تحریم‌های نفت و گاز روسیه؛ موثر یا مخرب؟

به گزارش شبکه اطلاع‌رسانی طلا و ارز به نقل از اینوستینگ، قیمت نفت خام روز دوشنبه بیش از 3 درصد جهش کرد، زیرا سرمایه‌گذاران نگران محدودیت عرضه در بازار بودند و حتی نگرانی آن‌ها بابت چشم‌انداز تحریم‌های جدید اروپا علیه روسیه که می‌تواند بر صادرات روسیه تأثیر بگذارد، بیش‌تر شده است.

27 عضو اتحادیه‌ی اروپا در مورد تحریم به عنوان بخشی از - به اصطلاح - مجازات‌های بیش‌تر برای استقرار نظامی روسیه در اوکراین به توافق نرسیدند و آلمان نسبت به اقدامات عجولانه‌ای که می‌تواند اقتصاد را وارد رکود کند، هشدار داد. سرانجام، در 5 آوریل، تصمیم گرفته شد که یک تحریم کامل شامل زغال سنگ، حمل‌و‌نقل کامیون و بنادر برای کشتی‌های روسی اعمال شود. با این حال، اتحادیه‌ی ‌اروپا در مورد مهم‌ترین موضوعات، یعنی تحریم نفت و گاز روسیه به توافق نرسید. برخی از کشورها، مانند مجارستان - جایی که ویکتور اوربان نخست‌وزیر در انتخابات آخر هفته‌ی گذشته پیروزی متوالی جدیدی را کسب کرد - با هر گونه ممنوعیت مخالفت کردند.

با این حال، به گفته‌ی مقامات آلمان، این کشور قصد دارد واردات نفت روسیه را تا پایان سال متوقف کند - همان‌طور که لهستان نیز تصمیم دارد این کار را انجام دهد. بسیاری از خریداران در اروپا قصد دارند از خرید نفت خام روسیه اجتناب کنند تا - به اصطلاح - به اعتبار خود آسیب نرسانند یا از مشکلات قانونی احتمالی جلوگیری کنند.

در همین حال، هند و چین که نمی‌خواهند وارد این ائتلاف شوند، هم‌چنان به خرید نفت خام روسیه ادامه می‌دهند.

بر اساس برخی داده‌های رویترز، هند که به دلیل تخفیف‌های جذاب ناشی از تحریم‌های غرب علیه شرکت‌های روسی به خرید نفت از این کشور ادامه می‌دهد، از اواخر فوریه حداقل 13 میلیون بشکه نفت خام روسیه را خریداری کرده است که بیش از 80 درصد کل سال 2021 است.

تاکنون، واردات انرژی روسیه 40 درصد از گاز طبیعی مورد نیاز اروپا و 30 درصد دیگر از نفت خام این قاره را تامین می‌کرد.

تغییر یک منبع انرژی به منبع جایگزین به همین سادگی نیست، و پالایشگاه‌ها نیز به دوره‌ی انطباق خاصی نیاز دارند تا تجهیزات خود را با منابع جدید وارداتی کالیبره کنند، زیرا نفت خام ممکن است بسته به جایی که از آن استخراج شده، دارای اجزای بسیار متفاوتی باشد.

این چیزی است که اکثر سیاستمداران حتی نمی‌توانند درک کنند، زیرا آن‌ها با تظاهر به این‌که می‌توانند با سرعت یک چشم به هم زدن منبع انرژی خود را تغییر دهند، فرایند تامین منابع را برای کشور خود به خطر می‌اندازند.

مطمئناً به این سادگی نیست، و همین امر در مورد پرداخت‌های سوئیفت و انرژی نیز صدق می‌کند.

بسیاری از کشورها می‌خواستند ارتباط مسکو را از سیستم پرداخت بین‌المللی سوئیفت قطع کنند. با این حال، پس از آن چگونه هزینه‌ی گاز خود را پرداخت خواهند کرد؟

آن‌ها در واقع باید برای چند بانک استثناء قائل شوند. از طرف دیگر، آن‌ها ذخایر ارزی روسیه (هم به دلار و هم به یورو) را مسدود یا توقیف کردند، ولی اکنون از پرداخت هزینه‌ی واردات انرژی خود به روبل نیز خودداری می‌کنند.

مگر آیا انرژی روسیه رایگان شده است؟

نکته‌ی مهم‌تر این است که با توجه به این‌که روبل به طور گسترده در خارج از روسیه در دسترس نیست، و آن‌ها فقط پرداخت‌ها را به ارز داخلی خود می‌پذیرند، اکنون تنها دو گزینه برای کشورهای واردکننده وجود دارد که به وسیله‌ی آن بهای گاز را به روسیه پرداخت کنند. در مورد گزینه‌ی اول باید هزینه‌ی واردات خود را با طلا بپردازند که حتما پذیرفته می‌شود. در گزینه‌ی دوم، به طور غیرمستقیم‌تر، از یک بانک واسطه استفاده می‌شود که هنوز ارتباط خود را با سوئیفت قطع نکرده است، مانند بانک گازپروم (MCX:GAZP). در این بانک یک حساب جدید افتتاح می‌شود و سپس پول به یورو به آن منتقل می‌شود، به این ترتیب، بانک عملیات مبادله‌ی ارز (یورو به روبل) را انجام می‌دهد و کمیسیون می‌گیرد. اگر اتحادیه‌ی اروپا که وابسته‌ترین مشتری به گاز روسیه است نخواهد روسیه شیر گاز را ببندد، در واقع گزینه‌ی دوم به احتمال زیاد بین طرف‌های مختلف پذیرفته خواهد شد.

اگر شما نیز فکر می‌کنید اگر ولادیمیر پوتین، رئیس‌جمهور روسیه، صادرات گاز خود را به اتحادیه‌ی اروپا قطع کند، منبع عرضه‌ی گاز اروپا به راحتی جایگزین خواهد شد، فقط کافی است به ذخایر گاز جهان در نقشه‌ی زیر نگاه کنید، یک نفس عمیق بکشید و دوباره فکر کنید: