توافق شفاهی چیست؟

توافق شفاهی چیست؟

توافق شفاهی یک توافق غیررسمی و معمولاً نانوشته بین دو طرف است که اجرای آن تنها بر اساس اعتماد و تعهد اخلاقی طرفین انجام می‌شود. این نوع توافق اغلب به‌صورت شفاهی صورت می‌گیرد و از نظر قانونی الزام‌آور نیست. با اینکه توافق شفاهی به‌صورت رسمی ثبت نمی‌شود، اما نقض آن می‌تواند تأثیر منفی بر روابط تجاری داشته باشد. اگر یکی از طرفین به تعهد خود عمل نکند، ممکن است اعتبار و اعتماد خود را در بین همکاران و شرکای تجاری از دست بدهد. این نوع توافق گاهی با یک دست دادن تأیید می‌شود، اما همچنان هیچ پشتوانه قانونی ندارد.

نکات کلیدی:

• توافق شفاهی یک توافق غیررسمی و نانوشته بین دو طرف برای انجام یک معامله یا تعهد است.
• این توافق‌ها از نظر قانونی الزام‌آور نیستند، اما بر اساس اعتبار، هنجارهای اجتماعی و فشار همتایان رعایت می‌شوند.
• با وجود غیررسمی بودن، توافق‌های شفاهی قرن‌ها در تجارت و معاملات مورد استفاده قرار گرفته‌اند.

درک توافق شفاهی

این نوع توافق بیشتر بر اساس اصول اخلاقی و رفتار حرفه‌ای طرفین شکل می‌گیرد. برخلاف قراردادهای رسمی و قانونی، اگر یکی از طرفین به تعهد خود پایبند نباشد، هیچ دادگاهی برای رسیدگی به اختلافات وجود ندارد. با این حال، فشارهای اجتماعی و حفظ اعتبار باعث می‌شود که بسیاری از افراد به چنین توافق‌هایی متعهد بمانند. در واقع، خدشه‌دار شدن شهرت یک فرد می‌تواند ضرری بیشتر از هرگونه منفعت مالی ناشی از نقض توافق داشته باشد. زمانی که فردی به تعهد خود عمل نکند، اعتماد نسبت به او کاهش می‌یابد و افراد کمتری تمایل به همکاری تجاری با او خواهند داشت.

نحوه عملکرد توافق شفاهی

توافق‌های شفاهی در تجارت بین‌المللی، روابط دیپلماتیک و بسیاری از صنایع رایج بوده‌اند. این نوع توافق‌ها به‌ویژه در دوران آغاز انقلاب صنعتی و تا نیمه اول قرن بیستم بسیار متداول بودند، زیرا در آن زمان قوانین و مقررات از تغییرات سریع کسب‌وکار عقب‌تر بودند. چنین توافق‌هایی در صنایعی مانند فولاد، آهن، آب و تنباکو برای کنترل قیمت‌ها و محدود کردن رقابت به‌کار گرفته می‌شدند.

نکته: توافق شفاهی معمولاً (اما نه همیشه) با یک دست دادن یا ژستی مشابه تأیید می‌شود که از نظر اجتماعی توسط هر دو طرف و حتی شاهدان و افراد خارج از توافق شناخته شده است.

محدودیت‌های توافق شفاهی

در بدترین حالت، توافق شفاهی می‌تواند برای انجام اقدامات ضد رقابتی مانند تبانی در قیمت‌گذاری یا تعیین سهمیه‌های تجاری به‌کار گرفته شود. از آنجا که این نوع توافق به‌صورت رسمی ثبت نمی‌شود و در قالب یک قرارداد الزام‌آور قانونی نیست، ممکن است به ایجاد و اجرای مقرراتی منجر شود که از نظر قانونی غیرمجاز هستند.

نتیجه چنین توافق‌هایی اغلب افزایش هزینه‌ها یا کاهش کیفیت محصولات برای مصرف‌کنندگان است. حتی بدتر، توافق شفاهی ممکن است به‌عنوان ابزاری برای تبعیض استفاده شود، مانند شبکه‌های انحصاری که فقط افراد خاصی را به معاملات و فرصت‌های اقتصادی راه می‌دهند.

به دلیل غیررسمی و نانوشته بودن، توافق‌های شفاهی از حمایت‌های قانونی و نظارتی برخوردار نیستند که در قراردادهای رسمی وجود دارد، و همین موضوع اجرای آن‌ها را دشوار می‌کند.

نکته تاریخی: دولت ایالات متحده در سال ۱۸۹۰ محدودیت‌هایی را برای توافق‌های شفاهی در روابط تجاری و اقتصادی بین کشورها اعمال کرد.

تاریخچه و نمونه‌هایی از توافق‌های شفاهی

در قرن نوزدهم و اوایل قرن بیستم، توافق‌های شفاهی میان صنایع و دولت ایالات متحده بسیار رایج بودند. اما این موضوع باعث شد که برخی ناظران اقتصادی معتقد شوند که تبانی و معاملات ناعادلانه در حال گسترش است. در نتیجه، در سال ۱۹۰۳، «اداره شرکت‌ها» که بعدها به «کمیسیون تجارت فدرال (FTC)» تبدیل شد، برای بررسی رویه‌های انحصاری تأسیس شد.

در برخی موارد، این نهادها خود وارد توافق‌های شفاهی جدیدی شدند. به‌عنوان مثال، جِی.پی. مورگان و «خانه مورگان» در وال‌استریت به‌طور غیررسمی با مقامات دولتی همکاری می‌کردند تا تأییدیه‌های لازم برای ادغام و خرید شرکت‌ها را دریافت کنند. یکی از نمونه‌های این توافق‌ها، نادیده گرفته شدن «قانون ضد انحصار شرمن» برای تأسیس شرکت «یونایتد استیل» به‌عنوان اولین شرکت میلیارد دلاری جهان بود.

در سال ۱۹۰۷، بحران بازار سهام باعث شد که چندین بانک بزرگ سرمایه‌گذاری با مشکل مواجه شوند و این بحران به یک بحران مالی گسترده‌تر منجر شد. در این شرایط، رئیس‌جمهور وقت ایالات متحده، تئودور روزولت، با جِی.پی. مورگان همکاری کرد تا بانک‌ها را تحت یک چارچوب توافق شفاهی ادغام کند و از تشدید بحران جلوگیری کند. همچنین در همان سال، مورگان بار دیگر به‌صورت غیررسمی با روزولت همکاری کرد تا یک توافق شفاهی برای خرید شرکت «تنسی کُئِل اند آیرن» توسط «یونایتد استیل» ایجاد کند، اقدامی که نقض آشکار قانون ضد انحصار شرمن بود اما بدون ثبت رسمی اجرا شد.

نمونه‌ای از توافق شفاهی بین آمریکا و ژاپن

توافق‌های شفاهی در معاهدات تجاری و روابط بین‌المللی نیز دیده می‌شوند. یکی از نمونه‌های تاریخی آن، توافق شفاهی سال ۱۹۰۷ بین ایالات متحده و امپراتوری ژاپن است که به موضوع مهاجرت از ژاپن و برخورد نامناسب با مهاجران ژاپنی در آمریکا پرداخته بود.

بر اساس این توافق که هرگز توسط کنگره آمریکا تصویب نشد، ژاپن پذیرفت که دیگر برای افرادی که قصد مهاجرت کاری به آمریکا را دارند، گذرنامه صادر نکند. در مقابل، ایالات متحده تعهد کرد که از اعمال تبعیض و جداسازی شهروندان ژاپنی ساکن در آمریکا خودداری کند.

هدف از توافق شفاهی چیست؟

توافق شفاهی معمولاً برای انجام یک معامله یا توافق بین دو یا چند طرف بدون نیاز به نظارت قانونی یا دخالت یک نهاد ثالث، مانند دادگاه یا قاضی، پیشنهاد می‌شود. این روش می‌تواند هزینه‌های معامله را کاهش دهد و انعطاف‌پذیری بیشتری برای اجرای توافق فراهم کند.

توافق شفاهی ۱۹۰۷ چه بود؟

در سال ۱۹۰۷، مذاکره‌کنندگان آمریکایی یک توافق شفاهی را پذیرفتند که ورود مهاجران ژاپنی به آمریکا را محدود می‌کرد. در مقابل، رئیس‌جمهور روزولت موافقت کرد که قانونی در سان‌فرانسیسکو را که موجب جداسازی کودکان ژاپنی از دانش‌آموزان سفیدپوست در مدارس شده بود، لغو کند.

اصطلاحات دیگر برای توافق شفاهی

توافق شفاهی را می‌توان با اصطلاحات دیگری نیز توصیف کرد، مانند:

• توافق غیررسمی
• توافق نانوشته
• توافق ضمنی
• توافق شفاهی
• توافق دست‌دادنی
  همچنین، واژه «Pactum» در زبان لاتین به معنای پیمان نیز به نوعی اشاره به این مفهوم دارد.

آیا توافق شفاهی از نظر قانونی معتبر است؟

یک توافق شفاهی می‌تواند در صورتی که شرایط یک قرارداد شفاهی را داشته باشد، قابل اجرا باشد. با این حال، برخی از قراردادها، مانند معاملات ملکی، همواره باید به‌صورت مکتوب تنظیم شوند تا از نظر قانونی معتبر باشند.