ارزش بیرونی چیست؟

ارزش بیرونی (Extrinsic Value) بخشی از حق بیمه یک اختیار معامله (Option) است که بیشتر از ارزش ذاتی آن است و نشان‌دهنده عواملی مانند مدت زمان باقی‌مانده تا تاریخ انقضا و نوسانات بازار است.

ارزش بیرونی تفاوت بین قیمت بازار یک اختیار معامله (که به آن حق بیمه نیز گفته می‌شود) و ارزش ذاتی آن را اندازه‌گیری می‌کند. ارزش بیرونی همچنین بخشی از ارزش است که به دلایلی غیر از قیمت دارایی پایه، به اختیار نسبت داده شده است. عکس ارزش بیرونی، ارزش ذاتی است که به معنای ارزش درونی و واقعی یک اختیار می‌باشد.

نکات کلیدی:

• ارزش بیرونی تفاوت بین قیمت بازار اختیار معامله (یعنی حق بیمه) و قیمت ذاتی آن است. ارزش ذاتی هم برابر است با تفاوت بین قیمت اعمال اختیار (Strike Price) و قیمت دارایی پایه.
• با افزایش نوسانات بازار، ارزش بیرونی بیشتر می‌شود.

مبانی ارزش بیرونی
ارزش بیرونی و ارزش ذاتی، مجموعاً هزینه یا حق بیمه یک اختیار را تشکیل می‌دهند. ارزش ذاتی برابر است با اختلاف بین قیمت دارایی پایه و قیمت اعمال، البته فقط زمانی که اختیار در وضعیت سود (In the Money) باشد.

به‌عنوان مثال، اگر یک اختیار خرید (Call Option) دارای قیمت اعمال ۲۰ دلار باشد و سهم پایه با قیمت ۲۲ دلار معامله شود، این اختیار ۲ دلار ارزش ذاتی دارد. اگر این اختیار در بازار به قیمت ۲٫۵۰ دلار معامله شود، آن ۰٫۵۰ دلار اضافه، ارزش بیرونی است.

اگر یک اختیار خرید در زمانی که قیمت دارایی پایه کمتر از قیمت اعمال است هنوز ارزش داشته باشد، این ارزش فقط ناشی از ارزش بیرونی است. برعکس، اگر یک اختیار فروش (Put Option) در حالی که قیمت دارایی پایه بالاتر از قیمت اعمال است دارای ارزش باشد، حق بیمه آن فقط از ارزش بیرونی تشکیل شده است.

عوامل مؤثر بر ارزش بیرونی
ارزش بیرونی به‌عنوان "ارزش زمانی" نیز شناخته می‌شود، زیرا زمان باقی‌مانده تا انقضای قرارداد یکی از عوامل اصلی مؤثر بر حق بیمه اختیار است. در شرایط عادی، هرچه زمان به انقضا نزدیک‌تر شود، قرارداد ارزش خود را از دست می‌دهد، چراکه فرصت کمتری برای حرکت قیمت دارایی پایه در جهت مطلوب وجود دارد. برای مثال، یک اختیار که یک ماه تا انقضا دارد و خارج از سود است (Out of the Money)، ارزش بیرونی بیشتری نسبت به اختیاری با همان شرایط اما فقط یک هفته تا انقضا خواهد داشت.

عامل دیگر تأثیرگذار بر ارزش بیرونی، نوسان ضمنی (Implied Volatility) است. نوسان ضمنی، میزان احتمالی حرکت دارایی پایه را در یک بازه زمانی مشخص اندازه‌گیری می‌کند. اگر نوسان ضمنی افزایش یابد، ارزش بیرونی نیز افزایش پیدا می‌کند. به‌عنوان نمونه، اگر سرمایه‌گذاری یک اختیار خرید با نوسان ضمنی سالانه ۲۰٪ خریداری کند و روز بعد نوسان ضمنی به ۳۰٪ برسد، ارزش بیرونی آن افزایش خواهد یافت.

مثال از ارزش بیرونی
فرض کنید یک معامله‌گر اختیار فروش (Put Option) برای سهام XYZ خریداری می‌کند. قیمت سهم ۵۰ دلار است و معامله‌گر یک اختیار فروش با قیمت اعمال ۴۵ دلار و قیمت ۳ دلار خریداری می‌کند. این قرارداد تا پنج ماه آینده منقضی می‌شود.

در زمان خرید، این اختیار هیچ ارزش ذاتی ندارد چون قیمت سهم بالاتر از قیمت اعمال اختیار فروش است. اگر فرض کنیم قیمت سهم و نوسان ضمنی تغییر نکند، با نزدیک شدن به تاریخ انقضا، قیمت این اختیار به صفر نزدیک می‌شود.

اگر قیمت سهم به زیر قیمت اعمال ۴۵ دلار کاهش یابد، آنگاه اختیار دارای ارزش ذاتی می‌شود. برای مثال، اگر قیمت سهم به ۴۰ دلار برسد، این اختیار ۵ دلار ارزش ذاتی دارد. اگر هنوز زمان تا انقضا باقی مانده باشد، این اختیار ممکن است با قیمت ۵٫۵۰ دلار، ۶ دلار یا بیشتر معامله شود، چون هنوز دارای ارزش بیرونی است.

داشتن ارزش ذاتی به معنی سود نیست. اگر سهم به ۴۰ دلار برسد و اختیار منقضی شود، اختیار ۵ دلار ارزش خواهد داشت که همان ارزش ذاتی است. معامله‌گر ۳ دلار برای آن پرداخت کرده، پس سود واقعی ۲ دلار به ازای هر سهم است، نه ۵ دلار.