فورتا (Forta)
فورتا یک شبکه نظارت غیرمتمرکز و مبتنی بر جامعه است که برای شناسایی تهدیدات و ناهنجاری‌ها در سیستم‌های DeFi، NFT، حکمرانی، پل‌ها و دیگر سیستم‌های وب۳ به صورت بلادرنگ طراحی شده است.
تاریخچه
فورتا در اوایل سال 2021 آغاز شد و توسط شرکت پیشرو در مدیریت ریسک و امنیت بلاکچین اوپن‌زپلین (OpenZeppelin) با جمع‌آوری 23 میلیون دلار سرمایه از سوی اندریسن هوروویتز راه‌اندازی شد. فورتا از سوی نهادهای برجسته و پیشرو در زمینه سرمایه‌گذاری وب۳ حمایت می‌شود و بزرگترین دور سرمایه‌گذاری آن توسط کوین‌بیس ونچرز، بلاکچین کپیتال، a16z، Blueyard، Placeholder، North Island Ventures، Digital Currency Group و اوپن‌زپلین رهبری شد. فورتا در حال بررسی یک دائو برای تبدیل شدن به یک سیستم غیرمتمرکزتر است. در نوامبر 2021، فورتا با راه‌اندازی اپلیکیشن و اکسپلورر فورتا به طور عمومی در دسترس مخاطبان جهانی قرار گرفت.
در اوایل سال 2022، حکمرانی فورتا به بنیاد فورتا، یک سازمان غیرانتفاعی مستقل، واگذار شد که به تسهیل حکمرانی شبکه توسط اعضای جامعه فورتا کمک خواهد کرد. از آن زمان، فورتا پذیرش و رشد چشمگیری از سازمان‌ها و توسعه‌دهندگان برجسته در اکوسیستم وب۳ تجربه کرده است.
بررسی اجمالی
فورتا یک شبکه شناسایی بلادرنگ است که برای نظارت بر امنیت و فعالیت‌های عملیاتی بلاکچین طراحی شده است. این شبکه هشدارهایی در مورد امنیت و سلامت سیستم‌ها و پروتکل‌های تصاحب‌شده یا وابسته به آن‌ها ارسال می‌کند و به سرمایه‌گذاران این امکان را می‌دهد تا به تهدیدات واکنش نشان داده و ریسک از دست دادن سرمایه را کاهش دهند. شبکه فورتا به صورت فعال فعالیت‌های زنجیره‌ای را بلادرنگ نظارت می‌کند و تهدیدات، حوادث امنیتی و رویدادهای مهم را شناسایی می‌کند. این شبکه شامل ربات‌های شناسایی است که توسط جامعه‌ای از توسعه‌دهندگان وب۳ و حرفه‌ای‌های امنیتی ایجاد شده‌اند. هر ربات به عنوان یک ابزار امنیتی تخصصی عمل می‌کند و بر روی عناصر خاصی از زنجیره تمرکز دارد. برخی از ربات‌ها تهدیدات عمومی مانند حملات فیشینگ و راگ پول را دنبال می‌کنند، در حالی که برخی دیگر برای نظارت بر فعالیت‌های پروتکل‌های خاص سفارشی شده‌اند.
شبکه غیرمتمرکز فورتا که از اپراتورهای گره مستقل تشکیل شده است، تمامی تراکنش‌ها و تغییرات وضعیت بلوک به بلوک را برای شناسایی تراکنش‌های غیرمعمول و تهدیدات اسکن می‌کند. زمانی که مشکلی شناسایی شود، اپراتورهای گره هشدارهایی در مورد خطرات احتمالی به مشترکین ارسال می‌کنند که این امر به آن‌ها این امکان را می‌دهد که اقداماتی انجام دهند. توسعه‌دهندگان می‌توانند ربات‌های شناسایی و مدل‌های یادگیری ماشینیی بسازند و آن‌ها را روی شبکه غیرمتمرکز فورتا اجرا کنند تا فعالیت‌های غیرعادی در هر تراکنش بلاکچین را شناسایی کنند.
ربات‌های شناسایی
ربات‌های شناسایی به عنوان ابزارهای نظارتی طراحی شده توسط توسعه‌دهندگان هستند که در شبکه مستقر می‌شوند. عملکرد هر ربات توسط منطقی که توسط توسعه‌دهنده آن پیاده‌سازی شده است تعیین می‌شود. این ربات‌ها از نظر پیچیدگی متفاوت هستند، به طوری که برخی برای نظارت بر شرایط خاصی مانند تراکنش‌های multi-sig که از آستانه مبلغ از پیش تعریف شده عبور می‌کنند، طراحی شده‌اند، در حالی که برخی دیگر از مدل‌های پیشرفته یادگیری ماشینی و هیورستیک برای شناسایی عوامل مختلف مانند فعالیت‌های کلاهبرداری استفاده می‌کنند. زمانی که یک ربات معیارهای مشخص شده را شناسایی کند، هشدار صادر می‌کند.
برای جلوگیری از اسپم و ربات‌های مخرب که منابع شبکه را مصرف می‌کنند، توسعه‌دهندگان باید حداقل 100 FORT را در هر ربات شناسایی که مستقر می‌کنند، استیک کنند. ربات‌هایی که این حداقل استیک را نداشته باشند، غیرفعال باقی خواهند ماند.
گره‌های اسکن
گره‌های اسکن یکی دیگر از اجزای ضروری شبکه فورتا هستند که مشابه سرورهایی عمل می‌کنند که ظرفیت به شبکه فورتا می‌دهند. گره‌های اسکن مسئول اجرای ربات‌های شناسایی، تأمین داده‌های بلاکچین برای آن‌ها و انتشار هرگونه هشدار هستند.
هر کسی می‌تواند با استیک کردن مقدار لازم توکن‌های FORT، یک گره اسکن راه‌اندازی کند. هر گره اسکن تراکنش‌ها و بلوک‌ها را از یک بلاکچین نظارت می‌کند و شبکه فورتا در حال حاضر از گره‌های اسکن برای بلاک‌چین‌های EVM مانند اتریوم، پالیگان و زنجیره BNB پشتیبانی می‌کند. هر گره اسکن مجموعه خاصی از ربات‌های شناسایی را از سوی شبکه فورتا دریافت می‌کند.
با انتشار یک ربات جدید، آن به طور تصادفی به یکی یا چند گره اسکن تخصیص داده می‌شود و به زودی پس از آن شروع به اجرا می‌کند. گره اسکن هشدارهایی را که توسط ربات‌های شناسایی گزارش شده‌اند جمع‌آوری کرده و منتشر می‌کند. برای اطمینان از مسئولیت‌پذیری و تشویق به عملیات مسئولانه شبکه، هر گره اسکن باید حداقل 2,500 توکن FORT استیک شده داشته باشد.
هوش شبکه
ربات‌های شناسایی شبکه فورتا به طور جمعی هشدارها و سایر نقاط داده را هر ساعت تولید می‌کنند. کاربران می‌توانند با استفاده از اپلیکیشن فورتا، برای دریافت هشدارهای یک ربات شناسایی خاص مشترک شوند، آخرین هشدارها را جستجو و مرور کنند و برای کاربران فنی‌تر، با استفاده از API فورتا هشدارها را جستجو کرده و فیدهای هشدار را در برنامه‌های خود یکپارچه کنند.
توکن FORT
توکن FORT یک توکن ERC-20 در شبکه اتریوم است که توکن بومی فورتا می‌باشد. توکن FORT یک ساختار مشوق برای ایمن‌سازی شبکه نظارتی فورتا است که به فورتا این امکان را می‌دهد تا شبکه وب۳ را به طور کلی گسترش داده و ایمن سازد. فورتا مدل توکن کاری را اتخاذ کرده است، جایی که هم استخرهای گره اسکن و هم ربات‌های شناسایی باید FORT را بالاتر از حداقل مورد نیاز استیک کنند. این مدل به عنوان یک مکانیزم امنیت اقتصادی برای اقدامات آن‌ها در شبکه عمل می‌کند، زیرا استیک می‌تواند در صورت رفتار مخرب شرکت‌کنندگان، کاهش یابد.
موارد استفاده
توکن FORT موارد استفاده زیر را دارد:
استیک کردن استخر اسکنر: مالکین استخرهای اسکنر توکن‌های FORT را واریز می‌کنند تا استخرهایشان در شبکه قابل مشاهده شوند و مشارکت‌های اقتصادی خود را ایمن سازند. FORT استیک شده با خطر کاهش مواجه است اگر گره‌ها نتوانند وظایف اختصاصی خود را انجام دهند یا در رفتار مخرب مشارکت کنند. برداشت FORT استیک شده مشروط به دوره ذوب معین است که زمان لازم برای تأیید و حل و فصل اختلافات را فراهم می‌کند.
واگذارکنندگان همچنین می‌توانند روی یک استخر استیک کنند، با محدودیت‌های مشابه در برداشت. در صورت کاهش استخر، واگذارکنندگان ممکن است کاهش متناسبی از استیک خود را تجربه کنند.
استیک کردن ربات‌های شناسایی:
توسعه‌دهندگان توکن‌های FORT را روی ربات‌ها استیک می‌کنند، که این عمل کیفیت ربات را به شبکه علامت می‌دهد و یک مکانیزم مقاومت در برابر سیبل (Sybil resistance) را برای تقویت یکپارچگی شبکه فراهم می‌آورد.
پرداخت هزینه‌های داده:
کاربرانی که برنامه عمومی فورتا را برای مصرف داده از شبکه خریداری می‌کنند، مبلغی ماهیانه پرداخت می‌کنند که به واحد FORT محاسبه و تسویه می‌شود.
فیدهای پریمیوم ممکن است به واحد FORT یا USDC محاسبه و پرداخت شوند، بسته به تصمیم مالک فید.
توزیع توکن
عرضه کل توکن‌های FORT به 1,000,000,000 توکن FORT محدود شده است. تخصیص جامعه FORT توسط بنیاد فورتا نگهداری می‌شود و مشمول برنامه خاصی برای واگذاری یا توزیع نمی‌باشد.
تخصیص جامعه: تخصیص جامعه FORT توسط بنیاد فورتا نگهداری می‌شود و مشمول برنامه خاصی برای واگذاری یا توزیع نمی‌باشد.
حامیان مالی: شبکه فورتا از حمایت اولیه حامیانی برخوردار شد که تأمین مالی توسعه آن را انجام دادند و به اعضای اولیه جامعه تبدیل شدند. این حامیان همچنین به عنوان برخی از اولین اپراتورهای گره در شبکه فورتا عمل کرده‌اند و محدودیت‌های انتقال آن‌ها از طریق قراردادهای هوشمند استیکینگ بر روی بلاکچین اجرا می‌شود.
مشارکت‌کنندگان اصلی اولیه: شبکه فورتا توسط تیمی از اوپن‌زپلین توسعه و معرفی شد. بخشی از 20% از عرضه کل توکن FORT به این افراد به عنوان مشارکت‌کنندگان اصلی اولیه اختصاص داده شده است که مشمول یک دوره واگذاری خطی 4 ساله با یک سال cliff می‌باشد و توسط اوپن‌زپلین نظارت می‌شود. تاریخ آغاز واگذاری برای تخصیص توکن‌های FORT به مشارکت‌کنندگان اصلی اولیه از 1 سپتامبر 2021 آغاز شده است که با محدودیت‌های انتقال برای حامیان مالی هماهنگ است.
اوپن‌زپلین: اوپن‌زپلین، یک شرکت برجسته در زمینه امنیت بلاکچین، شبکه فورتا را تأسیس و انکوبات کرد. بخشی معادل 10% از عرضه کل توکن FORT برای اوپن‌زپلین اختصاص یافته است. این تخصیص مشمول یک دوره واگذاری خطی 4 ساله با یک سال کلیف (مدت زمانی ست که بنیان گذاران یا کارمندان باید در استارتاپ حضور داشته باشند تا بتوانند سهام خود را دریافت کنند) می‌باشد. واگذاری تخصیص توکن‌های FORT برای اوپن‌زپلین از 1 سپتامبر 2021 آغاز شده است.
حاکمیت
بنیاد فورتا یک سازمان غیرانتفاعی است که مسئول نگهداری دارایی‌ها مانند مالکیت فکری عمومی و متن‌باز، مخازن گیت‌هاب و توکن‌های FORT در داخل شبکه است. این بنیاد حاکمیت فورتا را توسط اعضای جامعه تسهیل می‌کند. به منظور غیرمتمرکز کردن حاکمیت، این بنیاد یک چارچوب با دو جزء معرفی کرده است:
فرآیند پیشنهاد فورتا: یک چارچوب رسمی برای سازماندهی پیشنهادات توسط جامعه و ابراز حمایت از طریق رأی‌گیری دارندگان توکن FORT.
شورای حاکمیت فورتا: صلاحیت تصمیم‌گیری از سوی جامعه به شورایی منتخب از دارندگان توکن FORT واگذار شده است. این امکان مشارکت مستمر جامعه از طریق فرآیند پیشنهاد فورتا را فراهم می‌کند.
فرآیند پیشنهاد فورتا
فرآیند پیشنهاد فورتا (FPP) به منظور ایجاد یک چارچوب رسمی برای جامعه فورتا طراحی شده است تا در توسعه شبکه فورتا و اکوسیستم آن مشارکت کند. فوروم فورتا به عنوان فضایی عمومی برای بحث‌های مرتبط با حاکمیت و اشتراک‌گذاری ایده‌ها عمل می‌کند. اطلاعات دقیق‌تری درباره فرآیند پیشنهاد فورتا در فوروم قابل دسترسی است.
شورای حاکمیت فورتا
شورای حاکمیت فورتا نظارت بر توسعه شبکه فورتا را بر عهده دارد و اقدام جمعی در داخل جامعه را تسهیل می‌کند. این شورا متشکل از اعضای اولیه جامعه و متخصصان است و اعضای اولیه شورا از طریق رأی‌گیری دارندگان توکن FORT انتخاب می‌شوند.
هدف شورا ساده‌سازی مسائل حاکمیتی است و بار روی رأی‌دهندگان فردی را کاهش می‌دهد تا از خستگی جلوگیری کند. در حالی که شورا برخی از تصمیمات را مدیریت می‌کند، هر عضو جامعه می‌تواند احساسات خود را ابراز کرده، تغییراتی پیشنهاد دهد یا با رأی دادن با توکن‌های FORT در فرآیند پیشنهاد فورتا از پیشنهادات حمایت کند. این موضوع سایر اشکال مشارکت جامعه مانند برقراری ارتباط مستقیم با اعضای دیگر جامعه یا شورا را حذف نمی‌کند.
بر اساس آیین‌نامه شورا، صلاحیت حاکمیتی به شورا این اجازه را می‌دهد که:
- از ابتکارات برای رشد و پایداری فورتا حمایت کند.
- توسعه ویژگی‌ها و تغییرات در شبکه را تسهیل کند.
- برنامه‌های امنیتی برای امنیت بلندمدت شبکه را فعال کند.
- به آموزش اکوسیستم وب۳ در مورد امنیت اجرای غیرمتمرکز کمک کند.
- از جذب و نگهداری اعضای جامعه از طریق ابتکارات ساخت جامعه و بازاریابی حمایت کند.
- اقداماتی که با مأموریت شورا هم‌راستا هستند، انجام دهد.
تصمیمات درون شورا معمولاً بر اساس رأی اکثریت اتخاذ می‌شود. جامعه این گزینه را دارد که اگر احساس کنند که یکی از اعضا منافع جامعه را به خوبی نمایندگی نمی‌کند. برای حذف او لابی کند.
نظرات کاربران