تفکر گروهی توصیف‌کننده تمایل گروهی از افراد به اتخاذ تصمیماتی است که از نظر اجتماعی قابل قبول هستند، به جای اینکه تصمیمات بر اساس اطلاعات خاص و تأییدپذیر باشد.
تفکر گروهی پدیده‌ای است که زمانی رخ می‌دهد که گروهی از افراد بدون استدلال انتقادی یا ارزیابی پیامدها یا گزینه‌های جایگزین به اجماع می‌رسند. تفکر گروهی بر اساس تمایل مشترک به حفظ تعادل گروه و جلوگیری از برهم زدن آن استوار است.
این تمایل، پویایی‌ای را در گروه ایجاد می‌کند که در آن خلاقیت و فردیت به منظور اجتناب از تعارض سرکوب می‌شوند.
نکات کلیدی
- تفکر گروهی پدیده‌ای است که در آن افراد به دنبال اجماع، مشکلات بالقوه را نادیده می‌گیرند.
- هر مخالفی در گروه که ممکن است سعی کند استدلال منطقی ارائه دهد، تحت فشار قرار می‌گیرد تا با اجماع همراه شود و حتی ممکن است سانسور شود.
- تفکر گروهی در موقعیت‌های سیاسی که هیچ بازیگری تمام اطلاعات مربوطه را ندارد، به‌ویژه خطرناک است.
- تفکر گروهی می‌تواند با دعوت به انتقاد یا تعیین یک نفر به عنوان "وکیل مدافع شیطان" در برابر گروه کاهش یابد.
- فاجعه شاتل چلنجر، خلیج خوک‌ها، واترگیت و تشدید جنگ ویتنام همگی به عنوان پیامدهای احتمالی تفکر گروهی در نظر گرفته می‌شوند.
درک تفکر گروهی
در محیط کسب‌وکار، تفکر گروهی می‌تواند باعث شود کارمندان و سرپرستان مشکلات بالقوه را در راستای تفکر اجماعی نادیده بگیرند. از آنجا که تفکر انتقادی فردی کم اهمیت تلقی می‌شود یا مورد انتقاد قرار می‌گیرد، کارمندان ممکن است خودسانسوری کنند و از پیشنهاد گزینه‌های جایگزین به دلیل ترس از برهم زدن وضعیت موجود خودداری کنند.
روان‌شناس اجتماعی دانشگاه ییل، ایروینگ جانیس، اصطلاح تفکر گروهی را در سال ۱۹۷۲ ابداع کرد. جانیس فرض کرد که گروه‌های متشکل از افراد باهوش گاهی بدترین تصمیمات ممکن را بر اساس چندین عامل می‌گیرند. به عنوان مثال، اعضای یک گروه ممکن است همگی پیشینه‌های مشابهی داشته باشند که آن‌ها را از نظرات گروه‌های خارجی جدا می‌کند.
برخی سازمان‌ها قوانین روشنی برای تصمیم‌گیری ندارند. تفکر گروهی زمانی رخ می‌دهد که یک طرف گزینه‌های منطقی را نادیده می‌گیرد و تصمیمات غیرمنطقی می‌گیرد.
واقعیت مهم: تفکر گروهی همیشه مشکل‌ساز نیست. در بهترین حالت، به گروه اجازه می‌دهد تا تصمیمات را بگیرد، وظایف را تکمیل کند و پروژه‌ها را به سرعت و کارآمد به پایان برساند. در بدترین حالت، به تصمیم‌گیری ضعیف و حل مشکلات ناکارآمد منجر می‌شود.
ویژگی‌های تفکر گروهی
جانیس هشت نشانه، علامت یا ویژگی تفکر گروهی را شناسایی کرد که همگی به نتایج معیوب منجر می‌شوند. به طور خلاصه، گروه ممکن است توهم شکست‌ناپذیری داشته باشد و معتقد باشد که هیچ چیز که گروه تصمیم به انجام آن می‌گیرد، نمی‌تواند اشتباه باشد.
هشت ویژگی تفکر گروهی، طبق گفته جانیس، عبارتند از:
- توهم اجماع، که در آن اعضا بدون آگاهی، خود را متقاعد می‌کنند که بهتر است نگرانی‌ها را ابراز نکنند تا از اختلاف نظر جلوگیری کنند.
- توهم اخلاقی، یا باور گروه به اینکه نیات آن‌ها از بالاترین سطح ایده‌آل‌ها و اصول هستند، می‌تواند باعث شود اعضا پیامدهای احتمالی اقدامات گروه را نادیده بگیرند.
- منطقی‌سازی نشانه‌های هشداردهنده احتمالی که باید باعث شود اعضای گروه باورهای خود را مورد تردید قرار دهند.
- کلیشه‌سازی دیدگاه‌های مخالف، که باعث می‌شود اعضای گروه دیدگاه‌هایی را که ایده‌های گروه را به چالش می‌کشند یا مورد سوال قرار می‌دهند، رد کنند.
- "نگهبانان ذهن" اعضای گروهی هستند که از گردش دیدگاه‌های مشکل‌ساز یا مخالف در میان اعضای گروه جلوگیری می‌کنند. به جای به اشتراک گذاشتن اطلاعات مهم، ممکن است سکوت کنند یا مانع از اشتراک‌گذاری دیگران شوند.
- خودسانسوری در میان تصمیم‌گیرندگان کلیدی که باعث می‌شود به تردیدهای خود شک کنند.
- فشار مستقیم ممکن است اعضای گروه را که تمایل به طرح سوالات نامناسب یا اعتراضاتی دارند که ممکن است به عنوان نشانه‌ای از عدم وفاداری تلقی شود، ساکت کند.
به طور جمعی، این رفتارها ممکن است باعث شود اعضای گروه بیش از حد به موفقیت خود خوش‌بین باشند و نتایج منفی احتمالی را نادیده بگیرند. اعضا متقاعد شده‌اند که هدفشان درست و عادلانه است، بنابراین معضلات اخلاقی تصمیمات گروه را نادیده می‌گیرند. بدنه گروه تمایل دارد پیشنهادات هر کسی خارج از گروه را نادیده بگیرد.
مخالفان تحت فشار قرار می‌گیرند تا با اجماع همراه شوند. پس از اعمال فشار، اعضا خود را سانسور می‌کنند تا از طرد بیشتر جلوگیری کنند. هنگامی که تصمیمات گرفته می‌شوند، گروه فرض می‌کند که آن‌ها اجماعی هستند.
محدودیت‌های زمانی ممکن است همه این مسائل را تشدید کند و هر تصمیمی که باید به سرعت گرفته شود ممکن است بررسی لازم را طی نکند.
مهم: تفکر گروهی پویایی‌ای است که می‌تواند به تصمیمات بد و حتی فجایع منجر شود؛ این پدیده‌ای است که در آن گروهی از افراد ممکن است خود را شکست‌ناپذیر بدانند.
چه چیزی باعث تفکر گروهی می‌شود؟
جانیس همچنین عواملی را شناسایی کرد که ممکن است به مشکلات مرتبط با تفکر گروهی کمک کنند یا آن‌ها را تشدید کنند. یکی از عوامل کلیدی هویت گروهی است: هنگامی که حس مشترک قوی از هویت وجود دارد، اعضای گروه ممکن است ارزش بیشتری به دیدگاه‌های درون‌گروهی بدهند و دیدگاه‌های خارج از گروه را نادیده بگیرند. تأثیرات رهبری نیز ممکن است عاملی باشد: اعضا ممکن است اگر گروه دارای یک رهبر قدرتمند یا کاریزماتیک باشد، بیشتر احتمال دارد که تردیدهای خود را نادیده بگیرند.
سطوح اطلاعات و استرس نیز ممکن است با ایجاد رفتار غیرمنطقی در اعضای گروه به تفکر گروهی کمک کنند. اگر اعضای گروه اطلاعات کافی نداشته باشند یا احساس کنند که دیگران اطلاعات بهتری دارند، ممکن است در تصمیم‌گیری گروهی به دیگران واگذار کنند. موقعیت‌های پراسترس نیز می‌توانند با کاهش فرصت‌های بحث دقیق به تصمیمات ضعیف کمک کنند.
این مسائل ممکن است با عوامل بیرونی مانند ادراک از تهدید خارجی برای گروه یا انزوا از منابع اطلاعاتی خارجی تشدید شوند. اعضای گروه ممکن است نتوانند تصمیمات منطقی بگیرند زمانی که معتقدند تحت فشار فوری برای اقدام فوری هستند.
واقعیت مهم: تفکر گروهی می‌تواند با یک رهبر قوی یا حس فشار قوی برای تصمیم‌گیری فوری تشدید شود.
چرا تفکر گروهی خطرناک است؟
تفکر گروهی ممکن است باعث شود افراد اطلاعات مهم را نادیده بگیرند یا رد کنند، که در نهایت به تصمیمات ضعیف و خطاهای رهبری منجر می‌شود. این خطاها گاهی می‌توانند به فاجعه یا رفتار غیراخلاقی منجر شوند زیرا تصمیم‌گیرندگان کلیدی از خطرات بالقوه بی‌اطلاع هستند و دیدگاه‌های مخالف ساکت شده‌اند.
تفکر گروهی در موقعیت‌های سیاسی که تصمیمات از طریق مشورت جمعی گرفته می‌شوند و هیچ عضو گروه دانش کافی برای تصمیم‌گیری آگاهانه ندارد، به‌ویژه خطرناک است. اعضای گروه ممکن است برای هم‌رنگ شدن با اجماع یا فشار دادن دیگران به هم‌رنگی تحت فشار قرار گیرند. این ممکن است به درک نادرست از اجماع گروه منجر شود و فشار بیشتری برای پنهان کردن تردیدها ایجاد کند.
چگونه از تفکر گروهی اجتناب کنیم
حتی در گروه‌های بسیار منسجم، اقداماتی وجود دارد که می‌توان برای کاهش تأثیر تفکر گروهی بر تصمیم‌گیری جمعی انجام داد. تفکر گروهی از فشار طبیعی برای هم‌رنگی ناشی می‌شود، بنابراین این مشکل می‌تواند با تعیین یک عضو به عنوان "وکیل مدافع شیطان" که عمداً هر اعتراض ممکن را مطرح می‌کند، کاهش یابد. از آنجا که این یک نقش تعیین‌شده است، وکیل مدافع شیطان نیازی به نگرانی در مورد ادراک مخالفت با گروه ندارد.
اعضای گروه ممکن است از صحبت کردن برای اجتناب از تضاد با رهبری گروه خودداری کنند. برای اجتناب از این مشکل، رهبران باید از بحث‌های اولیه عقب‌نشینی کنند تا به اعضای با رتبه پایین‌تر اجازه دهند ابتدا دیدگاه‌های خود را بیان کنند. پس از بحث، رهبران باید در نظر داشته باشند که یک بحث "شانس دوم" برای هر اعتراضی که قبلاً مطرح نشده است، برگزار کنند.
مثال از تفکر گروهی
پس از انفجار شاتل فضایی چلنجر ۷۳ ثانیه پس از بلند شدن در صبح ۲۸ ژانویه ۱۹۸۶، بازرسان دریافتند که مجموعه‌ای از تصمیمات ضعیف منجر به مرگ هفت فضانورد شد. روز قبل از پرتاب، مهندسان شرکت مورتون تیوکول، که بوسترهای موشک جامد را ساخته بودند، به مدیران پرواز ناسا هشدار داده بودند که مهر و موم‌های O-ring در بوسترهای موشک در دمای یخبندان پیش‌بینی‌شده برای آن صبح از کار می‌افتند. O-ringها برای دمایی زیر ۵۳ درجه فارنهایت طراحی نشده بودند.
پرسنل ناسا حقایق علمی ارائه‌شده توسط مهندسانی که متخصص در زمینه خود بودند را نادیده گرفتند و قربانی تفکر گروهی شدند. وقتی بازرسان آمادگی پرواز از مدیران سطح پایین‌تر ناسا تأییدیه پرتاب را دریافت کردند، هیچ اشاره‌ای به اعتراضات مورتون تیوکول نشد. شاتل طبق برنامه پرتاب شد، اما نتیجه فاجعه‌بار بود.
رویدادهای دیگری که ممکن است شکست‌های ناشی از تفکر گروهی باشند شامل تهاجم به خلیج خوک‌ها، واترگیت و تشدید جنگ ویتنام هستند.
مثال از تفکر گروهی چیست؟
هشت ویژگی تفکر گروهی چگونگی شروع تهاجم به عراق را تعریف می‌کنند. رهبران کاخ سفید معتقد بودند که از نظر اخلاقی برتری دارند، مخالفان را ساکت کردند، عراق را به عنوان شرور کلیشه‌سازی کردند و قانون‌گذاران کشور را برای اقدام تحت فشار قرار دادند.
تفکر گروهی چیست و چرا بد است؟
تفکر گروهی تمایل گروه به تصمیم‌گیری بر اساس هم‌رنگی اجتماعی است تا اینکه به طور انتقادی درباره تمام پیامدهای احتمالی یک تصمیم قبل از تصمیم‌گیری فکر کنند.
تفکر گروهی در چه شرایطی به احتمال زیاد رخ می‌دهد؟
تفکر گروهی در گروه‌های بسیار منسجم با حس مشترک قوی از هویت، جایی که فشار شدیدی برای رسیدن به تصمیم درست وجود دارد، به احتمال زیاد رخ می‌دهد. این فشار ممکن است باعث شود برخی از اعضای گروه اطلاعات کلیدی را برای جلوگیری از تضعیف حس توافق گروه پنهان کنند. یک رهبر قوی یا کاریزماتیک نیز مشارکت عمده‌ای در تفکر گروهی دارد زیرا اعضا تحت فشار خواهند بود تا با تصمیمات رهبر موافقت کنند.
نتیجه‌گیری
تفکر گروهی زمانی رخ می‌دهد که افراد بدون تفکر انتقادی یا مخالفت درونی به یک ایده همگرا می‌شوند. در حالی که تفکر گروهی می‌تواند نشانه همبستگی باشد و ممکن است احترام یا تسلیم به رهبران ارشد‌تر را نشان دهد، اما صداهای مخالف و نظرات جایگزین را خاموش می‌کند. این بدان معناست که ایده‌های اشتباه یا استراتژی‌های بد می‌توانند تقویت شوند و در نهایت اجرا شوند. بنابراین، تفکر گروهی می‌تواند به نتایج غیربهینه یا حتی فاجعه‌بار منجر شود.
نظرات کاربران