بلاکچین در حال حاضر یکی از قدرتمندترین فناوری‌های دنیا به حساب می‌آید که پروژه‌های مختلفی در زمینه ان اف تی، متاورس و ... با استفاده از آن راه‌اندازی و اجرا شده است. اصلی‌ترین ویژگی Blockchain امنیت آن است که به توسعه‌دهندگان و کاربران اجازه می‌دهد، بدون اینکه دغدغه‌ای از بابت سرقت اطلاعات یا کنترل آن داشته باشند، فعالیت‌های خود را انجام دهند. در کنار مزایای گفته شده پروژه‌های طراحی شده مثل اتریوم با استفاده از این فناوری، با مشکلی بزرگ به نام مقیاس‌پذیری روبه‌رو هستند که موجب می‌شود بسیاری از افراد علاقه‌ای به خرید eth نداشته باشند.
تا قبل از ZKEVM راهکارهای مختلفی برای برطرف‌کردن این مشکل مورد آزمایش قرار گرفت؛ اما هیچ‌کدام کارساز نبود. توسعه‌دهندگان اتریوم با استفاده از ZKVM توانستند علاوه بر افزایش امنیت این شبکه، مشکل مقیاس‌پذیری را نیز به میزان قابل‌توجهی برطرف کنند. اگر می‌خواهید در مورد این پروتکل و چگونگی کارکرد آن اطلاعات بیشتری به دست آورید، در ادامه این مقاله با ما همراه باشید.
مقیاس‌پذیری چالش بزرگ بلاکچین
در بین سال‌های 2020 تا 2022، بازار ارزهای دیجیتال بیشتر از هر زمان دیگری موردتوجه فعالان بازارهای مالی قرار گرفت و همین امر موجب شد تعداد متقاضیان خرید اتریوم بیشتر شود و کارمزد گس در شبکه ETH به میزان قابل‌توجهی افزایش پیدا کند. بروز چنین مشکلی موجب شد تا کاربران و توسعه‌دهندگان علاقه چندانی به ادامه فعالیت نداشته باشند. سازندگان Etherrum راهکارهای مختلفی نظیر Rollup و Sidechain را مورد آزمایش و بررسی قرار دادند؛ اما هیچ‌کدام راه‌حلی کارساز برای مقیاس‌پذیری نبودند.
به همین دلیل مجموعه‌های مختلفی مثل آربیتروم، اوپتیمیسم تلاش کردند راهکارهایی برای برطرف‌کردن این مشکل ارائه دهند تا قیمت eth تحت‌تأثیر این موضوع قرار نگیرد؛ اما موفق به انجام این کار نشدند. سرانجام مجموعه‌ای به نام ZK از پروتکلی به نام ZKEVM رونمایی کرد.
بررسی ZK-roullup و رابطه آن با ZKEVM؟
ZK-roullup سیستمی است که به Deaily Period نیاز ندارد؛ به همین دلیل شبکه می‌تواند تراکنش‌ها را با سرعت و هزینه‌ای بسیار کمتر پردازش کند. در این روش پس از خرید eth صرفاً مدارک تأیید انجام تراکنش به شبکه اتریوم ارسال می‌شود. جالب است بدانید این راهکار درگذشته نیز در برخی از قراردادهای هوشمند مورداستفاده قرار می‌گرفت؛ اما امکانات و توانایی‌های فعلی را نداشت؛ درنتیجه توسعه‌دهندگان تغییراتی را روی آن اعمال کردند که موجب سازگاری با EVM شد.
وظیفه اصلی این ماشین مجازی که در همه نودها قرار دارد، تبدیل قرارداد هوشمند به بایت کد EVM است. برای اجرای کدهای ایجاد شده به محیطی مخصوص نیاز است که اصطلاحاً به آن ZKEVM گفته می‌شود.
ZKEVM چیست؟
Zero-knowledge Ethereum Virtual Machine یا همان ماشین مجازی اتریوم با دانش صفر نوعی پروتکل است که به توسعه‌دهندگان اجازه می‌دهد تا شبکه‌ای شبیه به اتریوم را روی آن پیاده‌سازی کنند. تحقیقات متعددی برای به‌نتیجه‌رسیدن این پروژه انجام شد تا در نهایت توسعه‌دهندگان توانستند آن را به فناوری کاربردی تبدیل کنند. در حال حاضر شبکه پالیگان و Scroll در حال ساخت و توسعه ZKEVM هستند و به‌احتمال فراوان در آینده‌ای نزدیک، سایرین نیز روی این پروژه سرمایه‌گذاری می‌کنند.
بررسی چگونگی کارکرد ZK-EVM
در واقع ZK-EVM نسخه ارتقا یافته ZK-rollups است که تراکنش‌های خارج از بلاکچین را دسته‌بندی کرده و آن‌ها را بررسی می‌کند تا از صحت انجام معاملات اتریوم اطمینان حاصل کند. جالب است بدانید که انواع مختلفی از این پروتکل وجود دارد که هرکدام از آن‌ها به شکل خاصی عمل می‌کنند. بنیان‌گذار Etherum ، ZKEVMها را به چهار دسته اصلی تقسیم می‌کند که در ادامه آن‌ها را بررسی می‌کنیم.
سیستم معادل اتریوم
نوع اول از این سیستم در واقع تفاوت چندانی با اتریوم ندارد و به گفته توسعه‌دهندگان تغییر چشمگیری در آن اعمال نشده است و با همه برنامه‌های بومی شبکه Etherum سازگار است. این سیستم مزایای بسیاری دارد؛ اما هنوز موفق نشده تا خواسته کاربران و توسعه‌دهندگان را برآورده کند و برای رسیدن به بازده حداکثری نیاز به زمان بیشتری دارد.
سیستم معادل ماشین مجازی اتریوم
سیستمی که شباهت بسیار زیادی به Etherum دارد؛ اما تغییرات انجام شده در آن موجب توسعه و انجام سریع‌تر تراکنش‌ها می‌شود. کاربر می‌تواند پس از بررسی قیمت اتریوم معامله خود را انجام دهد و در کمتر از چند ثانیه تأییدیه آن را دریافت کند. کارشناسان پیش‌بینی می‌کنند با اعمال تغییرات ارائه تایپ 2.5 مشکل Prover Time این نوع نیز برطرف شود.
خروج از EVM
این تایپ به‌هیچ‌عنوان شباهتی با EVM ندارد و تنها هدف آن، ایجاد یک سیستم مشابه با ماشین مجازی اتریوم است که با استفاده از ZK طراحی شده باشد. به‌کارگیری چنین روشی موجب می‌شود تا بسیاری از پروژه‌ها با این برنامه سازگار باشند؛ بنابراین برای اجرا به یک EVM نیاز ندارند.
پسرعموی ناتنی EVM
به‌جرئت می‌توان گفت تنها شباهت نوع 4 و EVM استفاده از یک زبان برنامه‌نویسی سطح بالاست؛ به همین دلیل با بسیاری از برنامه و پروژه‌ها سازگار نیست و نمی‌توان از آن انتظار خاصی داشت.
بررسی مزایای ZK-EVM
این سیستم مزایای زیادی دارد و می‌تواند بسیاری از مشکلات اتریوم و پروژه‌های مبتنی بر آن را حل کند. در ادامه به برخی از مهم‌ترین آن‌ها اشاره می‌کنیم.
معادل‌سازی
در واقع معادل‌سازی به توسعه‌دهندگان اجازه می‌دهد که کدهای مدنظرشان را در اتریوم لایه 1 و لایه 2 به‌راحتی جای‌گذاری کنند. علاوه بر این، آن‌ها می‌توانند کد سالیدیتی را روی ZK-EVM بارگذاری کرده و از مزایایی نظیر پروتکل اثبات سهام استفاده کنند.
مقیاس‌پذیری
درگذشته سرمایه‌گذاران پس از بررسی قیمت اتریوم - ETH Price و انجام معامله مجبور بودند هزینه بسیار بالایی را پرداخت کنند تا تأییدیه‌های لازم را دریافت کنند. با استفاده از این سیستم، سرعت انجام تراکنش‌ها به میزان چشمگیری افزایش پیدا می‌کند؛ زیرا می‌توان محاسبات را بادقت بالا و در کمترین زمان ممکن انجام داد. در نتیجه توان شبکه بیشتر شده و محدودیت‌های آن به میزان قابل‌توجهی کاهش پیدا می‌کند.
کارمزد اندک
میزان اطلاعات پردازش شده برای تأیید تراکنش در این سیستم به میزان قابل‌توجهی کمتر است؛ در نتیجه هزینه‌های محاسباتی کاهش پیدا کرده و کاربر کارمزد کمتری پرداخت می‌کند. در این حالت قیمت eth پرداختی برای هر واحد به دلیل پرداخت گس کمتر کاهش پیدا می‌کند.
جمع‌بندی
اتریوم یکی از محبوب‌ترین پروژه‌های طراحی شده با استفاده از فناوری بلاکچین به‌حساب می‌آید که ضعف مقیاس‌پذیری و کند بودن تأیید تراکنش‌ها مشکلات متعددی را برای کاربران ایجاد کرده است. به همین دلیل بسیاری از فعالان بازار ترجیح می‌دهند به‌جای خرید اتریوم روی ارزهای دیگر سرمایه‌گذاری کنند؛ اما سیستم ZKEVM مشکل کند بودن در این شبکه را به میزان قابل‌توجهی کاهش داده است. ازاین‌رو تصمیم گرفتیم در این مقاله در مورد این سیستم، مزایا و چگونگی کارکرد آن اطلاعاتی را با شما به اشتراک بگذاریم.
نظرات کاربران