به گزارش شبکه اطلاع‌رسانی طلا و ارز دلار هفته نخست آبان را در سکوتی معنادار به پایان رساند. بازاری که تا همین چند روز پیش در دامنه ۱۰۶ تا ۱۰۹ هزار تومان در رفت‌وبرگشت بود، حالا آرام گرفته و بیشتر در محدوده باریک ۱۰۷ تا ۱۰۸ هزار تومان نوسان می‌کند. در لحظه نگارش این گزارش، نرخ اسکناس آمریکایی در بازار آزاد روی عدد ۱۰۷٬۴۱۰ تومان ایستاده است؛ قیمتی که بیش از هر چیز از تمایل بازار به ثبات و یافتن تعادل موقت خبر می‌دهد.
پس از هفته‌ها جدال میان معامله‌گران و بازارساز، به‌نظر می‌رسد دلار نقطه‌ای را یافته که در آن عرضه و تقاضا به‌طور نسبی به توازن رسیده‌اند. اما این ثبات، آرامش مطلق نیست؛ بلکه بیشتر شبیه به «وقفه‌ای در نوسان» است. لحظه‌ای که بازار نفسی تازه می‌کند، پیش از آن‌که جهت بعدی‌اش را انتخاب کند.
رفتار قیمت در روزهای اخیر نیز چنین روایتی را تأیید می‌کند. دامنه نوسان به‌تدریج کوتاه‌تر شده و حجم معاملات سفته‌بازانه کاهش یافته است. در همین حال، معامله‌گران با دقت به تحولات بیرونی از جمله توافق تازه آمریکا و چین چشم دوخته‌اند؛ خبری که در سطح جهانی لحن بازارها را آرام‌تر کرده و انتظارات را از جهش‌های پرریسک پایین آورده است. اما پرسش کلیدی این است: آیا دلار در آستانه تثبیت در این رِنج باریک قرار دارد، یا این سکوت تنها پیش‌درآمدی برای نوسانی تازه است؟
رنج تنگ دلار و دو نگاه متضاد در بازار
بازار ارز در روزهای اخیر رفتاری از خود نشان داده که هم می‌تواند نشانه ثبات باشد و هم هشداری از یک انفجار نزدیک. دلار با عقب‌نشینی از دامنه ۱۰۶ تا ۱۰۹ هزار تومان، در محدوده ۱۰۷ تا ۱۰۸ هزار تومان به نوسان‌های محدود رضایت داده است؛ رفت‌وبرگشت‌هایی کوتاه، با حجم معاملات پایین و واکنش سریع به کوچک‌ترین سیگنال خبری.
معامله‌گران حرفه‌ای از این وضعیت با اصطلاح «رنج فشرده» یاد می‌کنند. زمانی که بازار به‌ظاهر آرام است، اما زیر پوستش انرژی انباشته‌ای وجود دارد. همین موضوع باعث شده تحلیل‌ها به دو شاخه اصلی تقسیم شوند:
گروه نخست، باورمندان به ثبات، می‌گویند بازار پس از دوره‌ای طولانی از تنش، اکنون به سطحی از تعادل روانی رسیده است. به عقیده آن‌ها، سیاست‌های بازارساز در هفته‌های اخیر مؤثر بوده و تا زمانی که سیگنال سیاسی یا اقتصادی بزرگی از بیرون وارد نشود، دلار در همین محدوده خواهد ماند.
در مقابل، گروه دوم از مرز شکننده قیمت‌ها می‌گویند. از نگاه آنان، این ثبات فقط ظاهری است و بازار در آستانه یک تصمیم بزرگ قرار دارد؛ تصمیمی که می‌تواند با یک خبر، یک شوک تورمی یا تغییر در سیاست‌های پولی از تعادل خارج شود. به گفته یکی از تحلیلگران، «وقتی دامنه نوسان بیش از حد باریک شود، به‌زودی شاهد یک حرکت تند در یکی از دو جهت خواهیم بود؛ یا عبور از ۱۰۸ و حرکت به کانال بالاتر، یا سقوط به زیر ۱۰۷ و بازگشت به مدار نزولی.»
به این ترتیب، دلار اکنون در میانه میدانی ایستاده که دو روایت کاملاً متفاوت از آینده در آن جریان دارد: روایتِ آرامشِ کنترل‌شده، و روایتِ سکوتِ پیش از نوسان.
سایه سیاست جهانی بر ثبات ظاهری بازار
در حالی‌که بازار داخلی دلار روزهای آرامی را می‌گذراند، در پس‌زمینه‌ی جهانی، تحولاتی در جریان است که می‌تواند مسیر آینده نرخ را دگرگون کند. دیدار تازه میان دونالد ترامپ و شی‌جین‌پینگ در بوسان، نقطه‌ای مهم در همین مسیر است؛ جایی که دو قدرت بزرگ اقتصادی جهان پس از ماه‌ها درگیری تعرفه‌ای، بر سر یک توافق موقت یک‌ساله به تفاهم رسیدند.
ترامپ از «توافقی فوق‌العاده» سخن گفت و وعده داد تعرفه‌ها را کاهش دهد و محدودیت صادرات عناصر نادر خاکی از سوی چین تعلیق شود. در نگاه اول، چنین اخباری فضای ریسک در بازارهای جهانی را کاهش می‌دهد و شاخص دلار جهانی را در مسیر آرام‌تری قرار می‌دهد. موضوعی که برای بازار ارز ایران نیز بی‌اهمیت نیست. هر بار که تنش‌های اقتصادی میان قدرت‌های جهانی فروکش می‌کند، نوسانات ارزی در داخل کشور نیز موقتاً کاهش می‌یابد، زیرا سرمایه‌گذاران و معامله‌گران از خریدهای هیجانی فاصله می‌گیرند.
اما وجه مهم‌تر ماجرا آن‌جاست که این توافق شاید فراتر از اقتصاد جهانی عمل کند. برخی تحلیلگران معتقدند اگر مسیر صلح‌طلبی ترامپ ادامه یابد، ممکن است واشنگتن پس از چین، نگاه خود را متوجه دیگر پرونده‌های تنش‌زا از جمله روابط با ایران و روسیه کند. برای ترامپی که همواره به «رئیس‌جمهور صلح» بودن علاقه نشان داده، گام‌های نمادین در مسیر تنش‌زدایی می‌تواند جذاب باشد؛ خصوصاً اکنون که در آستانه کارزار انتخاباتی قرار دارد و هر توافق دیپلماتیک، به‌منزله برگ برنده‌ای رسانه‌ای تلقی می‌شود.
از این منظر، بخشی از آرامش این روزهای دلار را می‌توان نه فقط نتیجه سیاست‌های داخلی بانک مرکزی، بلکه بازتاب فضای روانی بین‌المللی دانست؛ فضایی که فعلاً از درگیری فاصله گرفته، اما هنوز تا ثبات پایدار فاصله دارد.
ایران و فرصتِ صلح‌های کوچک
در فضای تازه‌ای که از توافق آمریکا و چین به‌وجود آمده، پرسش مهم برای تحلیلگران ایرانی این است که آیا بازار ایران نیز از این موج آرامش جهانی بهره‌ای خواهد برد؟
برخی کارشناسان معتقدند که مسیر تنش‌زدایی میان واشنگتن و پکن می‌تواند به شکل غیرمستقیم بر معادلات سیاسی ایران نیز اثر بگذارد. چراکه وقتی دو قدرت بزرگ اقتصادی از فاز درگیری بیرون می‌آیند، فضای دیپلماسی جهانی به سمت گفت‌وگو و کاهش فشارهای سیاسی حرکت می‌کند و همین فضا می‌تواند برای ایران هم دریچه‌هایی تازه بگشاید.
از سوی دیگر، ترامپ در ماه‌های اخیر نشان داده است که به توافق‌های کوچک اما رسانه‌ای علاقه‌مند است؛ توافق‌هایی که بتواند در شبکه‌های خبری از آن‌ها به‌عنوان «نشانه صلح» یاد کند. او این الگو را پیش‌تر با کره‌شمالی، روسیه و حالا با چین آزموده است. در چنین شرایطی، اگر مسیر تعامل جهانی بر مدار آرامش بماند، بعید نیست نام ایران نیز در ماه‌های آینده دوباره در معادلات دیپلماتیک کاخ سفید ظاهر شود نه لزوماً برای توافقی بزرگ، بلکه برای گام‌های نمادینی در جهت کاهش تنش.
در این میان، اقتصاد ایران می‌تواند از دو مسیر اثر بگیرد: نخست، کاهش فشار روانی بر بازار ارز در صورت ارسال سیگنال‌های مثبت سیاسی، و دوم، افزایش امید به ثبات نسبی در سطح جهانی که تقاضای سفته‌بازانه را مهار می‌کند. البته باید در نظر داشت که این سناریو هنوز در حد پیش‌فرض است و تا زمانی که نشانه‌ای عملی از تغییر در سیاست خارجی دیده نشود، نمی‌توان آن را قطعی دانست.
اما همین احتمال، برای بازاری که در آستانه انفجار روانی قرار داشت، می‌تواند کارکردی بازدارنده داشته باشد؛ شاید به همین دلیل است که دلار در روزهای اخیر نه میل به صعود دارد و نه رمق برای ریزش گویی خود بازار هم منتظر است ببیند در میزهای سیاست چه دست‌هایی رو می‌شود.
نظرات کاربران