به گزارش شبکه اطلاع‌رسانی طلا و ارز، گزارش‌های تازه شورای جهانی طلا نشان می‌دهد که ایران با خرید حدود ۵۸ تن طلا در ۹ ماه نخست سال ۲۰۲۵، به رتبه پنجم تقاضای جهانی این فلز گران‌بها رسیده است. از این میزان، ۲۱ تن مربوط به بخش جواهرات و بیش از ۳۷ تن به خرید شمش و سکه اختصاص داشته است؛ ترکیبی که بیانگر غلبه انگیزه‌های سرمایه‌گذاری بر مصرف زینتی در بازار داخلی طلاست. این داده‌ها در شرایطی منتشر می‌شود که بازار جهانی طلا نیز طی سه‌ماهه سوم سال میلادی جاری، با رکوردهای تازه‌ای در میزان تقاضا و ارزش دلاری مواجه شده است.
تصویر کلی بازار جهانی طلا
در سه‌ماهه سوم ۲۰۲۵، مجموع تقاضای جهانی طلا (شامل معاملات فرابورس) با رشد ۳ درصدی نسبت به مدت مشابه سال قبل به ۱۳۱۳ تن رسید که بالاترین سطح ثبت‌شده در داده‌های تاریخی محسوب می‌شود. ارزش دلاری این تقاضا جهشی چشمگیر داشت و با رشد ۴۴ درصدی به ۱۴۶ میلیارد دلار رسید. شورای جهانی طلا می‌گوید اصلی‌ترین محرک رشد بازار در این دوره، سرمایه‌گذاران بوده‌اند؛ به‌گونه‌ای که صندوق‌های قابل معامله مبتنی بر طلا (ETF) در این سه‌ماهه شاهد ورود ۲۲۲ تن سرمایه جدید بودند و هم‌زمان تقاضای جهانی برای سکه و شمش نیز با ثبت رقم ۳۱۶ تن در سطحی بالا باقی ماند. در همین حال، بانک‌های مرکزی جهان با خرید ۲۲۰ تن طلا در سه‌ماهه سوم، به روند افزایشی خود ادامه دادند؛ هرچند مجموع خرید ۹ماهه آنها (۶۳۴ تن) هنوز اندکی پایین‌تر از سال گذشته (۷۲۴ تن) است.
در مقابل، مصرف طلا در صنعت جواهرات برای ششمین دوره متوالی با کاهش دو‌رقمی روبه‌رو شد و به ۳۷۱ تن رسید. با این حال، رشد قیمت‌ها باعث شد ارزش دلاری بازار جواهرات ۱۳ درصد افزایش یافته و به ۴۱ میلیارد دلار برسد. تقاضای صنعتی طلا نیز اندکی کاهش یافت، اما توسعه فناوری‌های نو مانند هوش مصنوعی بخشی از این افت را جبران کرد.
همسویی تقاضای ایران با روند جهانی
در چنین شرایطی، گزارش‌ها از ایران نشان می‌دهد که رفتار بازار داخلی کاملاً با موج جهانی سرمایه‌گذاری بر طلا هم‌راستا بوده است. سهم بالای تقاضای شمش و سکه نسبت به جواهرات، نشان می‌دهد که بخش عمده خریداران ایرانی با هدف حفظ ارزش دارایی‌ها و پوشش ریسک ناشی از نوسانات ارزی به سمت خرید فیزیکی طلا حرکت کرده‌اند. افزایش تورم انتظاری، افت نسبی ارزش پول ملی و رشد قیمت جهانی طلا از جمله عواملی هستند که در سال ۲۰۲۵ به تقویت تقاضای داخلی کمک کرده‌اند.
در عین حال، کاهش تمایل به فروش طلا و ضعف بازار بازیافت سبب شده عرضه ثانویه در بازار محدود بماند و فشار بر قیمت‌های فیزیکی بیشتر شود. در بازار جهانی نیز شرکت‌های معدنی، با وجود افزایش حاشیه سود ناشی از رشد قیمت‌ها، هنوز در پوشش ریسک و توسعه تولید محتاطانه عمل می‌کنند؛ امری که می‌تواند در میان‌مدت مانع تعدیل عرضه و تثبیت قیمت‌ها شود.
پیامدها برای بازار داخلی و سیاست‌گذار
تحلیل‌گران معتقدند که مسیر آتی قیمت طلا بیش از هر چیز به سیاست‌های پولی آمریکا و نوسانات نرخ دلار وابسته است. ضعف شاخص دلار، احتمال کاهش نرخ بهره توسط فدرال‌رزرو و نگرانی از بازگشت تورم، فضای مناسبی برای ادامه رشد قیمت طلا فراهم کرده است. از سوی دیگر، تداوم خرید بانک‌های مرکزی و رشد ETFهای طلا، سیگنال‌های صعودی را برای این بازار تقویت کرده‌اند.
در سطح داخلی، افزایش شدید تقاضای طلا می‌تواند بخشی از نقدینگی سرگردان را جذب کند، اما در صورت پایداری انتظارات تورمی، همین روند ممکن است به افزایش پرمیوم داخلی و فشار بر بازار ارز منجر شود. از این‌رو، سیاست‌گذاران پولی ناچارند میان کنترل تقاضای ذخیره‌ای و ثبات بازار توازن برقرار کنند. همچنین، مدیریت عرضه سکه و تسهیل ورود شمش به بازار می‌تواند به کاهش فاصله قیمت داخلی و جهانی کمک کند، اما در بلندمدت تنها ثبات ارزی و کنترل تورم است که می‌تواند از رشد بیش از اندازه تقاضای احتیاطی جلوگیری کند.
طلا؛ آینه نااطمینانی اقتصاد ایران
سال ۲۰۲۵ را می‌توان نقطه بازگشت قدرتمند سرمایه‌گذاران جهانی به طلا دانست. ورود سنگین سرمایه به ETFها، خرید گسترده بانک‌های مرکزی و افزایش تقاضای سکه و شمش در کشورهای مختلف، طلا را دوباره در جایگاه دارایی امن جهانی قرار داده است. برای ایران نیز، رشد ۵۸تنی تقاضا و قرار گرفتن در میان پنج کشور برتر، نشانه‌ای روشن از تغییر رفتار سرمایه‌گذاران داخلی است؛ تغییری که بیش از پیش بازار طلا را به تحولات بین‌المللی گره زده است. در چنین شرایطی، ثبات بازار ارز و سیاست‌های محتاطانه در حوزه پولی و مالی می‌تواند نقش تعیین‌کننده‌ای در حفظ تعادل بازار طلا در ماه‌های آینده داشته باشد.
نظرات کاربران