آیا بحران در بازار کریپتو می‌تواند به کل سیستم مالی آسیب برساند؟

به گزارش شبکه اطلاع‌رسانی طلا و ارز به نقل از رویترز، روز سه‌شنبه (20 اردیبهشت)، بیت‌کوین (BTC) برای نخستین بار طی ۱۰ ماه گذشته به مدت کوتاهی به زیر ۳۰ هزار دلار سقوط کرد. بر اساس اطلاعات سایت کوین‌مارکت‌کپ، با افزایش نگرانی سرمایه‌گذاران از سیاست‌های سختگیرانه‌‌ی پولی، ارزهای دیجیتال مجموعا نزدیک به ۸۰۰ میلیارد دلار از ارزش بازار خود را در ماه گذشته از دست داده‌اند.

بازار ارزهای دیجیتال چه‌قدر بزرگ است؟ 

بر اساس گزارش‌های CoinGecko، محبوب‌ترین ارز دیجیتال دنیا، بیت‌کوین، در ماه نوامبر (آبان 1400) به بالاترین قیمت تاریخ خود، یعنی بیش از 68000 دلار رسید و به تنهایی ارزش بازار کریپتو را به 3 تریلیون دلار رساند. این رقم در روز سه‌شنبه (20 اردیبهشت 1401) فقط 1.51 تریلیون دلار بود.

بیت کوین نزدیک به 600 میلیارد دلار از ارزش کل بازار ارزهای دیجیتال را به خود اختصاص می‌دهد و پس از آن اتریوم (ETH) با ارزش بازار 285 میلیارد دلاری قرار دارد.

علی‌رغم آن‌که ارزهای دیجیتال به صورت انفجاری رشد کرده‌اند، بازار آن‌ها هنوز نسبتا کوچک است. این مسئله را وقتی می‌توان به خوبی درک کرد که ارزش کل بازار ارزهای دیجیتال را با سایر بازارها مقایسه کنیم؛ مثلا ارزش بازارهای سهام ایالات متحده، 49 تریلیون دلار است.

چه کسانی ارزهای دیجیتال را در اختیار دارند و با آن‌ها معامله می‌کنند؟

ارزهای دیجیتال ابتدا به عنوان ابزاری برای پرداخت در خرید و فروش‌های خرد راه‌اندازی شدند، ولی به تدریج نهادهای مختلفی از جمله صرافی‌ها، شرکت‌ها، بانک‌ها، صندوق‌های تامینی و صندوق‌های مشترک وارد این بازار شدند و به سرعت رشد کردند.

با این‌که به سختی می‌توان آمار دقیقی را از مقایسه‌ی میان سرمایه‌گذاران خرد و سرمایه‌گذاران نهادی به دست آورد، کوین‌بیس، بزرگ‌ترین صرافی ارزهای دیجیتال جهان، اعلام کرد که سرمایه‌گذاران نهادی و خرد هر کدام حدود 50 درصد از دارایی‌های این پلتفرم خود را به خود اختصاص داده‌اند.

طبق گزارش کوین بیس، مشتریان نهادی این صرافی در سال 2021 معادل 1.14 تریلیون دلار ارز دیجیتال معامله کردند؛ این رقم نسبت به سال 2020 حدود 120 میلیارد دلار رشد داشته است.

بیش‌تر بیت کوین و اتریوم در گردش در اختیار تعداد معدودی از سرمایه‌گذاران است. گزارشی از جانب دفتر ملی پژوهش‌های اقتصادی آمریکا (NBER) نشان داد، 10000 سرمایه‌گذار بیت کوین، اعم از افراد و نهادها، حدود یک سوم از بازار بیت کوین را تحت کنترل دارند و 1000 سرمایه‌گذار مجموعا حدود 3 میلیون توکن بیت کوین را در اختیار خود گرفته‌اند.

طبق تحقیقات دانشگاه شیکاگو، تقریبا 14٪ از آمریکایی‌ها تا سال 2021 در دارایی‌های دیجیتال سرمایه‌گذاری کرده‌اند.

آیا سقوط بازار کریپتو می‌تواند به سیستم مالی آسیب برساند؟

با این‌که بازار کلی ارزهای دیجیتال هنوز نسبتا کوچک است، فدرال رزرو، وزارت خزانه‌داری آمریکا و هیئت بین‌المللی ثبات مالی استیبل کوین‌ها را به عنوان یک تهدید بالقوه برای ثبات مالی معرفی کرده‌اند - استیبل کوین‌ها توکن‌های دیجیتالی هستند که ارزش خود را از دارایی‌های سنتی می‌گیرند.

استیبل کوین‌ها بیش‌تر برای تسهیل معاملات در سایر دارایی‌های دیجیتال استفاده می‌شوند. پشتوانه‌ی آن‌ها دارایی‌هایی هستند که ممکن است در شرایط بحرانی بازار ارزش یا نقدینگی خود را از دست بدهند.

به اعتقاد نهادهای ناظر، این امر می‌تواند باعث شود سرمایه‌گذاران اعتماد خود را نسبت به استیبل کوین‌ها از دست بدهند - به‌ویژه در شرایط بحرانی بازار.

به گزارش CoinGecko، همین این اتفاق روز دوشنبه (19 اردیبهشت) رخ داد، ترا یو‌اس‌دی (UST)، یکی استیبل کوین‌های بزرگ، پیوند 1:1 خود را با دلار از دست داد و به 0.67 دلار سقوط کرد. این اتفاق تا حدی به سقوط بیت کوین نیز کمک کرد.

به گفته نهادهای ناظر، اگرچه ترا یواس‌دی از طریق یک الگوریتم، پیوند خود را با دلار حفظ می‌کند، استیبل‌کوین‌هایی که ذخایر دارایی‌هایی مانند پول نقد یا اوراق تجاری را به عنوان پشتوانه انتخاب می‌کنند، می‌توانند در سیستم مالی سنتی و در دارایی‌های پایه‌ی خود باعث ایجاد بحران شوند.

به اعتقاد این نهادها، هر چه شرکت‌ها فعالیت‌های بیش‌تر و عمیق‌تری در بازار کریپتو داشته باشند و هم‌زمان در سایر طبقات دارایی‌های سنتی نیز فعالیت کنند، ریسک‌های بیش‌تری برای سیستم مالی ایجاد خواهند شد. با این حال، نهادهای ناظر به طور کلی در مورد بزرگی تهدیدی که سقوط بازار کریپتو می‌تواند برای سیستم مالی و اقتصادی ایجاد کند، اختلاف نظر دارند.