بانک مرکزی حراج می‌کند، بازار گران‌تر می‌شود؛ معمای سکه ۹۴ میلیونی

به گزارش شبکه اطلاع‌رسانی طلا و ارز بازار سکه و طلا امروز ـ پنجشنبه ۶ شهریور ۱۴۰۴ ـ بار دیگر صحنه جهش قیمتی بود. سکه امامی با رشد بیش از سه درصدی، به ۹۴ میلیون و ۵۰۰ هزار تومان رسید و رکورد تازه‌ای در کارنامه روزانه خود ثبت کرد. نیم‌سکه نیز با ۱.۲ میلیون تومان افزایش به ۴۹ میلیون تومان رسید و ربع‌سکه هم با جهشی یک میلیون تومانی روی مرز ۲۹ میلیون تومان ایستاد. حتی سکه‌های گرمی که معمولاً تغییرات محدودی دارند، از این موج در امان نماندند و با رشد ۱.۳ درصدی به ۱۵ میلیون و ۲۰۰ هزار تومان رسیدند.

هم‌زمان با این افزایش‌ها، هر گرم طلای ۱۸ عیار نیز به ۸ میلیون و ۳۴۵ هزار تومان رسید؛ رقمی که نسبت به روز قبل ۲۵ هزار تومان بیشتر بود. این در حالی است که اونس جهانی طلا با افت حدود نیم‌درصدی تا سطح ۳۳۹۵ دلار کاهش پیدا کرد.

بازار ارز بازهم موتور گرانی طلا و سکه شد

رشد امروز سکه و طلا بیش از هر چیز به جهش دلار در بازار آزاد گره خورده است. دلار در معاملات پنجشنبه با ۱۱۰۰ تومان افزایش، به ۱۰۲ هزار و ۲۰۰ تومان رسید؛ نرخی که بار دیگر فاصله عمیق بین بازار آزاد و نرخ‌های رسمی را به رخ کشید. در حالی که دلار مبادله‌ای و نرخ صرافی ملی حوالی ۷۱ هزار و ۹۸۴ تومان تثبیت شده، بازار آزاد عملاً فرمان قیمت‌گذاری طلا و سکه را به دست گرفته است.

این شکاف ارزی، انتظارات تورمی را شعله‌ور کرده و سرمایه‌گذاران را به سمت خرید دارایی‌های امنی مثل سکه و طلا سوق داده است. معامله‌گران می‌دانند که هر جهش کوچک در دلار، چندین برابر خود را در بهای سکه نشان می‌دهد؛ به همین دلیل تقاضا در بازار طلا همچنان بالاست.

به بیان ساده، موتور اصلی گرانی سکه نه کمبود عرضه و نه افزایش جهانی طلا، بلکه جهش نرخ ارز داخلی است؛ محرکی که تا زمانی که مهار نشود، سیاست‌های مقطعی مانند حراج سکه توان ایستادگی در برابر آن را ندارند.

ریسک‌های سیاسی و مکانیسم ماشه؛ آتش زیر خاکستر بازار طلا

عامل دیگری که به گرانی امروز سکه دامن زد، فضای پرریسک سیاسی بود. خبرهای مربوط به فعال شدن «مکانیسم ماشه» از سوی اروپا، انتظارات بازار را شعله‌ور کرده و تقاضا برای دارایی‌های امنی مانند طلا را چند برابر ساخته است. معامله‌گران می‌دانند در صورت بازگشت تحریم‌های سازمان ملل، سه پیامد مستقیم در بازار طلا رخ خواهد داد: افزایش هجوم مردمی برای خرید، ایجاد نوسانات شدید قیمتی و محدود شدن عرضه به دلیل دشوارتر شدن واردات طلا.

این سناریو برای بسیاری از خریداران به معنای یک هشدار است: اگر فردا شرایط سخت‌تر شود، قیمت‌ها بالاتر خواهد رفت. همین ذهنیت باعث شد امروز تقاضا در بازار سکه با شدت بیشتری خود را نشان دهد و جهش قیمت‌ها رقم بخورد.

تحلیلگران پیش‌بینی می‌کنند اگر روند تحولات سیاسی در همین مسیر ادامه پیدا کند، طلا در سطح جهانی می‌تواند تا مرز ۳۷۰۰ دلار هم صعود کند. در داخل نیز برخی بر این باورند که طلای ۱۸ عیار به سمت مرز ۱۲ میلیون تومان حرکت خواهد کرد؛ رقمی که اگر محقق شود، بازار طلا وارد فاز کاملاً جدیدی از هیجان خواهد شد.

حراج سکه؛ سیاستی تکراری که از کنترل بازار بازماند

بانک مرکزی در سال‌های اخیر بارها کوشیده با اجرای حراج سکه، از شدت التهاب بازار بکاهد و حباب قیمتی را تخلیه کند. اما تجربه امروز بار دیگر نشان داد که این سیاست بیش از آن‌که بازدارنده باشد، به ابزاری تبلیغاتی و مقطعی تبدیل شده است. در عمل، عرضه محدود چند هزار قطعه سکه نه‌تنها نتوانست عطش تقاضا را فروبنشاند، بلکه بیشتر به جیب واسطه‌ها و دلالان رفت تا مصرف‌کنندگان واقعی.

کارشناسانی چون حسین راغفر معتقدند هدف پنهان این سیاست، تأمین کسری بودجه دولت است، نه کنترل بازار. او می‌گوید: «دولت طلایی را که با ارز ارزان وارد کرده، با نرخ دلاری بسیار بالاتر به مردم می‌فروشد»؛ تحلیلی که نشان می‌دهد حراج‌ها بیش از هر چیز به معنای فروش ذخایر برای جبران کسری است. برزو حق‌شناس هم تأکید می‌کند که در شرایط پرریسک سیاسی، عرضه ذخایر بانک مرکزی تنها به هدر دادن منابع منجر می‌شود، چراکه «بازار هرچه عرضه شود، جذب می‌کند».

نتیجه این استراتژی غلط روشن است: قیمت‌ها همچنان صعودی‌اند، حباب سکه کاهش نیافته و بی‌اعتمادی عمومی نسبت به سیاست‌گذار پولی عمیق‌تر شده است.

چشم‌انداز پیش‌رو؛ آیا قیمت‌ها به مرزهای تازه می‌رسند؟

بازار امروز یک پیام روشن داشت: تا وقتی دلار آزاد بالای ۱۰۰ هزار تومان حرکت می‌کند و ریسک‌های سیاسی همچون پرونده «مکانیسم ماشه» پابرجاست، سکه از مسیر صعود کوتاه نمی‌آید. رشد امروز نشان داد تقاضای احتیاطی همچنان قوی است و همین می‌تواند سکه امامی را به سمت سطوح ۹۶ تا ۹۸ میلیون و حتی آزمون مرز روانی ۱۰۰ میلیون تومان سوق دهد. در بازار طلای ۱۸ عیار نیز محدوده ۸.۳ تا ۸.۵ میلیون تومان به‌عنوان سکوی جدید تثبیت شده و احتمال جهش‌های مقطعی بالاتر وجود دارد.

در مقابل، تنها سناریوی بازگشت زمانی فعال خواهد شد که هم شکاف نرخ ارز با سیاست‌های رسمی مهار شود و هم فضای سیاسی اندکی آرام بگیرد. در چنین شرایطی امکان نزدیک‌شدن قیمت‌ها به ارزش ذاتی و تخلیه بخشی از حباب وجود دارد؛ اما تجربه‌های اخیر نشان داده حراج‌های محدود بانک مرکزی نه توان اصلاح این وضعیت را دارند و نه اعتماد عمومی را بازمی‌گردانند.

در سطح جهانی هم اگرچه اونس امروز نزولی بود، اما انتظار کاهش بیشتر نرخ‌های بهره در آمریکا می‌تواند دوباره قیمت جهانی طلا را بالا بکشد و به‌عنوان باد پشتی بازار داخل عمل کند. در مجموع، کوتاه‌مدت همچنان صحنه نوسان صعودی است؛ بازاری که سوختش را از دلار می‌گیرد و جهتش را از اخبار سیاسی، نه از سیاست‌های مقطعی بانک مرکزی.