به گزارش شبکه اطلاع‌رسانی طلا و ارز و به نقل از فوربز، تا سال ۲۰۲۵، بانک مرکزی اروپا ممکن است تصمیم به راه‌اندازی یوروی دیجیتال بگیرد و برای اولین بار دسترسی مستقیم شهروندان به پول بانک مرکزی در قالب دیجیتال را فراهم کند. این ابتکار که به تصویب قانونی نیاز دارد، با هدف مدرن‌سازی سیستم‌های پرداخت اروپا، کاهش وابستگی به ارائه‌دهندگان خارجی، و حفظ تأثیر جهانی یورو طراحی شده است. یورو، که هم‌اکنون پس از دلار آمریکا در رتبه دوم قرار دارد، حدود ۲۰٪ از ذخایر ارز خارجی جهانی و ۳۱٪ از گردش بازار ارز را به خود اختصاص داده است.
با این حال، منتقدان در دو سوی طیف دیدگاه‌ها قانع نشده‌اند. برخی می‌گویند رویکرد محتاطانه بانک مرکزی اروپا مشکلات سیستمی مانند قدرت تثبیت‌شده بانک‌ها را نادیده می‌گیرد، در حالی که دیگران آن را دخالت دولتی در بازاری موفق برای پرداخت‌های دیجیتال می‌دانند. در حالی که ایالات متحده در حال ممنوع کردن ارز دیجیتال بانک مرکزی برای کاربران خرد است و یوان دیجیتال چین رکورد معاملات را می‌شکند، یوروی دیجیتال اروپا میان این دو دیدگاه افراطی گرفتار شده است. آیا می‌تواند تغییر معناداری ایجاد کند یا صرفاً به یک سازش ناپایدار تبدیل خواهد شد؟
برای بررسی این معضل، با اولریش بیندزایل، مدیرکل زیرساخت‌های بازار و پرداخت بانک مرکزی اروپا، مصاحبه کردم و از دیدگاه‌های اقتصاددانان برجسته و تحلیل‌گران سیاست بهره گرفتم.
اولریش بیندزایل، مدیرکل زیرساخت‌های بازار و پرداخت در بانک مرکزی اروپا
چشم‌انداز یوروی دیجیتال بانک مرکزی اروپا
اولریش بیندزایل توضیح می‌دهد: «افزایش مداوم پرداخت‌های الکترونیکی ما را مجبور به تحول می‌کند. ما همواره هم‌زیستی پول بانک مرکزی و پول خصوصی را دیده‌ایم" چرا اکنون بانک‌های مرکزی باید به روش‌های قدیمی پایبند بمانند؟»
بانک مرکزی اروپا یوروی دیجیتالی امن و خصوصی را تصور می‌کند که به‌صورت آنلاین یا آفلاین قابل استفاده باشد و از طریق کیف‌پول‌های ارائه‌شده توسط بانک‌ها یا واسطه‌های مجاز در دسترس قرار گیرد. در حال حاضر، هیچ سیستم پرداخت دیجیتال اروپایی واحدی وجود ندارد که کل منطقه یورو را پوشش دهد، و بسیاری از بخش‌های اروپا به شبکه‌های کارت غیراروپایی وابسته هستند. بانک مرکزی اروپا امیدوار است یوروی دیجیتال این وابستگی را کاهش داده و خودمختاری راهبردی اروپا را تقویت کند.
برای جلوگیری از بی‌ثباتی در بخش بانکی، بانک مرکزی اروپا قصد دارد محدودیت‌هایی برای نگهداری یوروی دیجیتال تعیین کند و برای موجودی‌ها بهره‌ای پرداخت نکند. این رویکرد تعادلی ایجاد می‌کند که یک ارز دیجیتال عمومی را بدون ایجاد اختلال عمده در چشم‌انداز مالی بانک‌ها ارائه دهد. هدف کلیدی ارائه یک گزینه جدید و تقویت خودمختاری استراتژیک اروپا در اقتصادی روزافزون دیجیتال است. در مورد حریم خصوصی، بیندزایل صریح است: «نه بانک مرکزی اروپا و نه هیچ نهاد اتحادیه اروپا داده‌های کاربران فردی را نگهداری نخواهند کرد. ارائه‌دهندگان خدمات پرداخت، نه بانک مرکزی، حساب‌ها را مدیریت خواهند کرد. نسخه آفلاین یوروی دیجیتال به اندازه پول نقد ناشناس طراحی شده است، و ما امنیت و حریم خصوصی را تضمین می‌کنیم، نه ابزاری برای نظارت».
منتقدان: زیاده‌روی یا کم‌کاری؟
پروفسور دیرک نیپلت از دانشگاه برن معتقد است بانک مرکزی اروپا می‌تواند جسورتر عمل کند: «برای آنکه ارز دیجیتال بانک مرکزی (CBDC) واقعاً تغییردهنده بازی باشد، باید هزینه‌های اجتماعی را کاهش دهد». این هزینه‌ها شامل چالش‌های اقتصادی گسترده‌ای هستند که ناشی از نقش بانک‌ها به‌عنوان ارائه‌دهندگان اصلی پرداخت است. نیپلت به فرصت‌هایی برای رفع مشکلاتی مانند قدرت بیش‌ازحد بازار بانک‌ها، شکنندگی سیستم، و مسئله «بانک‌های بزرگ‌تر از آنکه ورشکسته شوند» اشاره می‌کند و یادآور می‌شود که «منابع قابل‌توجهی برای حل این مشکلات لازم است».
او همچنین استدلال می‌کند که یک ارز دیجیتال خرد می‌تواند به مسائل سیستمی بپردازد و به بانک‌های مرکزی اجازه دهد نرخ بهره را مستقیماً تعیین کنند، همان‌طور که اقتصاددانان جان باردیر و مایکل کومهوف در مقاله‌ای از بانک انگلستان در سال ۲۰۱۶ پیش‌بینی کرده بودند. بااین‌حال، نیپلت خطرات سیاسی-اقتصادی گسترش ترازنامه بانک مرکزی را نیز تصدیق می‌کند. اما بیندزایل پیشنهاد ارز دیجیتال سودده را به‌دلیل نگرانی از واسطه‌زدایی بانک‌ها و افزایش خطرات هجوم بانکی رد می‌کند.
از سوی دیگر، منتقدانی مانند نیکلاس آنتونی از مؤسسه کاتو، نیازی واقعی به یک ارز دیجیتال خرد نمی‌بینند. به گفته نیکلاس: «یکی از بزرگ‌ترین مشکلات CBDCها این است که آن‌ها هیچ مشکلی را حل نمی‌کنند که در بازار از قبل به آن پرداخته نشده باشد. تا جایی که مزایایی برای CBDCها وجود دارد، این مزایا در اختیار مقامات دولتی است که به‌دنبال نظارت و کنترل بیشتر بر نحوه استفاده مردم از پولشان هستند».
برونلو روزا، استاد افتخاری دانشگاه سیتی لندن، دیدگاه متفاوتی ارائه می‌دهد: «یوروی دیجیتال می‌تواند خودمختاری راهبردی را تقویت کند». او اضافه می‌کند که این طرح ممکن است نوآوری در میان بانک‌ها را تحریک کند. «پول دیجیتال عمومی و امن می‌تواند اعتماد را در اکوسیستم گسترده‌تر دارایی‌های دیجیتال تقویت کند و به استیبل‌کوین‌ها و سایر راه‌حل‌های خصوصی اجازه دهد در کنار آن رشد کنند».
رقابت جهانی برای تسلط بر رمزارزها
بانک مرکزی اروپا در حال پیمایش منظره‌ای پیچیده است که تقریباً هر کشور عضو G20 در حال بررسی ارز دیجیتال بانک مرکزی است. از میان این ۲۰ کشور، ۱۹ مورد در مراحل پیشرفته تحقیق درباره CBDC هستند و ۱۳ مورد نیز برنامه‌های آزمایشی را آغاز کرده‌اند. از جمله کشورهای برجسته در این زمینه می‌توان به برزیل، ژاپن، هند، استرالیا، روسیه و ترکیه اشاره کرد که هرکدام ارزهای دیجیتال خود را برای ساده‌سازی پرداخت‌ها و تقویت حاکمیت اقتصادی آزمایش می‌کنند.
یوان دیجیتال چین در مقابل رویکرد محتاطانه اروپا
چین در رقابت ارزهای دیجیتال بانک مرکزی (CBDC) پیشتاز است و یوان دیجیتال آن تاکنون از مرز ۱ تریلیون دلار تراکنش عبور کرده است. این اجرای گسترده عزم چین را برای استقرار یک ارز دیجیتال عمومی به‌عنوان ستون اصلی زیرساخت پرداخت‌هایش نشان می‌دهد و جاه‌طلبی آن را برای ایجاد سیستم‌های پرداخت دولتی برجسته می‌کند. بااین‌حال، منتقدان معتقدند که یوان دیجیتال می‌تواند به‌عنوان ابزاری برای تقویت نظارت دولتی نیز عمل کند، که باعث ایجاد بحث‌هایی درباره حریم خصوصی، تعادل مناسب میان نقش‌های عمومی و خصوصی در نوآوری، و آزادی‌های فردی شده است.
اروپا با رویکرد محتاطانه خود، هدف دستیابی به خودمختاری راهبردی را دنبال می‌کند، بدون اینکه بخش خصوصی را تحت فشار قرار دهد یا حریم خصوصی افراد را به خطر بیندازد. یوروی دیجیتال به‌عنوان یک راه‌حل مکمل برای پرداخت‌های دیجیتال عمومی طراحی شده است که در کنار سیستم‌های پرداخت خصوصی موجود کار کند. این استراتژی، ظاهراً، به‌دنبال تضمین ثبات مالی و کاهش وابستگی به شبکه‌های پرداخت غیراروپایی است. بااین‌حال، این رویکرد سنجیده از دو جهت مورد انتقاد قرار گرفته است که برخی آن را فاقد جسارت لازم برای ایجاد تأثیر قابل‌توجه می‌دانند، درحالی‌که دیگران آن را دخالتی غیرضروری در حوزه‌ای می‌دانند که بهتر است به بخش خصوصی سپرده شود.
موضع ایالات متحده و پیامدهای جهانی
در تضاد آشکار با بسیاری از همتایان خود، ایالات متحده تصمیم گرفته است که از معرفی یک ارز دیجیتال خرد (CBDC) اجتناب کند و نگرانی‌هایی مانند حریم خصوصی، ثبات مالی، و تعادل مناسب میان نقش‌های بازار عمومی و خصوصی را دلیل این تصمیم اعلام کرده است. این رویکرد، ایالات متحده را در موقعیتی منحصربه‌فرد در میان کشورهای G20 قرار می‌دهد، جایی که اکثریت کشورها به‌طور فعال در حال پیشبرد ابتکارات ارزهای دیجیتال خود هستند. درحالی‌که حامیان این تصمیم معتقدند که از دخالت غیرضروری دولت در یک بازار پرداخت خصوصی رقابتی جلوگیری می‌کند، منتقدان هشدار می‌دهند که این رویکرد ممکن است باعث عقب‌ماندگی ایالات متحده در رقابت جهانی برای نوآوری و تأثیرگذاری در حوزه ارزهای دیجیتال شود.
خودمختاری راهبردی و روندهای ۲۰۲۵
رویکرد اروپا برای دستیابی به خودمختاری راهبردی با کاهش وابستگی به واسطه‌های خارجی و سیستم‌های پرداخت غیراروپایی طراحی شده است. بااین‌حال، بانک مرکزی اروپا (ECB) با اعمال محدودیت بر نگهداری یوروی دیجیتال و عدم پرداخت سود برای موجودی‌ها، قصد دارد از بی‌واسطه شدن بانک‌ها جلوگیری کرده و ثبات مالی را حفظ کند. منتقدان معتقدند که این محدودیت‌ها ممکن است رقابت‌پذیری یوروی دیجیتال را در برابر راه‌حل‌های پرداخت خصوصی تثبیت‌شده کاهش داده و توانایی آن را برای رسیدگی به مسائل سیستماتیک عمیق‌تر در بخش مالی محدود کند.
هم‌زمان با آزمایش ارزهای دیجیتال توسط اقتصادهای بزرگ، اروپا باید تا سال ۲۰۲۵ تصمیم بگیرد که آیا یوروی دیجیتال را راه‌اندازی کند یا بازار خصوصی شکوفا را، به سبک ایالات متحده، تسهیل کند. استراتژی فعلی بانک مرکزی اروپا تلاش دارد ارز دیجیتال عمومی را بدون ایجاد اختلال جدی ادغام کند، اما هنوز مشخص نیست که آیا این رویکرد محتاطانه می‌تواند یوروی دیجیتال را در میان ابتکارات جهانی خصوصی و تهاجمی به موفقیت برساند یا خیر.
موفقیت می‌تواند به تقویت خودمختاری مالی اروپا و ایجاد اعتماد در عصر دیجیتال کمک کند. شکست، بااین‌حال، ممکن است یوروی دیجیتال را به یک مصالحه بی‌اثر تبدیل کند؛ بسیار محتاط برای ایجاد اصلاحات معنادار و بیش از حد ضعیف برای رقابت در صحنه جهانی.
با پیشرفت پروژه‌های ارز دیجیتال در اکثریت کشورهای G20، یوروی دیجیتال اروپا باید تعادل حساسی میان نقش‌های بخش عمومی و خصوصی پیدا کند. درحالی‌که استراتژی محتاطانه بانک مرکزی اروپا تلاش دارد خودمختاری راهبردی و ثبات مالی را تضمین کند، این نهاد تحت فشار است تا مرتبط بودن و رقابت‌پذیری خود را نشان دهد. تنها گذر زمان مشخص خواهد کرد که آیا یوروی دیجیتال به یک رکن موفق در آینده مالی اروپا تبدیل می‌شود یا به یک حاشیه‌نشین در رقابت جهانی ارزهای دیجیتال؟
نظرات کاربران