به گزارش شبکه اطلاع‌رسانی طلا و ارز بازار جهانی ارز امروز با یک شوک سیاسی غیرمنتظره آغاز شد. دلار آمریکا که در روزهای گذشته در موقعیت نسبتاً باثباتی قرار داشت، در برابر عمده ارزهای معتبر جهان عقب نشست. یورو با رشد ۰.۳ درصدی به ۱.۱۶۵۴ دلار رسید و پوند هم با همین میزان افزایش در سطح ۱.۳۴۹۱ دلار معامله شد. در آسیا، دلار در برابر ین ژاپن با افت ۰.۲ درصدی به ۱۴۷.۴۱ ین کاهش یافت و در برابر فرانک سوئیس نیز ضعیف‌تر شد.
این تضعیف دلار در حالی رخ داد که خبر برکناری لیزا کوک، عضو هیئت‌مدیره فدرال رزرو توسط دونالد ترامپ، به صدر اخبار سیاسی و اقتصادی راه یافت؛ اقدامی که به سرعت بر بازارهای ارزی سایه انداخت و نشانه‌ای از آغاز تردیدها درباره آینده سیاست پولی آمریکا شد.
با این حال، واکنش بازارها چندان تند و پرنوسان نبود. معامله‌گران که از مدت‌ها قبل شاهد فشارهای بی‌وقفه ترامپ بر فدرال رزرو برای کاهش نرخ بهره بودند، این تصمیم را بخشی از همان روند سیاسی‌سازی سیاست پولی تلقی کردند. اما در پس این آرامش ظاهری، نشانه‌های شکنندگی دیده می‌شود: سرمایه‌گذاران اکنون نه تنها به دنبال پیش‌بینی نرخ بهره، بلکه به دنبال یافتن پاسخی برای پرسش بزرگ‌تری هستند؛ آیا استقلال بانک مرکزی آمریکا به خطر افتاده است؟
کشمکش ترامپ و فدرال رزرو؛ سیاست در دل پول
اقدام ترامپ برای برکناری لیزا کوک، یکی از اعضای هیئت‌مدیره فدرال رزرو، فقط یک تصمیم فردی یا اختلاف شخصی بر سر پرونده‌های مالی نیست؛ این حرکت عملاً یک چالش مستقیم به قلب نهادی است که ستون اعتماد در اقتصاد آمریکا و جهان به شمار می‌رود. استقلال فدرال رزرو طی دهه‌ها به‌عنوان خط قرمز سیاست‌گذاری پولی شناخته شده، چرا که بازارها تنها در سایه این استقلال است که به تصمیم‌های پولی اعتماد می‌کنند.
ترامپ پیش‌تر بارها به رئیس فدرال رزرو، جروم پاول، فشار آورده بود که نرخ بهره را سریع‌تر و عمیق‌تر کاهش دهد، اما هیچ‌گاه تا این اندازه وارد میدان نشده بود. حالا با کنار زدن کوک ــ به بهانه تخلفات در پرونده وام مسکن این پرسش جدی‌تر از همیشه مطرح شده است: آیا رئیس‌جمهور آمریکا در حال فرسایش بنیان استقلال بانک مرکزی است؟
کوک بلافاصله واکنش نشان داد و اعلام کرد که رئیس‌جمهور اساساً اختیار برکناری او را ندارد و حاضر به استعفا هم نخواهد شد. همین تقابل علنی، نه تنها به بحران حقوقی درون ایالات متحده دامن زده، بلکه به تعبیر تحلیلگران گلدمن ساکس، ریسک نهادی برای دلار ایجاد کرده است؛ ریسکی که خود را در نرخ‌های بازده اوراق کوتاه‌مدت و جهت‌گیری معامله‌گران ارزی نشان می‌دهد.
از نگاه بازار، خطر سیاسی شدن سیاست پولی به همان اندازه که می‌تواند به کاهش سریع نرخ بهره بینجامد، اعتماد سرمایه‌گذاران خارجی به دلار را نیز تضعیف می‌کند. و این همان پارادوکسی است که دلار در روزهای اخیر در آن گرفتار شده است.
سایه نشست سپتامبر فدرال رزرو؛ وقتی بازار به کاهش نرخ مطمئن است
در حالی که کشمکش سیاسی میان ترامپ و فدرال رزرو به دغدغه اصلی سرمایه‌گذاران بدل شده، بازارها نگاهشان را به تقویم سپتامبر دوخته‌اند؛ جایی که یک نشست حساس در انتظار است. داده‌های معاملات پولی نشان می‌دهد که اکنون بیش از ۸۱ درصد احتمال کاهش نرخ بهره در جلسه پیش‌رو در قیمت‌ها لحاظ شده است. این یعنی سرمایه‌گذاران نه تنها انتظار دارند که فدرال رزرو دست به کاهش بزند، بلکه آن را تقریباً قطعی می‌دانند.
مورگان استنلی روز سه‌شنبه آخرین بانکی بود که به صف پیش‌بینی‌کنندگان کاهش نرخ پیوست. پیش از آن نیز سایر مؤسسات مالی بزرگ، پس از اظهارات هفته گذشته جروم پاول در همایش جکسون‌هول، سیگنال‌های مشابهی داده بودند. پاول اگرچه محتاطانه سخن گفت، اما تلویحاً به «لزوم انعطاف بیشتر» در سیاست پولی اشاره داشت؛ پیامی که بازارها آن را به معنای آمادگی برای کاهش نرخ بهره تفسیر کردند.
این انتظارات، بار دیگر دلار را در موقعیت متناقضی قرار داده است: از یک سو کاهش نرخ بهره می‌تواند به تضعیف دلار در برابر سایر ارزها بینجامد، اما از سوی دیگر، امید به تسهیل مالی و رونق کوتاه‌مدت بازارهای سهام، ممکن است جریان‌های سرمایه را همچنان به سمت دارایی‌های دلاری هدایت کند. در این میان، مسئله کلیدی برای سرمایه‌گذاران آن است که آیا استقلال فدرال رزرو در این تصمیم‌گیری حفظ خواهد شد یا سایه سیاست و فشار ترامپ سنگین‌تر از تحلیل‌های اقتصادی عمل می‌کند.
اروپا و بحران فرانسه؛ شریک ضعیف دلار
در حالی که دلار آمریکا زیر فشار خبرهای داخلی و احتمال کاهش نرخ بهره قرار گرفته، آن سوی اقیانوس اطلس، اروپا هم با دست‌اندازهای سیاسی خود روبه‌روست. تازه‌ترین بحران در فرانسه ــ جایی که دولت اقلیت نخست‌وزیر بایرو با خطر سقوط در رأی اعتماد بر سر بودجه مواجه است ــ بار دیگر شکنندگی سیاسی منطقه یورو را به رخ کشید. افزایش بازده اوراق ده‌ساله فرانسه تا سطح ۳.۵۳ درصد، بالاترین رقم از ماه مارس، نشانه روشنی از بی‌اعتمادی سرمایه‌گذاران به آینده مالی پاریس بود.
این تنش‌ها محدود به مرزهای فرانسه نماند. فروش اوراق دولتی در اروپا به موجی از بی‌ثباتی در بازارهای جهانی اوراق دامن زد و هم‌زمان اوراق خزانه‌داری آمریکا، بریتانیا و ژاپن را هم تحت فشار قرار داد. نتیجه آن بود که اگرچه یورو در برابر دلار رشد کرد، اما این صعود بیشتر حاصل ضعف دلار بود تا قدرت واقعی یورو. تحلیلگران «آی‌اِن‌جی» در یادداشتی تأکید کردند که پرسش کلیدی برای بازار این است: آیا بحران فرانسه به کل منطقه یورو سرایت می‌کند یا صرفاً یک مسأله داخلی باقی خواهد ماند؟
به بیان دیگر، یورو که در شرایط عادی می‌توانست بزرگ‌ترین بهره‌بردار از افت دلار باشد، خود گرفتار معادلاتی است که توان صعودش را محدود می‌سازد. و همین «شریک ضعیف بودن» موجب شده بازار جهانی ارز در یک تعادل شکننده باقی بماند؛ تعادلی که هر لحظه می‌تواند به نفع دلار یا علیه آن تغییر مسیر دهد.
واکنش بازارهای جانبی؛ اوراق و رمزارزها در آینه بی‌اعتمادی
بازار اوراق قرضه نخستین جایی بود که تنش‌های اخیر را بازتاب داد. افزایش بازده اوراق در آمریکا، بریتانیا، ژاپن و به‌ویژه فرانسه نشان داد که سرمایه‌گذاران نسبت به آینده سیاست پولی و ثبات مالی قدرت‌های بزرگ دچار تردید شده‌اند. وقتی اوراق دولتی که معمولاً به‌عنوان پناهگاه امن شناخته می‌شوند با موج فروش روبه‌رو می‌شوند، معنایش آن است که اعتماد در لایه‌های عمیق بازار خدشه‌دار شده است.
در سوی دیگر، بازار رمزارزها بار دیگر نقش خود را به‌عنوان سنجش‌گر نوسانات جهانی ایفا کرد. بیت‌کوین توانست پس از سه روز افت متوالی اندکی جان بگیرد و با رشد ۰.۲ درصدی به بالای مقاومت کوتاه‌مدت بازگردد. اتریوم نیز با صعود ۱.۵ درصدی نشان داد که بخشی از نقدینگی سرگردان به سمت دارایی‌های پرریسک اما غیرسیاسی در حال حرکت است. هرچند این افزایش‌ها کوچک بودند، اما پیام نمادینی داشتند: سرمایه‌گذاران در جست‌وجوی جایگزینی برای دارایی‌های سنتی‌اند که این روزها زیر سایه سیاست و بی‌ثباتی قرار گرفته‌اند.
به این ترتیب، هم اوراق قرضه و هم رمزارزها تصویری مشابه از وضعیت فعلی ترسیم می‌کنند؛ بازاری که در آن اعتماد شکننده است و هر شوک سیاسی می‌تواند موج تازه‌ای از نوسان ایجاد کند.
چشم‌انداز پیش رو؛ دلار در کریدور بی‌اعتمادی
بازار جهانی دلار در نقطه‌ای ایستاده که بیش از آنکه تحت تأثیر داده‌های اقتصادی باشد، درگیر معادلات سیاسی و نهادی است. اقدام ترامپ برای برکناری لیزا کوک تنها یک رویداد خبری نبود؛ این حرکت پیامی به بازارها داد که استقلال فدرال رزرو یعنی نهادی که شالوده اعتماد به دلار محسوب می‌شود، در معرض تهدید قرار گرفته است.
در کوتاه‌مدت، چشم‌ها به نشست سپتامبر فدرال رزرو دوخته شده؛ جایی که بازارها تقریباً مطمئن‌اند کاهش نرخ بهره در راه است. اگر چنین شود، دلار از جنبه بنیادی تضعیف خواهد شد. اما ضعف ساختاری یورو، بحران سیاسی در فرانسه و نااطمینانی‌های گسترده در اروپا می‌تواند مانع از سقوط آزاد دلار شود. به بیان دیگر، دلار امروز بیش از آنکه به قدرت خود تکیه داشته باشد، از ضعف رقبایش جان می‌گیرد.
در کنار این دوگانه، بازارهای جانبی نیز هشدار می‌دهند. رشد بازده اوراق و حرکت مثبت رمزارزها نشانه آن است که سرمایه‌گذاران به دنبال پناهگاهی تازه‌اند؛ گویی اعتماد به دارایی‌های سنتی در حال فرسایش است.
سناریوی پیش رو روشن است: اگر فشار ترامپ بر فدرال رزرو ادامه یابد و استقلال سیاست پولی مخدوش شود، دلار در میان‌مدت با ریزش جدی‌تری روبه‌رو خواهد شد. اما اگر اروپا همچنان در بحران سیاسی دست‌وپا بزند، این ضعف موقتاً به‌عنوان سپر محافظ دلار عمل می‌کند. در هر دو حالت، آنچه بر سر دلار آوار شده، چیزی فراتر از یک افت روزانه است: بی‌اعتمادی نهادی؛ بحرانی که می‌تواند مسیر ارز آمریکایی را در ماه‌های آینده تعیین کند.
نظرات کاربران