سپتامبر سرنوشت‌ساز دلار؛ فدرال رزرو آماده ایجاد تغییرات

۱. بازیابی جزئی شاخص دلار در معاملات آسیا پس از یک افت قابل توجه

شاخص دلار آمریکا (DXY) که ارزش دلار را در برابر سبدی از شش ارز اصلی جهانی (یورو، ین، پوند، فرانک سوئیس، کرون سوئد و دلار کانادا) اندازه‌گیری می‌کند، در ساعات اولیه معاملات روز سه‌شنبه در آسیا شاهد یک بازیابی جزئی بود. این شاخص که در روزهای گذشته تحت فشار فروش شدیدی قرار گرفته و به پایین‌ترین سطح خود از ۲۸ ژوئیه نزول کرده بود، موفق شد بخشی از زیان‌های خود را جبران کند و خود را به محدوده ۹۷.۸۰ برساند. این حرکت صعودی هرچند کوچک، نشان‌دهنده یک تثبیت موقت و نفس‌گیری بازار پس از یک روند نزولی نسبتاً پایدار بود و توجه معامله‌گران را به سوی داده‌های پیش‌روی روز، به ویژه شاخص مدیران خرید (PMI) بخش تولیدی ISM جلب کرد.

۲. تشدید تنش‌های ژئوپلیتیکی به عنوان محرک صعود موقت دلار

یکی از عوامل کلیدی که از شدت افت دلار کاست و حتی موقتاً آن را تقویت کرد، تشدید مجدد تنش‌های ژئوپلیتیکی بین روسیه و اوکراین بود. بر اساس گزارش‌های منتشر شده، پهپادهای روسی در روز یکشنبه به تأسیسات حیاتی برق در شمال و جنوب اوکراین حمله کرده بودند، عملیاتی که نتیجه آن محرومیت نزدیک به ۶۰,۰۰۰ مشترک از دسترسی به برق بود. در پاسخ به این حملات، ولودیمیر زلنسکی، رئیس جمهور اوکراین، قول داد که با دستور حملات تلافی‌جویانه بیشتر در داخل خاک روسیه، پاسخ دهد. اینگونه اخبار، همواره باعث افزایش تقاضا برای دارایی‌های امن مانند دلار آمریکا می‌شود، چرا که سرمایه‌گذاران به دنبال محافظت از سرمایه خود در برابر بی‌ثباتی‌های ژئوپلیتیکی هستند. این عامل، یک اثر متضاد در برابر فشار نزولی ناشی از انتظارات کاهش نرخ بهره ایجاد کرد.

۳. اوج‌گیری گمانه‌زنی‌ها درباره کاهش نرخ بهره توسط فدرال رزرو

بی‌تردید، مسلط‌ترین موضوع در بازارهای آن دوره، گمانه‌زنی‌های فزاینده مبنی بر تصمیم فدرال رزرو برای کاهش نرخ بهره معیار خود در جلسه سپتامبر بود. طبق داده‌های به‌روز شده ابزار بسیار مهم CME FedWatch – که احتمال تغییرات نرخ بهره را بر اساس قراردادهای آتی نشان می‌دهد – بازارها احتمال ۸۹ درصدی را برای یک کاهش نرخ بهره به اندازه ۲۵ واحد پایه (۰.۲۵%) پیش‌بینی می‌کردند. این عدد حتی نسبت به احتمال ۸۵ درصدی قبل از انتشار داده‌های تورم PCE نیز افزایش یافته بود، که نشان‌دهنده اطمینان هرچه بیشتر معامله‌گران بر سر این سناریو بود. این انتظار، پایه و اساس اصلی فشار فروش بر روی دلار آمریکا را تشکیل می‌داد، زیرا کاهش نرخ بهره، بازدهی دارایی‌های دلار را کاهش داده و از جذابیت آن برای سرمایه‌گذاران خارجی می‌کاهد.

۴. گزارش اشتغال غیرکشاورزی: نقطه عطف و محرک نهایی بازار

همه نگاه‌های بازار به سوی یک رویداد اقتصادی خاص خیره شده بود: انتشار گزارش اشتغال بخش غیرکشاورزی (NFP) ایالات متحده برای ماه اوت. این گزارش که قرار بود در پایان هفته منتشر شود، به عنوان مهمترین و تأثیرگذارترین شاخص اقتصادی آن هفته شناخته می‌شد. دلیل این اهمیت نیز واضح بود: این گزارش می‌توانست قوی‌ترین بینش را درباره سلامت بازار کار ایالات متحده – که یکی از ارکان اصلی تصمیم‌گیری‌های فدرال رزرو است – ارائه دهد. یک عدد ضعیف، به منزله چراغ سبزی برای فدرال رزرو برای پیشبرد کاهش نرخ بهره تفسیر شده و به فشار نزولی بر دلار دامن می‌زد. در مقابل، یک عدد قوی غیرمنتظره می‌توانست این انتظارات را به چالش کشیده و منجر به بازیابی قدرتمند دلار شود.

۵. پیش‌بینی‌های ضعیف برای داده‌های بازار کار، حاکی از تضعیف اشتغال

پیش‌بینی‌های تحلیلگران برای گزارش اشتغال، خود گویای دلیل شکل‌گیری انتظارات کاهش نرخ بهره بود. اجماع بازار پیش‌بینی می‌کرد که اقتصاد ایالات متحده در ماه اوت تنها ۷۵,۰۰۰ شغل جدید ایجاد کرده باشد، رقمی که به نسبت استانداردهای تاریخی آمریکا بسیار ضعیف محسوب می‌شود. علاوه بر این، پیش‌بینی می‌شد نرخ بیکاری که در سطوح پایینی قرار داشت، اندکی افزایش یابد و از ۴.۲% به ۴.۳% برسد. این پیش‌بینی‌های کم‌بنیه، سوخت اصلی گمانه‌زنی‌های بازار مبنی بر نیاز فدرال رزرو به تحریک اقتصاد از طریق کاهش نرخ بهره بود و دلیل اصلی احتیاط معامله‌گران در خرید دلار به شمار می‌رفت.

۶. معاملات کم‌حجم و محتاطانه در روز تعطیل بازارهای آمریکا

روز دوشنبه، به مناسبت تعطیلی رسمی روز کارگر در ایالات متحده، بازارهای مالی این کشور تعطیل بودند. این تعطیلی منجر به کاهش قابل توجه حجم معاملات در بازارهای جهانی شد. در چنین شرایطی، نقدینگی کمتر است و نوسانات می‌تواند اغراق‌آمیز باشد. معامله‌گران در غیاب محرک‌های جدید از سوی آمریکا، توجه خود را به سمت ارزیابی داده‌های اقتصادی از دیگر نقاط جهان، به ویژه شاخص‌های فعالیت کارخانه‌ای از قدرت‌های اقتصادی آسیایی مانند ژاپن و چین، معطوف کرده بودند. این داده‌ها می‌توانستند نشانه‌هایی از سلامت اقتصاد جهانی ارائه دهند و بر ارزهای مرتبط تأثیر بگذارند.

۷. افت محسوس شاخص دلار در آغاز هفته معاملاتی

پیش از بازیابی جزئی روز سه‌شنبه، شاخص دلار آمریکا در ساعات معاملاتی اروپا در روز دوشنبه، روندی نزولی را تجربه کرده بود. این شاخص در آن بازه زمانی با کاهش ۰.۲ درصدی مواجه شد و خود را به نزدیکی پایین‌ترین سطح یک ماه اخیر خود، یعنی محدوده ۹۷.۵۰، رساند. این حرکت نزولی، بازتاب مستقیم ادامه‌دار انتظارات برای کاهش نرخ بهره و تمایل کمتر سرمایه‌گذاران به نگه‌داری دلار در آستانه انتشار داده‌های کلیدی بود. این افت، تمایل کلی بازار در آن مقطع را به خوبی نشان می‌داد.

۸. صعود جزئی یورو در برابر دلارِ تحت فشار

همزمان با تضعیف دلار در روز دوشنبه، جفت‌ارز یورو/دلار (EUR/USD) از موقعیت بهره‌مندی کرد و شاهد افزایش ۰.۳ درصدی بود. این جفت ارز موفق شد خود را در محدوده مهم ۱.۱۷۰۰ تثبیت کند. صعود یورو در این شرایط، لزوماً ناشی از نقاط قوت ذاتی خود آن نبود، بلکه بیشتر یک حرکت واکنشی در مقابل ضعف دلار محسوب می‌شد. سرمایه‌گذاران در حال تنوع‌بخشی به سبدهای خود و کاهش ریسک‌پذیری نسبت به دلار آمریکا بودند که به نفع رقیب اصلی آن، یعنی یورو، تمام شد.

۹. نقش داده‌های تورم PCE در تقویت انتظارات کاهش نرخ بهره

انتظارات برای کاهش نرخ بهره، بر پایه داده‌های اقتصادی و اظهارات مقامات فدرال رزرو شکل گرفته بود. داده‌های کلیدی تورم core PCE – که معیار ترجیحی فدرال رزرو برای سنجش تورم است – در روز جمعه منتشر شده بود. این داده نشان می‌داد که این شاخص در ماه مورد نظر به صورت ماهانه ۰.۳% افزایش یافته و نرخ سالانه آن به ۲.۹% رسیده است. هرچند این عدد بالاترین سطح در پنج ماه گذشته بود، اما دقیقاً مطابق با انتظارات بازار عمل کرد. مهمتر از آن، این داده نشان داد که با وجود افزایش غیرمنتظره در تورم قیمت تولیدکننده (PPI)، تعرفه‌های گسترده دوران ترامپ نتوانسته است تأثیر بیش از حد و غیرقابل کنترلی بر قیمت‌های مصرف‌کننده بگذارد. این ثبات نسبی، به فدرال رزرو اطمینان می‌داد که فضای کافی برای تمرکز بر رشد اقتصادی و جلوگیری از رکود، از طریق کاهش نرخ بهره، دارد.

۱۰. تحلیل دقیق ING: هشدار درباره تأثیر مخرب گزارش اشتغال بر دلار

تحلیلگران بانک ING در یادداشتی به مشتریان خود، به وضوح توضیح دادند که چرا گزارش اشتغال می‌تواند ضربه نهایی را به دلار وارد کند. آنها به یادآوری بسیار مهمی پرداختند: این گزارش ضعیف اشتغال در ماه ژوئیه و به ویژه اصلاحیه‌های عظیم و منفی ۲۵۸,۰۰۰ موردی برای ماه‌های قبل بود که روند صعودی قدرتمند دلار در ماه ژوئیه را به طور کامل معکوس کرد. این اصلاحیه‌ها بود که به عنوان کاتالیزوری برای جروم پاول عمل کرد تا در سخنرانی جکسون هول، در را برای کاهش نرخ بهره در سپتامبر باز بگذارد. تحلیلگران ING همچنین هشدار دادند که بار دیگر باید بر روی اصلاحیه‌های گزارش گذشته تمرکز کرد، زیرا تنها حدود ۶۰ درصد از پاسخ‌دهندگان به نظرسنجی در ماه اول پاسخ می‌دهند و داده‌های بعدی می‌توانند اصلاحات قابل توجهی ایجاد کنند.

۱۱. کاهش عمومی ارزهای آسیایی در سایه احتیاط گسترده

ارزهای بازارهای نوظهور آسیایی در روز سه‌شنبه عمدتاً تحت فشار بودند و روندی نزولی را ثبت کردند. این افت عمومی ناشی از احتیاط فراگیر سرمایه‌گذاران در آستانه انتشار داده‌های اشتغال آمریکا بود. عدم اطمینان درباره نتیجه این داده‌ها و تأثیر آن بر تصمیم فدرال رزرو و در نتیجه جریان‌های سرمایه جهانی، باعث شده بود که معامله‌گران از نگه‌داری موقعیت‌های پرریسک در ارزهای آسیایی اجتناب کنند. علاوه بر این، تهدیدهای مداوم مربوط به سیاست تجاری آمریکا نیز بر فضای کلی بازار سایه انداخته بود.

۱۲. عملکرد قوی ین ژاپن علی‌رغم تمایل بانک مرکزی به افزایش نرخ

جفت‌ارز دلار/ین ژاپن (USD/JPY) در این بازه با افزایش ۰.۳ درصدی مواجه شد و روندی صعودی را در پیش گرفت، به طوری که در اوایل جلسه معاملاتی اروپا، خود را به نزدیکی سطح بسیار مهم ۱۴۸.۰۰ رساند. این حرکت صعودی علی‌رغم اظهارات هایمینو، معاون رئیس بانک مرکزی ژاپن (BoJ)، صورت گرفت. او تأکید کرده بود که نرخ بهره واقعی ژاپن هنوز بسیار پایین است و در صورت تداوم چشم‌انداز اقتصادی مثبت، ادامه افزایش تدریجی نرخ بهره سیاستی مناسب خواهد بود. قدرت دلار در این جفت ارز، بار دیگر بر تسلط موضوع کاهش نرخ بهره فدرال رزرو بر تمایلات محلی بانک مرکزی ژاپن صحه گذاشت.

۱۳. تحت فشار بودن شدید روپیه هند به دلیل افزایش تعرفه‌های آمریکایی

روپیه هند (INR) یکی از بدترین عملکردها را در بین ارزهای آسیایی داشت. جفت‌ارز دلار آمریکا/روپیه هند (USD/INR) با ۰.۲ درصد افزایش، به سطح ۸۸.۱۴۷ روپیه رسید و در نزدیکی بالاترین رکورد تاریخی خود (که در جلسه قبل در ۸۸.۳۴ ثبت شده بود) معامله شد. این افت شدید روپیه، پاسخی مستقیم به اقدام تلافی‌جویانه ایالات متحده بود. آمریکا در واکنش به خرید نفت از روسیه توسط هند، تعرفه‌های اضافه ۲۵ درصدی بر طیفی از کالاهای هندی وضع کرده بود که مجموع تعرفه‌های اعمال شده بر این کالاها را از ۲۷ آگوست به ۵۰ درصد می‌رساند. این اقدام، فشار قابل توجهی بر اقتصاد و پول ملی هند وارد کرد.

۱۴. تضعیف وون کره جنوبی در میان نشانه‌های کاهش تورم

جفت دلار آمریکا/وون کره جنوبی (USD/KRW) نیز با کاهش ۰.۱ درصدی در برابر دلار مواجه شد. عامل این ضعف، انتشار داده‌های تورم داخلی کره جنوبی برای ماه اوت بود که نشان از کاهش تورم داشت. کاهش نرخ تورم، فضای لازم را برای بانک مرکزی کره (BoK) فراهم می‌کرد تا در نشست ماه اکتبر خود، بدون نگرانی از تشدید تورم، اقدام به کاهش نرخ بهره کند. پیش‌بینی کاهش نرخ بهره در یک کشور، معمولاً منجر به خروج سرمایه و تضعیف پول ملی آن می‌شود، که دقیقاً همان اتفاقی بود که برای وون در حال رخ دادن بود.

۱۵. افزایش ملایم یوان چین در معاملات

ارز چین، یوان، نیز در این جلسه معاملاتی تحت تأثیر فضای کلی بازار قرار گرفت. هر دو جفت ارز دلار/یوان داخلی (USD/CNY) که در بازار داخلی معامله می‌شود و یوان خارجی (USD/CNH) که در بازار خارجی فعال است، با افزایش ۰.۱ درصدی مواجه شدند. این حرکت نشان‌دهنده یک فشار فروش ملایم بر روی یوان و تقاضای نسبی برای دلار در این جفت‌ارزها بود، که احتمالاً ناشی از همان احتیاط کلی قبل از داده‌های آمریکا و نگرانی‌های مربوط به رشد اقتصادی چین بود.

۱۶. تثبیت و افت جزئی دلار استرالیا پس از چند روز صعود

دلار استرالیا (AUD) که در روزهای گذشته عملکرد نسبتاً خوبی داشت و برای چندین روز متوالی صعود کرده بود، در این جلسه شاهد یک تثبیت و اصلاح جزئی بود. جفت‌ارز دلار استرالیا/دلار آمریکا (AUD/USD) با ۰.۱ درصد کاهش، خود را به زیر سطح ۰.۶۵۵۰ رساند. این حرکت نزولی کوچک را می‌توان به عنوان یک سودگیری طبیعی پس از یک روند صعودی تفسیر کرد، جایی که معامله‌گران پیش از داده‌های پرریسک آمریکا، بخشی از سود خود را ثبت می‌کنند.

۱۷. صعود تاریخی طلا به بالای ۳۵۰۰ دلار به عنوان پناهگاه امن

در میان بی‌ثباتی ارزها، طلا به عنوان امن‌ترین دارایی، درخشش خیره‌کننده‌ای داشت. قیمت طلا در جلسه معاملاتی آسیا روز سه‌شنبه، به ششمین روز صعود متوالی خود ادامه داد و برای اولین بار در تاریخ از مرز روانی ۳۵۰۰ دلار در هر اونس گذشت. این صعود تاریخی، نشان‌دهنده تمایل شدید سرمایه‌گذاران برای پناه بردن به یک دارایی امن و حفظ ارزش در برابر تورم پیش‌بینی شده و عدم اطمینان گسترده درباره سیاست‌های پولی آینده بانک‌های مرکزی بزرگ جهان بود. ضعف دلار نیز به عنوان یک عامل مکمل، قیمت طلا را برای خریداران با سایر ارزها ارزان‌تر می‌کرد.

۱۸. چشم‌انداز پیش‌رو برای بانک مرکزی اروپا و داده‌های تورم HICP

در کانون توجه بازار اروپا، انتشار داده‌های اولیه تورم هماهنگ (HICP) برای ماه اوت قرار داشت. این شاخص، معیار اصلی مورد استفاده بانک مرکزی اروپا (ECB) برای سنجش تورم است. پیش‌بینی می‌شد این نرخ در گزارش اولیه، به صورت سالانه به ۲.۲% برسد که نسبت به عدد ۲.۳% ثبت شده در ماه ژوئیه، کاهشی اندک را نشان می‌داد. با این حال، این عدد همچنان به طور قابل توجهی بالاتر از هدف ۲% بانک مرکزی اروپا قرار داشت، که بحث‌ها درباره زمان و میزان کاهش نرخ بهره بعدی این بانک را پیچیده می‌کرد.

۱۹. انتظار برای داده‌های ISM Manufacturing به عنوان نشانه‌ای از سلامت تولید

در تقویم اقتصادی ایالات متحده، منتظر انتشار گزارش شاخص مدیران خرید (PMI) بخش تولیدی از موسسه مدیریت عرضه (ISM) برای ماه اوت بودند. این شاخص، به عنوان یک نشانگر پیشرو برای بخش صنعتی آمریکا در نظر گرفته می‌شود. عددی بالای ۵۰ نشان‌دهنده انبساط و عددی زیر ۵۰ نشان‌دهنده انقباض فعالیت‌های تولیدی است. معامله‌گران برای کسب اطلاعات بیشتر درباره تأثیر نرخ بهره بالا و شرایط تقاضای جهانی بر مهم‌ترین بخش اقتصادی آمریکا، این گزارش را زیر نظر داشتند.

۲۰. بی‌ثباتی ناشی از حکم دادگاه علیه تعرفه‌های دوران ترامپ

یک عامل مهم دیگر در پس‌زمینه بازار، یک تحول قضایی قابل توجه بود. دادگاه تجدیدنظر فدرال در ایالات متحده حکم داده بود که بیشتر تعرفه‌های گسترده‌ای که در دوران ریاست جمهوری دونالد ترامپ بر کالاهای چینی وضع شده بود، غیرقانونی است. این حکم، به طور اساسی ابزار سیاست اقتصادی ترامپ را برای استفاده از تعرفه‌ها به عنوان اهرمی در مذاکرات بین‌المللی تضعیف می‌کرد. با این حال، این دادگاه اجرای حکم را تا تاریخ ۱۴ اکتبر به تعلیق درآورده بود تا به دولت فرصت دهد تا به دیوان عالی کشور آمریکا شکایت کند. این وضعیت، بر عدم اطمینان پیرامون سیاست تجاری آینده آمریکا افزوده بود.

---

نتیجه‌گیری

در پایان می‌توان گفت که بازار ارز در این برهه حساس، در میانه یک میدان نیروهای متقابل گرفتار شده بود. از یک سو، کارت قوی کاهش نرخ بهره فدرال رزرو، برنده بی‌چون و چرای میدان بود که بر کلیت احساسات بازار مسلط شده و یک فشار نزولی ساختاری بر دلار آمریکا وارد می‌کرد. این انتظار بر پایه اظهارات مسالمت‌آمیز جروم پاول و داده‌های اقتصادی نه چندان قوی مانند پیش‌بینی‌های ضعیف اشتغال استوار بود. از سوی دیگر، عواملی مانند تنش‌های ژئوپلیتیکی در اروپای شرقی و ابهامات عمیق در سیاست تجاری آمریکا (اعم از تعرفه‌های جدید بر هند و حکم قضایی علیه تعرفه‌های قدیمی) به عنوان عواملی برای تقویت موقتی دلار در نقش پناهگاه امن عمل می‌کردند. عملکرد ارزهای مختلف نیز بازتابی از این نبرد بود: یورو و به ویژه طلا از ضعف دلار سود بردند، در حالی که بسیاری از ارزهای آسیایی مانند روپیه هند و وون کره تحت تأثیر فشارهای خاص خود و احتیاط کلی با چالش مواجه بودند. نهایتاً، همه چیز به داده‌های اشتغال غیرکشاورزی آمریکا ختم می‌شد. این گزارش بود که می‌توانست به این نبرد پایان دهد و مسیر غالب برای دلار آمریکا و در نتیجه کل بازارهای مالی جهانی را برای هفته‌های آتی تعیین کند.