وقتی دلار به نفت صدمه زد

۱. ثبات نسبی قیمت‌ها در پایان هفته معاملاتی

قیمت نفت برنت در پایان معاملات روز جمعه با 24 سنت (0.3%) کاهش به 69.28 دلار در هر بشکه رسید. همزمان، نفت خام وست تگزاس اینترمدیت (WTI) نیز 20 سنت (0.3%) کاهش را تجربه کرد و در 67.34 دلار بسته شد. این حرکات قیمتی محدود نشان‌دهنده بلاتکلیفی بازار در واکنش به سیگنال‌های متضاد است. از یک طرف، ترس از کاهش رشد اقتصادی جهانی و از طرف دیگر، نگرانی‌ها درباره محدودیت‌های عرضه، معامله‌گران را در وضعیت انتظار قرار داده است. تحلیلگران معتقدند این ثبات نسبی ممکن است در هفته آینده با انتشار داده‌های جدید اقتصادی به پایان برسد.

۲. کاهش هفتگی 2 درصدی قیمت‌ها

هر دو شاخص اصلی نفت خام در طول هفته حدود 2 درصد کاهش ارزش داشتند. این روند نزولی عمدتاً متأثر از سه عامل کلیدی بود: اولاً، گزارش‌های ضعیف از بازار مسکن آمریکا که نگرانی‌ها درباره کاهش تقاضای انرژی را افزایش داد. ثانیاً، افزایش ارزش دلار آمریکا که قیمت نفت را برای خریداران خارجی گران‌تر کرد. ثالثاً، انتظارات درباره افزایش عرضه از سوی اوپک پلاس در ماه‌های آینده. این عوامل در کنار هم باعث شدند تا قیمت‌ها برای دومین هفته متوالی با کاهش مواجه شوند.

۳. رکورد 11 ماهه کاهش ساخت مسکن در آمریکا

داده‌های منتشر شده نشان می‌دهد ساخت خانه‌های تک‌خانواری در ماه ژوئن به پایین‌ترین سطح از ژوئیه سال گذشته رسیده است. این کاهش 8.5 درصدی نسبت به ماه قبل عمدتاً ناشی از نرخ بالای وام‌های مسکن (نزدیک به 7%) و عدم قطعیت‌های اقتصادی است. از آنجا که بخش مسکن یکی از مصرف‌کنندگان اصلی انرژی محسوب می‌شود، این آمار می‌تواند نشانه‌ای از کاهش تقاضای آینده برای فرآورده‌های نفتی باشد. تحلیلگران تخمین می‌زنند که هر 10 درصد کاهش در فعالیت‌های ساخت‌وساز می‌تواند تقاضای نفت را تا 50 هزار بشکه در روز کاهش دهد.

۴. بهبود شاخص اعتماد مصرف‌کننده و تأثیرات آن

در مقابل اخبار منفی بخش مسکن، شاخص اعتماد مصرف‌کننده دانشگاه میشیگان در ماه ژوئیه بهبود یافت و از 60.7 به 61.8 رسید. مهم‌تر از آن، انتظارات تورمی مصرف‌کنندگان کاهش قابل توجهی داشته است. پیش‌بینی تورم یک‌ساله به 4.4 درصد (از 5 درصد) و تورم پنج‌ساله به 3.6 درصد (از 4 درصد) رسیده است. این کاهش انتظارات تورمی می‌تواند به فدرال رزرو اجازه دهد تا سیاست پولی انعطاف‌پذیرتری در پیش بگیرد و احتمالاً در ماه‌های آینده نرخ بهره را کاهش دهد. چنین سناریویی می‌تواند به رشد اقتصادی و در نتیجه تقاضای انرژی کمک کند.

۵. جنگ تجاری جدید و افزایش تعرفه‌ها

بر اساس گزارش فایننشال تایمز، دولت آمریکا در حال برنامه‌ریزی برای اعمال تعرفه‌های حداقل 15 تا 20 درصدی بر کالاهای اروپایی است. این تصمیم که بخشی از استراتژی تجاری تهاجمی ترامپ محسوب می‌شود، می‌تواند تأثیرات گسترده‌ای داشته باشد. تحلیلگران سیتی گروپ هشدار داده‌اند که با احتساب تعرفه‌های موجود، نرخ مؤثر تعرفه‌های آمریکا ممکن است از 25 درصد فراتر رود و به بالاترین سطح از دهه 1930 برسد. چنین افزایشی می‌تواند هم به رشد اقتصادی جهانی و هم به تقاضای انرژی آسیب بزند، چرا که هزینه‌های تولید و حمل‌ونقل را به طور قابل توجهی افزایش می‌دهد.

۶. تحریم‌های جدید اتحادیه اروپا علیه انرژی روسیه

اتحادیه اروپا هجدهمین بسته تحریمی خود علیه روسیه را به تصویب رساند که شامل اقدامات سخت‌گیرانه‌تری علیه صنعت نفت و انرژی این کشور می‌شود. بر اساس این تحریم‌ها، اتحادیه اروپا واردات تمام فرآورده‌های نفتی تولید شده از نفت خام روسیه را ممنوع کرده است. این ممنوعیت شامل واردات از کشورهای ثالثی که نفت روسیه را پالایش می‌کنند (مثل هند) نمی‌شود. کاجا کالاس، مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا، اعلام کرد که پالایشگاه روسنفت در هند نیز در لیست تحریم‌ها قرار گرفته است. این تصمیم می‌تواند زنجیره تأمین جهانی نفت را تحت تأثیر قرار دهد.

۷. تأثیر تحریم‌ها بر بازار جهانی نفت

واکنش اولیه بازار به تحریم‌های جدید نسبتاً خفیف بود. تحلیلگران کپیتال اکونومیکس معتقدند این واکنش محدود نشان‌دهنده دو عامل است: اولاً، تردید بازار درباره اثربخشی واقعی این تحریم‌ها، و ثانیاً، باور به اینکه روسیه راه‌های جدیدی برای دور زدن تحریم‌ها خواهد یافت. با این حال، در بلندمدت، این تحریم‌ها می‌توانند جریان نفت روسیه به اروپا را به میزان قابل توجهی کاهش دهند. هند که بزرگترین واردکننده نفت روسیه است، ممکن است مجبور شود الگوی تجاری خود را تغییر دهد. این تغییرات می‌تواند به افزایش قیمت‌های جهانی نفت منجر شود.

۸. ادغام تاریخی شورون و هس

شرکت نفتی شورون پس از ماه‌ها مذاکره و یک نبرد حقوقی طولانی با اکسون موبیل، قرارداد خرید 55 میلیارد دلاری هس را نهایی کرد. این معامله که یکی از بزرگترین ادغام‌های صنعت انرژی در سال‌های اخیر محسوب می‌شود، دسترسی شورون به میادین نفتی گویان را تضمین می‌کند. گویان در سال‌های اخیر به یکی از مناطق مهم اکتشاف نفت تبدیل شده و پیش‌بینی می‌شود تولید نفت آن تا سال 2027 به بیش از 1.2 میلیون بشکه در روز برسد. این ادغام می‌تواند موقعیت شورون را در بازار جهانی نفت تقویت کند و به شرکت اجازه دهد سهم بیشتری از بازار را در اختیار بگیرد.

۹. تهدید تعرفه‌های ثانویه آمریکا

دولت آمریکا در حال بررسی اعمال تعرفه‌های ثانویه 100 درصدی بر صادرات انرژی روسیه به کشورهای ثالث است. بر اساس این طرح، هر کشوری که نفت یا گاز روسیه را خریداری کند، مشمول تعرفه‌های سنگین آمریکا خواهد شد. تحلیلگران تخمین می‌زنند که در صورت اجرای کامل این طرح، درآمدهای انرژی روسیه ممکن است تا 200 میلیارد دلار کاهش یابد. رئیس جمهور ترامپ مهلت 50 روزه‌ای برای حل مناقشه اوکراین قبل از اجرای این سیاست تعیین کرده است. این تهدید اگرچه در کوتاه مدت تأثیر محدودی بر قیمت‌ها داشت، اما در صورت اجرا می‌تواند بازار جهانی انرژی را با شوک مواجه کند.

۱۰. نقش حیاتی روسیه در بازار انرژی

روسیه با صادرات 4.5 میلیون بشکه نفت در روز (معادل 5 درصد مصرف جهانی) و 8 درصد از صادرات گاز طبیعی مایع (LNG) جهان، همچنان نقش کلیدی در بازار انرژی ایفا می‌کند. حدود 3.3 میلیون بشکه از صادرات نفت روسیه به چین و هند می‌رود، در حالی که 1.3 میلیون بشکه دیگر از طریق خطوط لوله به اروپا صادر می‌شود. هرگونه اختلال در این جریان‌ها می‌تواند تأثیر قابل توجهی بر قیمت‌های جهانی داشته باشد. تحلیلگران هشدار می‌دهند که جایگزینی کامل نفت روسیه در کوتاه مدت تقریباً غیرممکن است، حتی با وجود ظرفیت مازاد اوپک پلاس.

۱۱. ظرفیت مازاد اوپک پلاس و محدودیت‌های آن

اوپک پلاس (بدون احتساب روسیه) در حال حاضر حدود 5.5 میلیون بشکه در روز ظرفیت مازاد دارد که از نظر تئوری می‌تواند کاهش عرضه روسیه را جبران کند. با این حال، چند عامل این ظرفیت را محدود می‌کند: اولاً، اوپک پلاس قبلاً 0.9 میلیون بشکه در روز برای ماه‌های جولای و آگوست اختصاص داده است. ثانیاً، افزایش سریع تولید به سرمایه‌گذاری‌های جدید و زمان نیاز دارد. ثالثاً، برخی کشورهای عضو مانند عربستان سعودی ممکن است تمایلی به استفاده کامل از ظرفیت مازاد خود نداشته باشند. این محدودیت‌ها باعث می‌شود بازار نفت در برابر شوک‌های عرضه آسیب‌پذیر باقی بماند.

۱۲. اختلالات عرضه در عراق و کاهش ذخایر آمریکا

تولید نفت در منطقه کردستان عراق به دلیل حملات پهپادی به حدود 150 هزار بشکه در روز (نصف سطح عادی) کاهش یافته است. همزمان، داده‌های اداره اطلاعات انرژی آمریکا (EIA) نشان می‌دهد ذخایر نفت خام این کشور در هفته منتهی به 11 جولای 3.8 میلیون بشکه کاهش یافته است. این کاهش در حالی رخ داده که انتظار می‌رفت ذخایر 7.07 میلیون بشکه افزایش یابد. ذخایر نفت آمریکا اکنون حدود 8 درصد کمتر از میانگین پنج ساله است که نشان‌دهنده تقاضای قوی داخلی و محدودیت‌های ذخیره‌سازی است. این عوامل در کنار هم می‌توانند در هفته‌های آینده از کاهش بیشتر قیمت‌ها جلوگیری کنند.

۱۳. پیش‌بینی‌های متناقض درباره تقاضای نفت

اوپک در آخرین گزارش ماهانه خود پیش‌بینی‌های تقاضای نفت را بدون تغییر نگه داشته و انتظار دارد تقاضای جهانی در سال 2024 حدود 1.3 میلیون بشکه در روز رشد کند. این در حالی است که آژانس بین‌المللی انرژی (IEA) پیش‌بینی کرده که رشد تقاضا تنها حدود نصف این مقدار خواهد بود. این اختلاف نظر نشان‌دهنده عدم قطعیت موجود درباره چشم‌انداز اقتصاد جهانی است. اوپک معتقد است رشد اقتصادی در نیمه دوم سال می‌تواند بهتر از انتظارات باشد، در حالی که IEA هشدار داده که افزایش نرخ‌های بهره و تنش‌های تجاری ممکن است رشد اقتصادی را محدود کنند.

۱۴. تأثیرات اقتصادی تحریم‌ها بر روسیه

تحریم‌های جدید می‌تواند ضربه سنگینی به اقتصاد روسیه وارد کند. درآمدهای انرژی که زمانی 45 درصد از درآمد فدرال را تشکیل می‌داد، اکنون به حدود 30 درصد کاهش یافته است. تحلیلگران تخمین می‌زنند که کاهش 50 درصدی صادرات نفت و فرآورده‌های نفتی می‌تواند 75 میلیارد دلار از درآمدهای صادراتی روسیه را کاهش دهد. این کاهش درآمدها می‌تواند کسری بودجه روسیه را به 2.8 درصد تولید ناخالص داخلی در سال 2025 برساند و فشارهای اقتصادی بر این کشور را افزایش دهد. چنین شرایطی ممکن است روسیه را مجبور به کاهش هزینه‌های غیرنظامی کند، در حالی که هزینه‌های نظامی همچنان در اولویت قرار دارند.

۱۵. چشم‌انداز آتی بازار نفت

با توجه به عوامل متعدد تاثیرگذار، چشم‌انداز کوتاه‌مدت بازار نفت با عدم قطعیت همراه است. از یک سو، تحریم‌ها و محدودیت‌های عرضه می‌توانند قیمت‌ها را تحت فشار صعودی قرار دهند. از سوی دیگر، نگرانی‌ها درباره رشد اقتصادی جهانی و تقاضای انرژی ممکن است این فشارها را خنثی کند. تصمیمات اوپک پلاس در جلسه آتی (3 آگوست) و تحولات در جنگ تجاری بین آمریکا و اروپا از جمله عواملی هستند که می‌توانند جهت بازار را در هفته‌های آینده تعیین کنند. در چنین شرایطی، معامله‌گران باید آمادگی لازم برای نوسانات احتمالی را داشته باشند.

نتیجه‌گیری و جمع‌بندی نهایی

بازار نفت خام در هفته گذشته تحت تأثیر عوامل متعدد و گاه متضادی قرار داشت. از تحریم‌های جدید علیه روسیه تا نشانه‌های ضعف در اقتصاد آمریکا و تهدیدات تجاری، همگی در شکل‌دهی به روند قیمت‌ها نقش داشتند. در کوتاه‌مدت، به نظر می‌رسد قیمت‌ها در محدوده فعلی (65 تا 70 دلار برای WTI و 68 تا 73 دلار برای برنت) نوسان خواهند کرد. با این حال، تحولات ژئوپلیتیکی (به ویژه در مورد روسیه و خاورمیانه) و تصمیمات اوپک پلاس می‌توانند این محدوده را در هفته‌های آینده بشکنند.

سرمایه‌گذاران باید به دقت تحولات مربوط به تحریم‌ها، داده‌های اقتصادی کلیدی (به ویژه رشد GDP و اشتغال) و سیگنال‌های مربوط به تغییرات در سیاست پولی فدرال رزرو را دنبال کنند. در بلندمدت، تعادل بین عرضه و تقاضا و همچنین تحولات در فناوری‌های انرژی پاک می‌توانند روندهای ساختاری جدیدی را در بازار نفت ایجاد کنند.