به گزارش شبکه اطلاع‌رسانی طلا و ارز بازار جهانی دلار هفته را با عقب‌نشینی آغاز کرد. شاخص DXY که ارزش دلار آمریکا را در برابر سبدی از شش ارز معتبر جهان می‌سنجد، پس از رشدهایی محدود در هفته گذشته، امروز تا محدوده ۹۷.۹۰ عقب‌نشینی کرد؛ سطحی که پایین‌تر از سقف ۹۸.۹۳ هفته گذشته است و از ناتوانی دلار در عبور از مقاومت ۹۹.۰۰ حکایت دارد.
این عقب‌نشینی در حالی رخ داده که داده‌های اقتصادی آمریکا همچنان از سلامت نسبی اقتصاد خبر می‌دهند، اما مجموعه‌ای از تنش‌های سیاسی داخلی، بحران استقلال فدرال رزرو، و احتمال اعمال تعرفه‌های جدید از سوی دولت ترامپ بر اتحادیه اروپا و کشورهای BRICS، فضای بازار را آکنده از بی‌اعتمادی و ابهام کرده است.
در این تحلیل، ابتدا عوامل اصلی فشار بر دلار را به‌صورت جداگانه بررسی می‌کنیم و در پایان، با ارائه یک چشم‌انداز کوتاه‌مدت، به این پرسش پاسخ می‌دهیم که: آیا دلار جهانی در مسیر سقوط قرار گرفته؟ و این سقوط چه تاثیری بر بازار ایران خواهد داشت؟
تنش‌های سیاسی داخلی: آیا فدرال رزرو زیر فشار کاخ سفید است؟
یکی از مهم‌ترین دلایل نگرانی معامله‌گران درباره آینده دلار، تضعیف استقلال بانک مرکزی آمریکا (فدرال رزرو) است. این مسئله از چند زاویه تشدید شده:
- اتهام رسمی به جروم پاول توسط نماینده جمهوری‌خواه کنگره، به دلیل «شهادت دروغ» در پرونده بازسازی ۲.۵ میلیارد دلاری ساختمان فدرال رزرو.
- تهدید ضمنی ترامپ به اخراج پاول که البته بعداً آن را تکذیب کرد، اما اثر روانی آن همچنان در بازار باقی مانده.
- انتقاد تند وزیر خزانه‌داری آمریکا از فدرال رزرو که خواستار بازنگری کامل در عملکرد این نهاد شده و هشدار داده که "فدرال در حال ترساندن بازار با هشدارهای تورمی بی‌مورد است".
این فضا باعث شده بسیاری از فعالان بازار نسبت به ثبات سیاست‌گذاری پولی آمریکا دچار تردید شوند؛ تردیدی که مستقیم بر قدرت دلار فشار وارد می‌کند.
تعرفه‌های ترامپ: بازگشت جنگ تجاری؟
یکی دیگر از فشارهای جدی بر دلار، بازگشت تهدیدهای تعرفه‌ای ترامپ است. او هشدار داده که اگر تا اول اوت توافقی با اتحادیه اروپا حاصل نشود. تعرفه‌های جدیدی را اعمال خواهد کرد که شامل این موارد خواهد بود:
- ۳۰٪ تعرفه بر واردات خودرو و دارو از اروپا
- ۱۰٪ تعرفه عمومی بر کشورهای عضو BRICS
این تهدیدات، فضای تجارت جهانی را به‌شدت متزلزل کرده و سرمایه‌گذاران را به سوی دارایی‌های امن غیر دلاری (مثل طلا و فرانک سوئیس) سوق داده است. در چنین شرایطی، دلار به‌جای آن‌که نقش «پناهگاه امن» را ایفا کند، خود به عامل نگرانی تبدیل شده است.
داده‌های اقتصادی خوب، اما نه کافی
در مقابل این فشارها، دلار از سمت برخی داده‌های اقتصادی مثبت حمایت می‌شود:
- افزایش فروش خرده‌فروشی
- کاهش درخواست‌های بیمه بیکاری
- تورم کنترل‌شده در سطوح اصلی
با این حال، این داده‌ها فعلاً نتوانسته‌اند جهت بازار را تغییر دهند؛ چرا که بی‌اعتمادی ناشی از سیاست‌گذاری متزلزل و رفتارهای غیرقابل پیش‌بینی دولت، همچنان غالب است.
آیا جایگاه دلار در حال سقوط است؟
در افق کوتاه‌مدت، دلار آمریکا همچنان از پشتوانه‌هایی چون داده‌های اقتصادی مثبت، بازار کار قوی و شاخص‌های مصرفی مناسب برخوردار است؛ اما این عوامل به‌تنهایی برای حفظ ثبات دلار در برابر طوفان‌های سیاسی و ساختاری کافی نیستند. فضای فعلی بازار به‌گونه‌ای است که حتی اخبار نسبتاً مثبت اقتصادی نیز در برابر سیگنال‌های منفی سیاسی و ژئوپلیتیکی رنگ می‌بازند.
سه نیروی مهم در حال شکل‌دهی به آینده شاخص دلار هستند:
۱. تنش‌های سیاسی داخلی آمریکا:
فضای سیاسی در ایالات متحده به‌ویژه پیرامون استقلال فدرال رزرو به‌شدت ملتهب شده است. حمله‌های مستقیم و علنی سیاستمداران جمهوری‌خواه به جروم پاول و زمزمه‌هایی درباره اخراج احتمالی او از سوی ترامپ، این پیام را به بازار مخابره کرده که سیاست پولی آمریکا ممکن است دیگر مستقل نباشد. اگر چنین روندی ادامه یابد، اعتماد جهانی به ثبات سیستم مالی آمریکا کاهش می‌یابد، و این یعنی تضعیف جایگاه دلار به عنوان ارز مرجع جهانی.
۲. بازگشت سیاست تعرفه‌ای:
دولت ترامپ با تهدید به اعمال تعرفه‌های جدید بر واردات از اروپا و کشورهای BRICS، بار دیگر خاطره جنگ تجاری ۲۰۱۸–۲۰۱۹ را زنده کرده است. اعمال تعرفه‌ها در ظاهر ممکن است به نفع صادرات آمریکا باشد، اما در عمل موجب بی‌ثباتی در زنجیره تأمین جهانی، واکنش متقابل شرکای تجاری، و کاهش سرمایه‌گذاری خارجی در آمریکا می‌شود. این بی‌ثباتی‌ها سرمایه‌گذاران بین‌المللی را به سمت دارایی‌های امن غیر دلاری مانند طلا، فرانک سوئیس یا حتی یورو سوق می‌دهد.
۳. بحران ساختاری بدهی و کسری بودجه:
تحلیلگران اقتصادی هشدار داده‌اند که کسری بودجه ایالات متحده در دهه آینده به حدود ۷ درصد تولید ناخالص داخلی می‌رسد و سالانه بیش از یک تریلیون دلار صرف بهره بدهی خواهد شد. این رقم سنگین، توان دولت آمریکا برای مدیریت بحران‌های آتی را کاهش می‌دهد. تنزل رتبه اعتباری اوراق خزانه توسط مؤسسات رتبه‌بندی، و کاهش تقاضا برای خرید اوراق قرضه دلاری، به‌وضوح نشان می‌دهد که اعتماد جهانی به دلار در حال تضعیف است.
اگر دلار ضعیف شود، ایران چه تأثیری می‌پذیرد؟
بازار ارز ایران، اگرچه از روندهای جهانی تأثیر می‌پذیرد، اما مستقل از آن عمل نمی‌کند. در واقع، سیاست‌های ارزی داخلی، نرخ حواله درهم، و انتظارات سیاسی داخلی، سه متغیر اصلی در تعیین نرخ ارز آزاد هستند. با این حال:
تضعیف دلار جهانی ممکن است نرخ برابری دلار با یورو، یوان و سایر ارزها را کاهش دهد، که این موضوع به‌طور غیرمستقیم بر محاسبات بازار ایران تأثیر می‌گذارد.
در سناریویی که شاخص دلار افت کند و هم‌زمان قیمت جهانی طلا رشد کند، احتمال دارد سرمایه‌گذاران داخلی به سمت بازار طلا متمایل شوند و نوسانات بازار ارز داخلی افزایش یابد.
کاهش قدرت خرید دلار ممکن است هزینه واردات مواد اولیه یا کالاهای واسطه‌ای از کشورهای اروپایی یا آسیایی را افزایش دهد، چرا که دلار ضعیف‌تر معادل ارزهای قوی‌تری خواهد شد.
از سوی دیگر، اگر قیمت جهانی دلار سقوط کند ولی بانک مرکزی ایران نرخ حواله درهم را ثابت نگه دارد یا کنترل کند، ممکن است بین نرخ رسمی و بازار آزاد شکاف جدیدی شکل گیرد که بر کل نظام ارزی کشور اثرگذار خواهد بود.
در مجموع، چشم‌انداز دلار جهانی در وضعیتی شکننده و مبهم قرار دارد. اگر ایالات متحده نتواند بر چالش‌هایی چون تهدید استقلال فدرال رزرو، کسری بودجه شدید، و سیاست‌های پرریسک تجاری فائق آید، شاخص دلار می‌تواند وارد فاز نزولی بلندمدتی شود.
برای ایران، چنین وضعیتی هم فرصت است و هم تهدید. از یک‌سو ممکن است ورود ارز حاصل از صادرات غیرنفتی تسهیل شود (اگر شرکای تجاری دلار را ارزان‌تر بخرند)، اما از سوی دیگر، بی‌ثباتی جهانی و تقویت طلا یا یورو می‌تواند نرخ ارز را در بازار آزاد با نوسان شدید مواجه کند.
در نهایت، اگر دلار جهانی زمین بخورد، لرزش آن حتی تا خیابان فردوسی تهران هم خواهد رسید.
نظرات کاربران