جریان سرمایه چیست؟

جریان سرمایه به ورود و خروج پول نقد از دارایی‌های مالی در بازه‌های زمانی مشخص گفته می‌شود، معمولاً به‌صورت ماهانه یا فصلی اندازه‌گیری می‌شود.

این شاخص عملکرد یک دارایی خاص را نشان نمی‌دهد، بلکه تمرکزش بر نحوه حرکت پول است. مثلاً در صندوق‌های سرمایه‌گذاری مشترک، جریان سرمایه شامل پولی است که از خرید واحدها وارد صندوق می‌شود (ورودی) یا از فروش آن‌ها خارج می‌شود (خروجی). این شاخص نمی‌گوید که عملکرد صندوق خوب بوده یا نه.

اگر مقدار پول وارد شده به یک صندوق بیشتر از پول خارج شده باشد، جریان خالص مثبت یا ورود خالص داریم. این وضعیت باعث می‌شود مدیران صندوق پول بیشتری برای سرمایه‌گذاری داشته باشند و تقاضا برای اوراق بهادار مثل سهام یا اوراق قرضه افزایش یابد. در مقابل، خروج خالص به‌معنای برداشت بیشتر از سرمایه‌گذاری و کاهش نقدینگی در صندوق است.

نکات کلیدی:
ـ جریان سرمایه نشان‌دهنده حرکت پول به داخل یا خارج از دارایی‌های مالی است.
ـ جهت جریان سرمایه می‌تواند به سرمایه‌گذاران کمک کند وضعیت بازار یا یک صنعت خاص را بهتر درک کنند.
ـ وقتی صندوق‌ها یا صندوق‌های قابل معامله در بورس (ETF) ورود خالص داشته باشند، مدیران آن‌ها نقدینگی بیشتری برای سرمایه‌گذاری دارند و تقاضا برای دارایی‌ها افزایش می‌یابد. در صورت خروج خالص، عکس این اتفاق رخ می‌دهد.
ـ ورود خالص بالا ممکن است نشانه خوش‌بینی بیشتر سرمایه‌گذاران باشد.
ـ خروج خالص بالا می‌تواند بیانگر افزایش نگرانی آن‌ها باشد.

درک جریان سرمایه

سرمایه‌گذاران می‌توانند سرمایه خود را در بخش‌هایی از بازار مالی قرار دهند که انتظار سوددهی دارند. اگر احساس کنند بازار یا سرمایه‌گذاری آن‌ها در حال افت است، ممکن است سرمایه و سود خود را خارج کنند.

این جابجایی سرمایه همان جریان نقدی در بازارهای مالی یا همان جریان سرمایه است.

سرمایه‌گذاران و تحلیل‌گران بازار با بررسی جریان سرمایه، احساسات عمومی سرمایه‌گذاران را نسبت به دارایی‌ها، صنایع خاص یا کل بازار ارزیابی می‌کنند. برای نمونه، اگر در یک ماه مشخص صندوق‌های اوراق قرضه خروج سرمایه زیادی را تجربه کنند، ممکن است نشانه‌ای از بدبینی گسترده نسبت به بازار درآمد ثابت باشد.

تمرکز جریان سرمایه فقط بر حرکت واقعی پول است و برآیند ورود و خروج‌ها را نشان می‌دهد. ورودی‌ها می‌تواند شامل سرمایه‌گذاری افراد حقیقی در صندوق‌های مشترک باشد، در حالی‌که خروجی‌ها می‌تواند شامل پرداخت به سرمایه‌گذاران یا پرداخت به شرکت‌ها برای کالا و خدمات باشد.

جریان سرمایه شامل تعهدات پرداختی آینده نمی‌شود و تنها مبالغی را در نظر می‌گیرد که واقعاً وارد یا خارج شده‌اند.

نکته:
اطلاعات مربوط به جریان سرمایه از منابعی مانند مورنینگ‌استار (Morningstar) یا مؤسسات تحقیقاتی قابل دسترس است. برای نمونه، مؤسسه ICI تخمین‌هایی درباره جریان سرمایه در صندوق‌های بلندمدت ارائه می‌دهد. تخمین ماه ژوئیه ۲۰۲۲ نشان‌دهنده خروج خالص ۱۲.۸۲ میلیارد دلاری بود.

صورت جریان سرمایه

صورت جریان سرمایه نشان می‌دهد که یک شرکت چه نوع ورودی و خروجی مالی دارد.

این گزارش می‌تواند موارد غیرعادی مانند خروجی بیش از حد معمول به‌دلیل هزینه‌ای غیرمنتظره را مشخص کند. همچنین، معمولاً انواع تراکنش‌ها و منابع مختلف را دسته‌بندی می‌کند تا تغییرات در فعالیت‌های مالی راحت‌تر پیگیری شوند.

تغییرات در جریان سرمایه

به‌طور کلی، تغییرات در جریان سرمایه می‌تواند نشان‌دهنده تغییر در دیدگاه مشتریان باشد. این تغییرات ممکن است مربوط به عرضه محصولات جدید، بهبود در خدمات، اخبار تازه درباره شرکت یا تغییر نگرش نسبت به کل یک صنعت باشد.

تغییرات مثبت در جریان سرمایه می‌تواند به معنای افزایش ورودی، کاهش خروجی یا ترکیبی از این دو باشد. در مقابل، تغییرات منفی نشان‌دهنده کاهش ورودی، افزایش خروجی یا هر دو است.

در حالی‌که نوسانات گاه‌به‌گاه نگران‌کننده نیستند، تکرار جریان‌های منفی می‌تواند هشداردهنده باشد. برای مثال، ممکن است نشان دهد درآمد شرکت کفاف هزینه‌های آن را نمی‌دهد. اگر این روند ادامه یابد، ممکن است شرکت برای ادامه فعالیت خود نیاز به تأمین مالی از طریق بدهی پیدا کند.

نمونه

براساس داده‌های مورنینگ‌استار (Morningstar)، در مارس ۲۰۲۲، صندوق‌های سرمایه‌گذاری مشترک بلندمدت و صندوق‌های قابل معامله در بورس (ETF) در آمریکا در مجموع ۳۰ میلیارد دلار ورودی سرمایه داشتند. صندوق‌های سهام رشدی بزرگ که معمولاً خروجی سرمایه دارند، در آن ماه ۹.۳ میلیارد دلار ورودی ثبت کردند.

با وجود برخی نشانه‌های مثبت، مثل صندوق‌های اوراق قرضه دولتی بلندمدت که ۸.۷ میلیارد دلار ورودی داشتند (با نرخ رشد ۹.۸ درصدی در یک ماه)، مورنینگ‌استار نتیجه گرفت که این سطح پایین از ورودی نشان‌دهنده کاهش اعتماد و احتیاط بیشتر سرمایه‌گذاران است.

جریان سرمایه چه چیزی را اندازه‌گیری می‌کند؟
در سرمایه‌گذاری، فقط حرکت واقعی پول به داخل یا خارج از سرمایه‌گذاری‌ها را می‌سنجد، نه عملکرد آن‌ها را.

چرا دانستن جریان سرمایه مهم است؟
بسیاری از تحلیل‌گران و فعالان بازار معتقدند جریان سرمایه دید خوبی از احساسات و رفتار سرمایه‌گذاران ارائه می‌دهد. برخی از سرمایه‌گذاران از این داده‌ها برای زمان‌بندی خرید یا فروش استفاده می‌کنند. برخی دیگر هم از آن به‌عنوان ابزاری برای تأیید تحلیل‌های خود پیش از اقدام بهره می‌برند.

آیا جریان سرمایه می‌تواند رفتار بازار را به‌درستی پیش‌بینی کند؟
نه لزوماً. هرچند در برخی دوره‌ها چنین به نظر می‌رسد، اما مورنینگ‌استار دریافته که حتی در بازارهای قوی نیز خروج سرمایه ممکن است اتفاق بیفتد. اگر جریان سرمایه شاخص دقیقی بود، باید همواره با رفتار بازار هم‌راستا می‌بود، در حالی‌که چنین نیست.