه خزانه بلند در 00-82 باشد و اختیار فروش اوراق خزانه با قیمت اعمال 82 به میزان 00-2 خریداری شود، قرارداد معاملات آتی به لحاظ نظری به صفر کاهش می‌یابد و دارنده اختیار فروش می‌تواند با فرض اینکه اختیار معامله هنوز منقضی نشده است، اختیار را با قیمت اعمال 82 به‌کارگیرد.
فروشنده اختیارات فروش در اوراق بهادار با درآمد ثابت معتقد است نرخ‌های بهره در سطوح فعلی خواهد ماند یا کاهش می‌یابد. در فروش اختیار فروش، البته فروشنده درآمد دریافت می‌کند. لذا، اگر نرخ‌های بهره افزایش یابد، خریدار اختیار فروش، فروشنده را ملزم می‌کند تا ابزار پایه را به قیمتی بیشتر از قیمت موجود در محیط بازار تحویل بگیرد.
از آنجایی که اختیار یک «دارایی اتلافی» است، وضعیت باز باید بسته یا اعمال شود. در غیر این صورت، اختیار معامله با انقضاء فاقد ارزش می‌شود. جدول زیر نشان می‌دهد بعد از اینکه یک اختیار معامله منقضی می‌شود چه بر سر خریدار و فروشنده می‌آید.
پوزیشن‌های معاملات آتی (فیوچرز) بعد از اعمال اختیارات (آپشن‌ها)
اختیارات خرید اختیارات فروش
خریدار تصور می‌کند پوزیشن بلند معاملات آتی پوزیشن کوتاه معاملات آتی
اوراق قرضه/سند خزانه اوراق قرضه/سند خزانه
فروشنده تصور می‌کند پوزیشن کوتاه معاملات آتی پوزیشن بلند معاملات آتی
اوراق قرضه/سند خزانه اوراق قرضه/ سند خزانه
ارزیابی حق (قیمت) اختیار معامله
بهای (ارزش) قیمت اختیار معامله به‌طور مقایسه‌ای به وسیله حراج مزایده‌ای در بستر معاملاتی CBOT تعیین می‌شود. قیمت اختیار تحت تاثیر هجوم سفارشات خرید و فروش است که به کف صرافی می‌رسد. خریدار آپشن یا اختیار معامله، حق (قیمت) اختیار را به‌صورت نقدی به فروشنده اختیار پرداخت می‌کند. این پرداخت نقدی به حساب بستانکاری فروشنده گذاشته می‌شود.
قیمت‌ها برای قراردادهای آتی اوراق قرضه و سند خزانه، مظنه‌ای متفاوت از قیمت‌های اختیارات معامله در این معاملات آتی دارند. اختیارات معامله در این قراردادها، مظنه 64 اُم از یک راس را دارند. بنابراین، مظنه 01- در اختیارات به معنای 64/1 و در معاملات آتی به معنی 32/1 است.
قیمت اختیارات معامله دو جزء دارد: «ارزش ذاتی» و «ارزش زمانی». ارزش ذاتی سود ناخالصی است که بلافاصله بعد از اعمال اختیار، محقق خواهد شد. به بیان دیگر، ارزش ذاتی مقداری است که اختیار معامله به آن اندازه در سود است.( اختیار معامله‌ای که در ضرر یا بی‌تفاوت است ارزش ذاتی ندارد.)
برای مثال، در دسامبر، قرارداد معاملات آتی اوراق قرضه خزانه ژوئن، به قیمت 00-82 است، درحالی که اختیار خرید 80 ژوئن به قیمت 64/10 3 می‌باشد. ارزش ذاتی اختیار معامله 00-2 است:
معاملات آتی اوراق قرضه 00-82
قیمت اعمال اختیار معامله 00-80
ارزش ذاتی 00-2
ارزش زمانی احتمالی را منعکس می‌کند که اختیار معامله در ارزش ذاتی به دست خواهد آورد یا پیش از اینکه منقضی شود برای اعمال، سودآور می‌گردد.
ارزش زمانی با تفریق ارزش ذاتی از قیمت اختیار تعیین می‌شود:
ارزش ذاتی – قیمت اختیار = ارزش زمانی
2-00 - 64/10 3 =
64/10 1 =
عوامل متعدد دیگری نیز بر قیمت اختیار تاثیر دارند. یکی از این عوامل، رابطه بین مولفه‌های پایه قیمت و قیمت اعمال است. هرچه یک اختیار معامله بیشتر در سود باشد، ارزش بیشتری دارد. عامل دوم نوسان است. قیمت‌های نوسانی کالای پایه می‌توانند تقاضای اختیار معامله را برانگیزند و قیمت اختیار را افزایش دهند. هرچه نوسان بیشتر باشد، شانس اینکه ارزش قیمت اختیار افزایش یاید و اختیار اعمال شود، بیشتر است. از این رو، خریداران زمانی پرداخت بیشتری دارند که فروشندگان آپشن یا اختیار معامله، قیمت اختیار بالاتری را تقاضا کنند.
عامل سوم که بر قیمت اختیار تاثیر می‌گذارد زمانی است که اختیار معامله تا آن زمان منقضی می‌شود. از آنجا که ارزش پایه قرارداد معاملات آتی، بیشتر در دوره‌های زمانی طولانی‌تر تغییر می‌کند، قیمت‌های اختیار در معرض نوسانات بیشتر هستند.
موارد مشابهی را می‌توان بین عنصر ارزش زمانی قیمت اختیار معامله و حق بیمه پرداخت شده برای بیمه‌نامه خودرو ترسیم کرد. هرچه مدت بیمه‌نامه طولانی‌تر باشد، احتمال مطالبه‌ی بیمه‌گذار بیشتر خواهد بود. البته این امر خطر بیشتری برای شرکت بیمه ایجاد می‌کند. برای جبران این خطر افزایش یافته، بیمه‌گر حق بیمه بیشتری را پرداخت می‌کند. به‌عنوان مثال، هزینه کل نقدی یک بیمه‌نامه یکساله برای بیمه وسیله‌نقلیه بیشتر از یک بیمه‌نامه شش‌ماهه است زیرا وسیله نقلیه دوبرابر مدت بیمه شده است. همین امر در مورد آپشن‌ها یا اختیارات معامله از نظر مولفه‌های نرخ بهره صادق است- هرچه مدت زمان تا انقضاء طولانی‌تر باشد، و بازار پایه نوسانی‌تر باشد، قیمت اختیار معامله (آپشن) بیشتر است.
نظرات کاربران