به گزارش شبکه اطلاع‌رسانی طلا و ارز بازار جهانی کاکائو پس از یک دوره نوسانات بی‌سابقه، اکنون در حال گذار از مرحله بحران عرضه به سمت تعادل نسبی است. قیمت‌ها که در اواخر 2024 به رکورد تاریخی بیش از 12,000 دلار در هر تن متریک رسیده بودند، تا اکتبر 2025 بیش از 50 درصد کاهش یافته و به حدود 5,848 دلار رسیده‌اند. این کاهش عمدتاً ناشی از بهبود شرایط آب‌وهوایی در غرب آفریقا، افت فعالیت‌های سفته‌بازانه و کاهش تقاضای مصرفی در اثر انتقال هزینه‌ها به خریداران بوده است. با این حال، ساختار شکننده تولید و محدودیت‌های مزمن عرضه مانع از بازگشت قیمت‌ها به سطوح پیش از بحران شده است.
روندهای بنیادی و بازگشت تدریجی تعادل
در تحلیل بنیادی، نشانه‌ها حاکی از حرکت تدریجی بازار از کمبودهای شدید به سمت تعادل هستند. گزارش سه‌ماهه ICCO نشان می‌دهد که تولید جهانی در فصل 2024/25 با رشد 7.8 درصدی نسبت به سال قبل، به حدود 4.84 میلیون تن متریک رسیده است. این رشد عمدتاً نتیجه بارندگی‌های مناسب در مناطق کلیدی تولید مانند ساحل عاج و غنا است که در مجموع بیش از 60 درصد از عرضه جهانی را در اختیار دارند. با این حال، سطح تولید همچنان کمتر از ظرفیت بالقوه باقی مانده و چالش‌های ساختاری مانند پیری درختان و کمبود سرمایه‌گذاری‌های تجدیدی، مانع بازگشت کامل تولید به میانگین‌های تاریخی است.
ریسک‌های اقلیمی و ژئوپولیتیکی در غرب آفریقا
با وجود نشانه‌های بهبود، ریسک‌های اقلیمی همچنان به‌عنوان تهدید اصلی برای پایداری تولید مطرح‌اند. نوسانات شدید آب‌وهوایی، از جمله اثرات ال‌نینو، بارش‌های نامنظم و گسترش بیماری‌های درختان، پتانسیل کاهش عملکرد مزارع را دارند. علاوه بر این، بی‌ثباتی سیاسی در ساحل عاج، به‌ویژه در آستانه انتخابات ریاست‌جمهوری 25 اکتبر 2025، موجب نگرانی‌های جدی درباره صادرات و لجستیک شده است. کاهش ورود محموله‌ها به بنادر در اوایل سال 2025 نیز مؤید تردید کشاورزان در فروش محصول در شرایط پرریسک سیاسی است.
تلاش کشورهای نوظهور برای تنوع‌بخشی عرضه
در پاسخ به تمرکز بالای تولید در غرب آفریقا، کشورهایی مانند اکوادور و نیجریه در حال سرمایه‌گذاری گسترده برای توسعه زیرساخت‌های تولید و فرآوری هستند. اکوادور به سرعت در مسیر تبدیل شدن به دومین تولیدکننده بزرگ جهان تا سال 2026/27 قرار گرفته است. در نیجریه نیز پروژه‌هایی نظیر تأسیس کارخانه 40.5 میلیون دلاری Johnvents Group با ظرفیت 30,000 تن در سال، گام مهمی در مسیر افزایش ارزش‌افزوده و کاهش وابستگی به صادرات خام محسوب می‌شود. با وجود این پیشرفت‌ها، این ظرفیت‌های جدید تا سال 2026 به‌طور کامل آسیب‌پذیری ساختاری منطقه غرب آفریقا را جبران نخواهند کرد.
ضعف تقاضا و نشانه‌های تخریب مصرف
از سوی دیگر، داده‌های خردایش جهانی در سه‌ماهه دوم 2025 افت محسوسی را در تقاضا منعکس می‌کنند. حجم خردایش در اروپا 7.2 درصد، در آسیا 16 درصد و در آمریکای شمالی 2.8 درصد نسبت به سال گذشته کاهش یافته است. این ارقام نشان‌دهنده “تخریب تقاضا” هستند؛ زیرا شرکت‌های بزرگ شکلات‌سازی مانند Barry Callebaut و Hershey برای حفظ سودآوری، محصولات خود را بازفرموله کرده و از جایگزین‌هایی مانند چربی‌های گیاهی استفاده کرده‌اند. در عین حال، کوچک‌سازی بسته‌بندی‌ها و افزایش 10 تا 15 درصدی قیمت محصولات، موجب کاهش حجم مصرف شده است.
عوامل کلیدی تعادل عرضه و موجودی‌ها
- با وجود رشد تولید جهانی، کسری عرضه همچنان پابرجاست و در حدود 340 هزار تن برآورد می‌شود. موجودی‌های جهانی نیز تنها معادل 25 درصد تقاضای سالانه هستند، در حالی که سطح بهینه برای ثبات بازار بین 30 تا 35 درصد برآورد می‌شود. این وضعیت شکننده، در صورت بروز هرگونه اختلال در عرضه، می‌تواند دوباره موجب جهش قیمتی شود.
- اجرای مقررات ضد جنگل‌زدایی اتحادیه اروپا از 30 دسامبر 2025، فشارهای نظارتی و هزینه‌های انطباق را افزایش می‌دهد، اما در عین حال تقاضا برای کاکائوی پایدار، قابل‌ردیابی و دارای منشأ شفاف را تقویت می‌کند. این تغییر می‌تواند موجب رشد بخش‌های ارگانیک و مسئولانه شود و زمینه‌ساز جذب سرمایه‌گذاری‌های جدید در زنجیره‌های تولید با استانداردهای زیست‌محیطی گردد.
پیش‌بینی قیمتی و چشم‌انداز میان‌مدت
انتظار می‌رود قیمت جهانی کاکائو در میان‌مدت در محدوده 6,000 تا 8,000 دلار به ازای هر تن متریک تثبیت شود. پیش‌بینی‌های J.P. Morgan، Trading Economics و Wallet Investor نیز این بازه را تأیید می‌کنند و میانگین قیمتی حدود 7,000 دلار را تا پایان سال 2025 برآورد کرده‌اند. در عین حال، عوامل صعودی همچون تداوم کسری عرضه و رشد تقاضای فصلی در برابر عوامل نزولی مانند بهبود محصول 2025/26 و کاهش موقعیت‌های سفته‌بازانه، نوعی موازنه در بازار ایجاد کرده‌اند.
جمع‌بندی و نتیجه‌گیری بنیادی
در مجموع، بازار کاکائو در مرحله بازتعادل قرار دارد؛ مرحله‌ای که در آن عرضه و تقاضا به تدریج در حال همگرایی‌اند، اما چالش‌های ساختاری، اقلیمی و ژئوپولیتیکی همچنان مانع از بازگشت ثبات پایدار می‌شوند. هرچند نوسانات کوتاه‌مدت ممکن است کاهش یافته باشد، اما سطح عمومی قیمت‌ها احتمالاً تا چند سال آینده بالاتر از میانگین‌های تاریخی پیش از 2024 باقی خواهد ماند. استمرار سرمایه‌گذاری در پایداری تولید و تنوع‌بخشی جغرافیایی می‌تواند مسیر اصلی کاهش ریسک‌ها و ایجاد ثبات بلندمدت در این بازار استراتژیک باشد.
بازار معاملات آتی کاکائو در بورس‌های نیویورک (ICE US) و لندن پس از جهش پارابولیک در سال 2024 که قیمت‌ها را از محدوده 3,000 دلار تا اوج تاریخی 12,000 دلار رساند، اکنون وارد مرحله‌ای از اصلاح ساختاری شده است. سقوط قیمت‌ها به زیر میانگین‌های متحرک کلیدی نشانگر چرخش قدرت از خریداران به فروشندگان است، با این حال حمایت‌های به‌دست‌آمده در نزدیکی اوج‌های قبلی از احتمال شکل‌گیری کف موقت حکایت دارد. این وضعیت، بازار را در نقطه‌ای حساس میان فشار فروش و انتظار برای بازگشت قرار داده است.
وضعیت فعلی قیمت‌ها و حجم معاملات
در معاملات روز 10 اکتبر 2025، قرارداد آتی دسامبر نیویورک (CCZ25) با افت 1.63 درصدی در سطح 5,848 دلار بسته شد و در مقیاس ماهانه کاهش شدیدی معادل 22.32 درصد را تجربه کرد. محدوده نوسان روزانه 5,811 تا 6,013 دلار و حجم حدود 9,000 قرارداد بیانگر کاهش نقدینگی و احتیاط معامله‌گران است. افت نقدینگی معمولاً در فازهای پایانی اصلاح رخ می‌دهد، جایی که سرمایه‌گذاران در انتظار نشانه‌های بازگشت می‌مانند. چنین شرایطی معمولاً پیش‌زمینه‌ای برای نوسانات تند و بازگشت‌های قیمتی است.
روند قیمتی و میانگین‌های متحرک
در نمودار روزانه و هفتگی، ساختار کلی قیمت‌ها نزولی است. قرار گرفتن قیمت زیر میانگین‌های متحرک 50 روزه (6,800 دلار) و 200 روزه (7,200 دلار) نشانه تسلط فروشندگان بر بازار است. شکست میانگین 200 روزه در سپتامبر به‌عنوان تأیید قطعی تغییر روند شناخته می‌شود. با این حال، تثبیت قیمت در محدوده حمایتی 5,700 دلار می‌تواند مقدمه‌ای برای شکل‌گیری کف موقت باشد. در سناریوی بازگشتی، هدف نخستین صعودی محدوده 7,700 دلار است؛ سطحی که با سقف‌های ماه‌های مارس و آوریل 2025 هم‌راستا است و به‌عنوان مقاومت تاریخی شناخته می‌شود.
شاخص‌های مومنتوم و نشانه‌های بازگشتی
نوسانگرهای مومنتوم نیز تصویری دوگانه ارائه می‌دهند. شاخص RSI با قرار گرفتن در سطح 28 وارد محدوده اشباع فروش شده است و در صورت عبور از مرز 30 می‌تواند آغازگر موجی از خریدهای تکنیکال باشد. از سوی دیگر، MACD همچنان واگرایی منفی دارد اما کاهش شیب هیستوگرام آن بیانگر تضعیف فشار نزولی است. این هم‌گرایی بین مومنتوم و قیمت معمولاً پیش‌درآمد حرکات بازگشتی کوتاه‌مدت در بازارهای کالایی محسوب می‌شود.
سطوح حمایت و مقاومت کلیدی
-
حمایت‌ها: 5,700 دلار به‌عنوان مهم‌ترین سطح حمایتی فعلی در نظر گرفته می‌شود که در صورت شکست می‌تواند راه را برای حرکت به سمت محدوده روانی 5,000 دلار باز کند. این سطح همچنین با نسبت 61.8 درصد فیبوناچی اصلاحی هم‌پوشانی دارد و به لحاظ تکنیکال سطحی بسیار مهم است.
-
مقاومت‌ها: نخستین مقاومت جدی در 6,000 دلار قرار دارد که کف‌های اخیر را تشکیل می‌دهد. در صورت عبور از این سطح، مقاومت ساختاری در 7,700 دلار هدف بعدی خریداران خواهد بود. عبور از این محدوده می‌تواند نشانه تغییر فاز بازار از اصلاحی به تثبیتی باشد.
نوسانات و رفتار بازار
نوسانات ضمنی کاکائو در حال حاضر در محدوده 25 درصد است که نسبت به اوج 50 درصدی در نیمه نخست سال کاهش یافته است. این افت نوسان نشانه‌ای از کاهش هیجان و انتظار برای رویدادهای بنیادی مهم مانند انتخابات ساحل عاج است. این کشور بزرگ‌ترین صادرکننده کاکائو در جهان است و هرگونه تنش سیاسی یا تغییر در سیاست‌های صادراتی آن می‌تواند به‌سرعت تعادل عرضه و تقاضا را بر هم بزند. علاوه بر آن، تغییرات آب‌وهوایی در غرب آفریقا و احتمال وقوع پدیده لانینا از دیگر عوامل اثرگذار بر رفتار قیمتی در ماه‌های آتی خواهند بود.
عملکرد قیمتی و روند سالانه
بررسی داده‌های قیمتی نشان می‌دهد که کاکائو از ابتدای سال 2025 تا کنون حدود 35 درصد افت کرده است و از اوج 9,000 دلار به 5,848 دلار رسیده است. در مقیاس سالانه نیز کاهش 24.6 درصدی ثبت شده است. این کاهش قابل‌توجه پس از رشد بی‌سابقه سال 2024، نشانه ورود بازار به مرحله اصلاح طبیعی پس از یک روند صعودی فرسایشی است. چنین اصلاحاتی در بازارهای کالایی عموماً به تثبیت سود و بازتوزیع موقعیت‌های معاملاتی منجر می‌شود و بستر مناسبی برای شکل‌گیری فاز صعودی بعدی فراهم می‌سازد.
سناریوی صعودی بازار
در سناریوی خوش‌بینانه، در صورت بروز اختلال در صادرات به‌دلیل انتخابات در ساحل عاج یا بازگشت شرایط خشک‌سالی در مناطق تولیدی غرب آفریقا، احتمال افزایش قیمت‌ها تا 20 تا 30 درصد تا پایان سال وجود دارد. از سوی دیگر، مقررات جدید اتحادیه اروپا در خصوص پایداری زنجیره تأمین و ردیابی منشاء محصول می‌تواند تقاضا برای کاکائوی ممتاز را افزایش دهد. این دو عامل در کنار هم پتانسیل تقویت بازار را فراهم می‌کنند و می‌توانند قیمت‌ها را مجدداً به محدوده بالای 7,000 دلار برسانند.
سناریوی نزولی بازار و ریسک‌های بنیادین
در سناریوی بدبینانه، اگر برداشت فصل 2025/26 فراتر از انتظار قوی باشد و روند جایگزینی مواد اولیه در صنایع شکلات‌سازی تداوم یابد، احتمال سقوط قیمت‌ها تا محدوده 4,000 تا 5,000 دلار وجود دارد. بااین‌حال، به دلیل کسری ساختاری عرضه جهانی، تحقق کامل این سناریو بعید است. سرمایه‌گذاران باید داده‌های CFTC را برای ارزیابی موقعیت‌های سفته‌بازانه رصد کنند و اثرات پدیده‌های اقلیمی همچون لانینا را در نظر بگیرند.
جمع‌بندی و چشم‌انداز کلی
در مجموع، بازار کاکائو در کوتاه‌مدت در فاز نزولی باقی می‌ماند، اما نشانه‌هایی از ضعف مومنتوم نزولی و احتمال بازگشت محدود در افق میان‌مدت دیده می‌شود. معامله‌گران حرفه‌ای ترجیح می‌دهند در محدوده‌های حمایتی با احتیاط عمل کنند و برای نوسانات شدید ناشی از تحولات سیاسی و اقلیمی آماده باشند. در افق بلندمدت، روند سرمایه‌گذاری در پایداری زنجیره تأمین و فناوری‌های ردیابی دیجیتال می‌تواند زمینه‌ساز بازتعادل عرضه و رشد مجدد قیمتی در یکی از مهم‌ترین بازارهای کالایی جهان باشد.
نظرات کاربران