درآمد ناخالص چیست؟

درآمد ناخالص چیست؟

درآمد ناخالص یک فرد، مجموع کل درآمدهای او قبل از کسر مالیات‌ها یا سایر کسرها است. این درآمد شامل همه منابع درآمدی می‌شود، نه فقط حقوق و دستمزد. درآمد ناخالص محدود به پول نقد نیست و می‌تواند شامل املاک، خدمات یا هر نوع درآمد غیرنقدی نیز باشد. معمولاً وقتی در فیش حقوقی دیده می‌شود، به آن «حقوق ناخالص» گفته می‌شود. در مورد شرکت‌ها، درآمد ناخالص با «حاشیه ناخالص» یا «سود ناخالص» هم‌معنی است. درآمد ناخالص شرکت در صورت سود و زیان ثبت می‌شود و برابر است با مجموع درآمدها منهای هزینه‌های کالاهای فروخته شده (COGS).

نکات مهم

• درآمد ناخالص کسب‌وکار برابر است با کل درآمدها منهای هزینه کالاهای فروخته شده.

• درآمد ناخالص فرد در اظهارنامه مالیاتی ثبت می‌شود و پس از اعمال کسری‌ها و معافیت‌ها، به درآمد مشمول مالیات تبدیل می‌شود.

• افراد ممکن است هنگام درخواست وام نیز ملزم به اعلام درآمد ناخالص خود باشند.

• کسب‌وکارها معمولاً از درآمد ناخالص به جای درآمد خالص استفاده می‌کنند تا بهتر بتوانند عملکرد محصولات و بخش‌های مختلف شرکت را ارزیابی کنند.

درک درآمد ناخالص

درآمد ناخالص افراد و شرکت‌ها از اجزای متفاوتی تشکیل شده است. یک فرد به‌راحتی می‌تواند درآمد ناخالص خود را با نگاه کردن به فیش حقوق یا محاسبه ساعات کاری و دستمزد خود به‌دست آورد. اما محاسبه درآمد ناخالص شرکت‌ها معمولاً پیچیده‌تر است و نیاز به محاسبات بیشتری دارد. برای افراد، درآمد ناخالص توسط وام‌دهندگان یا صاحب‌خانه‌ها بررسی می‌شود تا مشخص شود آیا فرد برای گرفتن وام یا اجاره مناسب است یا نه. درآمد ناخالص نقطه شروع است و پس از آن کسری‌ها و معافیت‌ها برای تهیه اظهارنامه مالیاتی فدرال و ایالتی اعمال می‌شود.

شرکت‌ها نیز برای فهم عملکرد محصولات خود، درآمد ناخالص را محاسبه می‌کنند. با استفاده از درآمد ناخالص و محدود کردن هزینه‌های شامل شده در تحلیل، شرکت می‌تواند بهتر بفهمد چه عواملی باعث موفقیت یا شکست شده‌اند. مثلاً هزینه اجاره برای بررسی عملکرد یک خط تولید خاص اهمیت ندارد چون هزینه‌ای اداری و جدا از تولید محصول است.

چگونه درآمد ناخالص را محاسبه کنیم؟

روش محاسبه درآمد ناخالص برای افراد و شرکت‌ها کمی متفاوت است. هر دو شبیه هم هستند، اما طبقه‌بندی‌های درآمد و هزینه‌ها برای هر کدام متفاوت است.

درآمد ناخالص افراد

درآمد ناخالص در اظهارنامه مالیاتی افراد فقط شامل حقوق یا دستمزد نیست؛ بلکه شامل درآمدهای دیگر مثل انعام، سود سرمایه، درآمد اجاره، سود سهام، نفقه، حقوق بازنشستگی و سود بانکی نیز می‌شود. پس از کسر کسری‌های مالیاتی مشخص (بالای خط)، درآمد ناخالص تعدیل‌شده (AGI) به‌دست می‌آید. برخی منابع درآمدی ممکن است در مالیات لحاظ نشوند اما برای وام‌دهندگان یا طلبکاران در محاسبه درآمد ناخالص شمرده شوند؛ مانند برخی مزایای تأمین اجتماعی، پرداخت‌های بیمه عمر، بعضی ارث‌ها و هدایا، و سود اوراق قرضه دولتی یا شهرداری. برای امور غیرمالیاتی، افراد معمولاً می‌توانند کل دستمزد خود را به‌عنوان درآمد ناخالص در نظر بگیرند. این رقم نشان‌دهنده پولی است که فرد قبل از کسر مالیات یا هزینه‌ها دریافت کرده است. برخی وام‌دهندگان ممکن است AGI را نیز برای استانداردسازی محاسبه درآمد ناخالص درخواست کنند.

درآمد ناخالص شرکت‌ها

درآمد ناخالص شرکت معمولاً در صورت سود و زیان به‌صورت جداگانه نمایش داده می‌شود یا از تفاضل کل درآمدها (درآمد ناخالص) منهای هزینه کالاهای فروخته شده (COGS) محاسبه می‌شود:

درآمد ناخالص = درآمد کل – هزینه کالاهای فروخته شده

گاهی اوقات درآمد ناخالص به‌عنوان حاشیه ناخالص هم شناخته می‌شود. حاشیه سود ناخالص معمولاً به‌صورت درصد بیان می‌شود و معیاری برای سنجش سودآوری است. درآمد ناخالص نشان می‌دهد شرکت پس از کسر هزینه‌های مستقیم تولید محصول یا ارائه خدمات، چقدر درآمد کسب کرده است. این محاسبه می‌تواند برای کل شرکت یا به‌صورت جداگانه برای هر محصول انجام شود. اگر شرکت از سیستم حسابداری مناسبی استفاده کند که درآمد و هزینه‌ها را بر اساس محصول ثبت کند، می‌تواند بفهمد هر محصول چقدر سودآور است.

نکته مهم:

در محاسبه درآمد ناخالص تنها هزینه‌های مستقیم تولید کالا یا ارائه خدمات در نظر گرفته می‌شوند؛ اما هزینه‌های مربوط به فروش، امور اداری، مالیات‌ها و سایر هزینه‌های کلی اداره کسب‌وکار در این محاسبه لحاظ نمی‌شوند.

مقایسه درآمد ناخالص و درآمد خالص

در کسب‌وکارها، دو اصطلاح رایج برای سنجش سود استفاده می‌شود: درآمد ناخالص و درآمد خالص. این دو اصطلاح می‌توانند برای توصیف درآمد خانوار یا شخصی نیز به کار روند. درآمد خالص فردی، باقیمانده‌ای از کل درآمد است پس از آن‌که تمام هزینه‌های شخصی پرداخت شده باشند. این رقم از کم‌کردن تمام هزینه‌های شخصی از مجموع درآمد فرد به‌دست می‌آید. در حالی‌که درآمد ناخالص تنها به مجموع درآمد فرد پیش از هرگونه کسر اشاره دارد و معمولاً چیزی از آن کم نمی‌شود.

درآمد خالص یک فرد به آنچه در نهایت به حسابش واریز می‌شود (مثلاً حقوق دریافتی خالص) شباهت دارد. البته فرد احتمالاً هزینه‌های بیشتری نسبت به کسری‌های موجود در فیش حقوق دارد، اما مبلغ نهایی حقوق، نمایانگر این است که چگونه درآمد با کسر هزینه‌ها کاهش یافته است.

درآمد خالص یک شرکت نیز از کم کردن تمام هزینه‌ها از کل درآمد حاصل می‌شود. این هزینه‌ها شامل هزینه کالای فروخته‌شده (COGS)، و همچنین هزینه‌های فروش، عمومی، اداری، مالیات، بهره و سایر هزینه‌هایی می‌شوند که در محاسبه درآمد ناخالص لحاظ نمی‌شوند. در واقع، درآمد ناخالص تصویری کلی از سودآوری بخش تولیدی یا خدماتی شرکت ارائه می‌دهد، در حالی‌که درآمد خالص نمایانگر عملکرد نهایی شرکت پس از در نظر گرفتن تمام هزینه‌هاست.

نکته تکمیلی: درآمد ناخالص هم درآمد و هم هزینه‌های مستقیم مرتبط با آن درآمد را در نظر می‌گیرد، و به همین دلیل معیار مناسبی برای مقایسه شرکت‌های مختلف با مدل‌های کسب‌وکار گوناگون به شمار می‌رود. این شاخص نشان می‌دهد که هر شرکت تا چه حد در تولید سود از طریق فعالیت‌های اصلی خود کارآمد بوده است.

مثال: درآمد ناخالص یک فرد

فرض کنید فردی سالانه ۷۵٬۰۰۰ دلار حقوق می‌گیرد، ۱٬۰۰۰ دلار سود از حساب پس‌انداز دریافت می‌کند، ۵۰۰ دلار سود سهام می‌گیرد، و از اجاره ملک خود نیز ۱۰٬۰۰۰ دلار در سال درآمد دارد. در این صورت، درآمد ناخالص سالانه او برابر است با:

۸۶٬۵۰۰ دلار = ۱۰٬۰۰۰ + ۵۰۰ + ۱٬۰۰۰ + ۷۵٬۰۰۰

درآمد ناخالص ماهانه او حدوداً ۷٬۲۰۰ دلار خواهد بود.

اکنون فرض کنید این فرد ماهیانه ۱٬۵۰۰ دلار اجاره خانه می‌دهد، ۴۵۰ دلار قسط وام دانشجویی و ۳۰۰ دلار قسط وام خودرو پرداخت می‌کند. این هزینه‌ها در محاسبه درآمد ناخالص برای اهداف غیرمالیاتی (مثلاً هنگام بررسی وام) لحاظ نمی‌شوند. درآمد ناخالص صرفاً بر مبنای درآمد کسب‌شده محاسبه می‌شود، نه هزینه‌ها.

در مورد مالیات نیز، اگر این فرد در سال گذشته ۵۰۰ دلار بهره وام دانشجویی پرداخت کرده باشد، این مبلغ به‌عنوان یک کسری «بالای خط» در اظهارنامه مالیاتی محسوب می‌شود و برای محاسبه درآمد ناخالص تعدیل‌شده (AGI) در نظر گرفته می‌شود.

بنابراین، اگر درآمد امسال او مانند سال گذشته باشد، AGI او برابر است با ۸۶٬۰۰۰ دلار (یعنی: ۸۶٬۵۰۰ منهای ۵۰۰ دلار).

مثال: درآمد ناخالص کسب‌وکار شرکت اپل

در صورت مالی تلفیقی شرکت اپل برای سه‌ماهه منتهی به سپتامبر ۲۰۲۳، مجموع فروش خالص این شرکت ۸۹.۵ میلیارد دلار اعلام شده است. از این میزان، اپل برای تولید محصولات خود ۴۲.۵۹ میلیارد دلار هزینه کرده و برای ارائه خدمات نیز ۶.۴۹ میلیارد دلار در قالب «هزینه کالای فروخته‌شده» (COGS) پرداخت کرده است.

در نتیجه، اپل درآمد ناخالصی برابر با ۴۰.۴۳ میلیارد دلار گزارش کرده است.

این شرکت همچنین متحمل هزینه‌هایی از جمله:

1. ۷.۳ میلیارد دلار برای تحقیق و توسعه،

2. ۶.۲ میلیارد دلار برای فروش، امور عمومی و اداری،

3. و ۴.۰۴ میلیارد دلار مالیات بر درآمد شده است.

تمام این هزینه‌ها در محاسبه درآمد ناخالص لحاظ نمی‌شوند. درآمد ناخالص یک شرکت تنها شامل فروش خالص منهای هزینه کالای فروخته‌شده (COGS) است.

تفاوت درآمد ناخالص و درآمد خالص چیست؟

درآمد خالص، مبلغ نهایی است که بعد از کسر تمام هزینه‌ها به دست می‌آید؛  برای افراد، همان مبلغی است که پس از کسر مالیات و کسری‌های قانونی به حسابشان واریز می‌شود؛ و برای شرکت‌ها، سودی است که پس از پرداخت همه هزینه‌ها، مالیات‌ها، بهره‌ها و مخارج باقی می‌ماند. در مقابل، درآمد ناخالص فقط هزینه مستقیم تولید یا ارائه خدمات (COGS) را از فروش کم می‌کند و سایر هزینه‌ها را نادیده می‌گیرد.

درآمد ناخالص شرکت چگونه محاسبه می‌شود؟

برای محاسبه درآمد ناخالص یک شرکت، باید درآمد ناخالص (Gross Revenue) را منهای هزینه کالای فروخته‌شده (COGS) کنید. مثلاً اگر شرکتی در فروش محصولات خود ۵۰۰٬۰۰۰ دلار درآمد داشته باشد و هزینه تولید این محصولات ۱۰۰٬۰۰۰ دلار باشد، درآمد ناخالص آن برابر خواهد بود با:

۴۰۰٬۰۰۰ دلار = ۱۰۰٬۰۰۰ - ۵۰۰٬۰۰۰

آیا درآمد ناخالص شامل مالیاتی که باید پرداخت شود هم می‌شود؟

بله، درآمد ناخالص پیش از کسر مالیات محاسبه می‌شود. یعنی شامل مجموع درآمدی است که فرد یا شرکت قبل از کم‌کردن هزینه‌ها، بهره‌ها و مالیات‌ها به‌دست آورده است. در واقع، این عدد نشان‌دهنده کل درآمد بالقوه است.

جمع‌بندی

درآمد ناخالص یک فرد، مجموع درآمدی است که پیش از اعمال هرگونه کسر (مثل مالیات، بیمه، وام و...) دریافت می‌کند. در فیش حقوقی معمولاً هم «حقوق ناخالص» و هم «حقوق دریافتی» درج می‌شود. همچنین اگر فرد درآمدهای جانبی مانند اجاره، سود بانکی یا سود سرمایه‌گذاری داشته باشد، این‌ها هم باید به درآمد ناخالص افزوده شوند.

برای محاسبه درآمد ناخالص ماهانه خود، می‌توانید مجموع درآمدی را که در یک ماه به‌دست می‌آورید در نظر بگیرید؛ چه به‌صورت حقوق ثابت، چه با ضرب تعداد ساعت کاری در نرخ دستمزد ساعتی. توجه داشته باشید که این رقم معمولاً با مبلغ واقعی دریافتی متفاوت است، زیرا کسری‌هایی مانند مالیات و بیمه از آن کسر می‌شوند.