تضاد بازار، نفت را در محدوده باریک گذاشت

1. ثبات قیمتی نفت در آغاز هفته

قیمت نفت خام در معاملات روز دوشنبه تغییر محسوسی را تجربه نکرد و در محدوده بسیار باریکی نوسان داشت. نفت برنت دریای شمال با کاهش ناچیز 0.01 درصدی به 69.18 دلار در هر بشکه رسید، در حالی که نفت خام سبک آمریکا (WTI) نیز با کاهش یک سنتی به 67.33 دلار در هر بشکه تنزل یافت. این ثبات قیمتی نشان‌دهنده بلاتکلیفی معامله‌گران در ارزیابی تأثیر متقابل عوامل مختلف بازار بود. از یک طرف، تحریم‌های جدید اتحادیه اروپا علیه روسیه می‌توانست موجب کاهش عرضه شود، و از طرف دیگر، نگرانی‌ها درباره تأثیر منفی تعرفه‌های تجاری بر رشد اقتصادی جهانی و در نتیجه تقاضای نفت، اثر معکوسی بر قیمت‌ها داشت. این تعادل نیروها باعث شد بازار نفت در روز دوشنبه فاقد روند مشخصی باشد.

2. جزئیات تحریم‌های جدید اتحادیه اروپا علیه روسیه

اتحادیه اروپا در پایان هفته گذشته هجدهمین بسته تحریمی خود علیه روسیه را به دلیل ادامه درگیری در اوکراین تصویب کرد. این بسته تحریمی شامل محدودیت‌های گسترده‌تری بر بخش انرژی روسیه می‌شد که مهم‌ترین بخش آن کاهش سقف قیمت نفت خام روسیه از 60 دلار به 47.60 دلار در هر بشکه بود. این سقف قیمت جدید که از 3 سپتامبر اجرایی خواهد شد، به صورت پویا طراحی شده و هر شش ماه یکبار با توجه به میانگین قیمت نفت اورال روسیه در شش ماه گذشته مورد بازنگری قرار خواهد گرفت. نکته قابل توجه این است که این تصمیم اتحادیه اروپا در حالی اتخاذ شده که گروه هفت (G7) هنوز سقف قیمت خود را تغییر نداده است، و این اختلاف می‌تواند در اجرای مؤثر تحریم‌ها مشکلاتی ایجاد کند.

3. تحریم شرکت‌های ثالث و چالش‌های اجرایی

یکی از مهم‌ترین بخش‌های بسته تحریمی جدید، هدف قرار دادن شرکت‌های ثالثی است که به دور زدن تحریم‌ها کمک می‌کنند. در این راستا، شرکت هندی نایارا انرژی که نفت خام روسیه را تصفیه و به صورت فرآورده‌های نفتی به اروپا صادر می‌کرد، مشمول تحریم‌های جدید شده است. همچنین اتحادیه اروپا 105 کشتی دیگر را به فهرست تحریم‌های خود افزوده که تعداد کل کشتی‌های تحریم شده را به 444 فروند رسانده است. با این حال، کارشناسان معتقدند اجرای مؤثر این تحریم‌ها با چالش‌های عملی زیادی روبرو خواهد بود، چرا که نظارت بر منشأ نفت خام ورودی به پالایشگاه‌های کشورهای ثالث و تشخیص دقیق سهم نفت روسیه در فرآورده‌های صادراتی بسیار دشوار است.

4. واکنش روسیه و استراتژی مقابله با تحریم‌ها

در واکنش به تحریم‌های جدید غرب، دمیتری پسکوف، سخنگوی کرملین، اعلام کرد که روسیه "مصونیت خاصی" در برابر این تحریم‌ها ایجاد کرده است. این اظهارات اشاره به تلاش‌های مسکو برای ایجاد سیستم‌های جایگزین در تجارت نفت دارد، از جمله توسعه ناوگان نفتکش‌های سایه، ایجاد مکانیسم‌های پرداخت جایگزین برای دور زدن سیستم مالی غرب، و گسترش بازارهای صادراتی جدید در آسیا و آفریقا. آمارها نشان می‌دهد که روسیه با وجود تحریم‌ها توانسته است حجم صادرات نفت خود را در سطح نسبتاً بالایی حفظ کند، هرچند که به دلیل تخفیف‌های اعطایی به خریداران، درآمدهای نفتی آن کاهش یافته است.

5. تهدیدهای آمریکا علیه خریداران نفت روسیه

در حالی که اتحادیه اروپا تحریم‌های خود را تشدید می‌کرد، دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا نیز هشدار داد که در صورت عدم توافق روسیه برای صلح در اوکراین طی 50 روز آینده، خریداران نفت روسیه با تحریم‌های شدید آمریکا مواجه خواهند شد. این تهدید می‌تواند تأثیر قابل توجهی بر بازار جهانی نفت داشته باشد، چرا که بسیاری از خریداران نفت روسیه، به ویژه در هند و چین، از ترس تحریم‌های ثانویه آمریکا ممکن است خریدهای خود از روسیه را کاهش دهند. با این حال، واکنش اولیه بازار به این تهدیدات محدود بود، چرا که معامله‌گران هنوز در انتظار مشخص شدن جدی‌بودن این تهدیدها و چگونگی اجرای آن هستند.

6. کاهش مستمر دکل‌های نفتی آمریکا

بر اساس گزارش هفتگی شرکت خدمات نفتی بیکر هیوز، تعداد دکل‌های فعال نفتی در ایالات متحده در هفته گذشته با کاهش دو واحدی به 422 دکل رسید که کمترین تعداد از سپتامبر 2021 محسوب می‌شود. این کاهش ادامه روند نزولی دوازده هفته متوالی اخیر است که در مجموع موجب کاهش 53 دکلی در این مدت شده است. تحلیلگران این کاهش را ناشی از احتیاط شرکت‌های نفتی آمریکایی در افزایش تولید در شرایطی می‌دانند که قیمت‌های نفت در محدوده نسبتاً پایینی قرار دارند و نگرانی‌ها درباره تقاضای آینده نیز وجود دارد. این روند کاهشی در درازمدت می‌تواند بر عرضه نفت آمریکا تأثیر بگذارد و عاملی برای افزایش قیمت‌ها شود.

7. تحولات مذاکرات هسته‌ای ایران

در میان دیگر عوامل مؤثر بر بازار نفت، تحولات مربوط به برنامه هسته‌ای ایران نیز از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. سخنگوی وزارت امور خارجه ایران اعلام کرد که مذاکرات هسته‌ای بین ایران و سه کشور اروپایی (بریتانیا، فرانسه و آلمان) قرار است روز جمعه در استانبول برگزار شود. این مذاکرات در حالی صورت می‌گیرد که کشورهای اروپایی هشدار داده‌اند در صورت عدم پیشرفت مذاکرات، تحریم‌های بین‌المللی علیه ایران از سر گرفته خواهد شد. بازگشت تحریم‌ها می‌تواند عرضه نفت ایران به بازارهای جهانی را با اختلال مواجه کند و عاملی برای افزایش قیمت‌ها باشد. با این حال، معامله‌گران هنوز در انتظار نتایج این مذاکرات هستند و واکنش محتاطانه‌ای به این خبر نشان داده‌اند.

8. تنش‌های تجاری و تعرفه‌های آتی آمریکا

یکی دیگر از عوامل مؤثر بر بازار نفت، نگرانی‌های مربوط به تعرفه‌های تجاری پیش‌روی ایالات متحده است. قرار است از اول آگوست تعرفه‌های جدیدی بر واردات از اتحادیه اروپا اعمال شود. هاوارد لوتنیک، وزیر بازرگانی آمریکا، ابراز امیدواری کرده که دو طرف بتوانند به توافق برسند، اما در صورت اجرای این تعرفه‌ها، می‌توانند رشد اقتصادی جهانی و در نتیجه تقاضای نفت را تحت تأثیر قرار دهند. تونی سیکامور، تحلیلگر بازار در IG، معتقد است که این نگرانی‌ها تا موعد مقرر اعمال تعرفه‌ها بر بازار سایه خواهد انداخت، مگر اینکه داده‌های موجودی نفت نشان‌دهنده کمبود عرضه باشد که در این صورت ممکن است تا حدی از فشار نزولی بر قیمت‌ها کاسته شود.

9. پیش‌بینی محدوده قیمتی برای هفته آینده

با توجه به مجموعه عوامل مؤثر بر بازار، تحلیلگران پیش‌بینی می‌کنند که قیمت نفت برنت در هفته آینده احتمالاً در محدوده 64 تا 70 دلار در هر بشکه نوسان خواهد کرد. در کف این محدوده، عوامل کاهش‌دهنده قیمت مانند نگرانی‌های تقاضا و افزایش تولید اوپک+ قرار دارند، و در سقف آن نیز عوامل صعودی مانند تحریم‌ها و تنش‌های ژئوپلیتیکی اثرگذار خواهند بود. ثبات نسبی قیمت‌ها در هفته‌های اخیر، پس از توافق آتش‌بس بین اسرائیل و حماس در 24 ژوئن که به جنگ 12 روزه پایان داد، ادامه یافته است. در این مدت، قیمت نفت برنت بین 66.34 دلار و 71.53 دلار در نوسان بوده است.

10. تأثیر تحریم‌ها بر بازار فرآورده‌های نفتی

در حالی که قیمت نفت خام واکنش محدودی به تحریم‌های جدید نشان داده است، کارشناسان معتقدند این تحریم‌ها ممکن است تأثیر قابل توجهی بر بازار فرآورده‌های نفتی، به ویژه فرآورده‌های میان‌تقطیر مانند دیزل و نفت سفید داشته باشد. اتحادیه اروپا حجم قابل توجهی از فرآورده‌های نفتی خود را از هند و ترکیه وارد می‌کند - دو کشوری که از زمان آغاز جنگ اوکراین، واردات نفت خام خود از روسیه را به میزان قابل توجهی افزایش داده‌اند. هند و ترکیه در مجموع حدود 15 درصد از واردات دیزل اتحادیه اروپا را تأمین می‌کنند. در صورت اجرای مؤثر تحریم‌ها، این جریان تجاری می‌تواند با اختلال مواجه شود و موجب تنگتر شدن بازار فرآورده‌های نفتی در اروپا گردد.

11. تحریم خطوط لوله نورد استریم

یکی دیگر از بخش‌های مهم بسته تحریمی جدید اتحادیه اروپا، ممنوعیت انجام هرگونه تراکنش مرتبط با خطوط لوله نورد استریم 1 و 2 است. این تصمیم عملاً هرگونه امکان بازگشت جریان گاز طبیعی از طریق خط لوله نورد استریم 1 را منتفی می‌کند و همچنین تضمین می‌کند که خط لوله نورد استریم 2 که هرگز به بهره‌برداری تجاری نرسیده است، در آینده نیز فعال نشود. اگرچه این تصمیم مستقیماً بر بازار نفت تأثیر نمی‌گذارد، اما نشان‌دهنده عزم جدی اتحادیه اروپا برای کاهش وابستگی انرژی به روسیه در بلندمدت است و می‌تواند بر استراتژی‌های انرژی این اتحادیه تأثیر بگذارد.

12. افزایش موقعیت‌های خرید سفته‌بازان

داده‌های اخیر نشان می‌دهد که سفته‌بازان در بازارهای آتی در هفته گذشته موقعیت‌های خرید خود در نفت برنت را به میزان قابل توجهی افزایش داده‌اند. بر این اساس، موقعیت‌های خرید خالص در نفت برنت ICE با افزایش 16,398 لاتی به 238,745 لات رسیده است که عمدتاً ناشی از خریدهای جدید بوده است. همزمان، سفته‌بازان به افزایش موقعیت‌های خرید خود در گازوئیل ICE نیز ادامه داده‌اند و 6,384 لات خرید اضافه کرده‌اند تا موقعیت خرید خالص آنها به 90,168 لات برسد که بزرگترین موقعیت از ژوئیه 2024 محسوب می‌شود. این افزایش موقعیت‌های خرید نشان‌دهنده این است که حداقل در کوتاه‌مدت، انتظارات بازار از حرکت صعودی قیمت‌ها حکایت دارد.

13. ثبات نسبی بازار پس از آتش‌بس خاورمیانه

بازار نفت در هفته‌های اخیر ثبات نسبی را تجربه کرده است که بخشی از آن به توافق آتش‌بس 24 ژوئن بین اسرائیل و حماس بازمی‌گردد. پس از این توافق که به جنگ 12 روزه پایان داد، قیمت نفت برنت در محدوده نسبتاً باریک 66.34 تا 71.53 دلار در هر بشکه تثبیت شده است. این ثبات نشان می‌دهد که بازار در حال حاضر نگرانی چندانی درباره تشدید تنش‌ها در خاورمیانه ندارد، هرچند که این منطقه همچنان به عنوان یک عامل ریسک ژئوپلیتیکی مهم برای بازار نفت محسوب می‌شود.

14. چالش‌های اجرای سقف قیمت نفت روسیه

یکی از چالش‌های پیش‌روی تحریم‌های جدید، اجرای مؤثر سقف قیمت 47.60 دلاری برای نفت روسیه است. تجربه ماه‌های اخیر نشان داده است که روسیه تا حد زیادی توانسته است با ایجاد «ناوگان سایه» متشکل از صدها نفتکش قدیمی و استفاده از مکانیسم‌های پرداخت جایگزین، از تأثیر تحریم‌های غرب بکاهد. علاوه بر این، هماهنگی نکردن سقف قیمت اتحادیه اروپا با گروه هفت می‌تواند اثربخشی این تحریم را کاهش دهد. بسیاری از تحلیلگران معتقدند که تا زمانی که ایالات متحده نیز سقف قیمت خود را کاهش ندهد، تأثیر این تحریم محدود خواهد بود.

15. چشم‌انداز آتی بازار نفت

در میان‌مدت، بازار نفت احتمالاً تحت تأثیر سه عامل اصلی قرار خواهد گرفت: اولاً، میزان موفقیت اتحادیه اروپا در اجرای تحریم‌های جدید علیه روسیه و تأثیر واقعی آن بر عرضه جهانی نفت. ثانیاً، روند تقاضای جهانی که تحت تأثیر نگرانی‌های مربوط به رشد اقتصادی و تعرفه‌های تجاری قرار دارد. ثالثاً، تصمیمات اوپک پلاس درباره سطح تولید که می‌تواند بر تعادل عرضه و تقاضا تأثیر بگذارد. در چنین شرایطی، به نظر می‌رسد قیمت‌ها در محدوده فعلی خود نوسان کنند، مگر اینکه یکی از این عوامل تغییر محسوسی را تجربه کند.

نتیجه‌گیری

بازار نفت در حال حاضر در وضعیت انتظار به سر می‌برد و معامله‌گران به دقت تحولات مربوط به تحریم‌ها، داده‌های اقتصادی و تحرکات ژئوپلیتیکی را رصد می‌کنند. از یک سو، تحریم‌های جدید اتحادیه اروپا علیه روسیه و احتمال بازگشت تحریم‌ها علیه ایران می‌توانند موجب کاهش عرضه و افزایش قیمت‌ها شوند. از سوی دیگر، نگرانی‌ها درباره رشد اقتصادی جهانی و تقاضای نفت، همچنین افزایش تولید اوپک+، ممکن است فشار نزولی بر قیمت‌ها وارد آورد. در چنین شرایطی، به نظر می‌رسد قیمت‌ها در کوتاه‌مدت در محدوده فعلی نوسان کنند. با این حال، بازار به شدت به اخبار جدید حساس است و هرگونه تغییر در متغیرهای کلان می‌تواند این تعادل را برهم زند. سرمایه‌گذاران و معامله‌گران باید در هفته‌های آینده به دقت تحولات مربوط به اجرای تحریم‌ها، مذاکرات هسته‌ای ایران و داده‌های تقاضا را زیر نظر بگیرند.