به گزارش شبکه اطلاع‌رسانی طلا و ارز، آتش‌بس شکننده‌ای که در پی میانجی‌گری دونالد ترامپ و رهبران منطقه‌ای میان تایلند و کامبوج منعقد شده بود، صبح دوشنبه با حملات هوایی ارتش تایلند به مواضع کامبوج در مناطق مورد مناقشه، عملاً از هم پاشید. مقامات بانکوک اعلام کردند نیروهایشان پس از آن‌که طی یکشنبه و دوشنبه صبح هدف آتش نیروهای کامبوج قرار گرفتند، «به‌اجبار» دست به حمله زده‌اند. کامبوج این ادعا را رد کرده و می‌گوید تایلند آغازگر درگیری بوده و به دنبال «اقدامات تحریک‌آمیز چندروزه» این کشور، نبرد تازه شکل گرفته است. این برخوردهای تازه، بزرگ‌ترین جهش خشونت‌آمیز در مناقشه‌ای است که ریشه‌های آن به بیش از یک قرن قبل بازمی‌گردد و ماه ژوئیه نیز شاهد پنج روز جنگ خونین با بیش از صد کشته و صدها هزار آواره بود.
ده‌ها هزار آواره و افزایش خسارات
درگیری روز دوشنبه با تبادل آتش توپخانه، شلیک راکت و حملات هوایی همراه شد و بنا بر اعلام مقامات دو کشور، دست‌کم پنج غیرنظامی (یک تایلندی و چهار کامبوجی) در کنار دو سرباز تایلندی جان خود را از دست دادند. شدت درگیری‌ها موجی تازه از آوارگی ایجاد کرده و هزاران ساکن روستاهای مرزی از هر دو سو مجبور شده‌اند خانه‌های خود را ترک کنند. ارتش تایلند در بیانیه‌ای رسمی اعلام کرد عملیات هوایی «برای مقابله با تهدید مستقیم امنیت ملی، حفاظت از جان ساکنان مناطق مرزی و نیروهای مستقر در محل» انجام شده است. وزارت دفاع کامبوج نیز در واکنش اعلام کرد که نیروهایش به آتش‌بس پایبند مانده‌اند و آنچه رخ داده «اقدام تهاجمی یک‌طرفه» از سوی تایلند بوده است. در نبود ارزیابی مستقل، روایت شلیک نخست همچنان محل اختلاف و به‌شدت سیاسی‌شده است.
توافقی که از ابتدا محکوم به شکست بود؟
این آتش‌بس که حالا از هم فروپاشیده، حدود شش هفته پیش در حاشیه اجلاس اتحادیه کشورهای جنوب شرق آسیا (آسه‌آن) در کوآلالامپور و با حضور ترامپ و رهبران منطقه امضا شد. نخست‌وزیران تایلند و کامبوج در آن زمان از نقش واشنگتن و مالزی در تسهیل توافق تشکر کردند؛ توافقی که قرار بود پس از جنگ خونین ژوئیه، فصل تازه‌ای از آرامش بیافریند. اما از همان روزهای نخست، اتهام‌زنی‌های متقابل درباره نقض مفاد توافق آغاز شد. ماه گذشته نیز دولت تایلند اعلام کرد از مذاکرات صلح مربوط به تعیین تکلیف مرز مشترک خارج می‌شود؛ اقدامی که روشن بود آتش‌بس را در موقعیتی شکننده‌تر قرار می‌دهد. اکنون فروپاشی توافق، بار دیگر موضوع کارآمدی میانجی‌گری‌های خارجی و فشارهای سیاسی مقطعی را زیر سؤال برده است.
تناقض روایت‌ها و چالش‌های پنهان؛ بحران فقط نظامی نیست
اختلاف بر سر آغازگر درگیری تنها گوشه‌ای از پیچیدگی این بحران است. نبود سازوکار نظارتی مستقل، فقدان خطوط تماس مستقیم، و حساسیت تاریخی بر سر مالکیت مناطق مرزی موجب شده هر اتفاق کوچک به درگیری بزرگ تبدیل شود. منابع مختلف برخی از آمار انسانی را متفاوت گزارش کرده‌اند و این نشان می‌دهد تصویر نهاییِ خسارات انسانی و اقتصادی احتمالاً در روزهای آینده شفاف‌تر خواهد شد. پیامدهای اجتماعیِ آوارگی‌های گسترده، اختلال در زندگی روستایی، آسیب به مسیرهای تأمین کالا و خدمات و فشار بر اقتصادهای محلی می‌تواند پیامدی طولانی‌مدت‌تر از خود درگیری‌های نظامی باشد.
بازگشت یک بحران خاموش و پیامدهایی فراتر از منطقه
تحولات اخیر در مرز تایلند و کامبوج تنها تکرار یک مناقشه تاریخی نیست، بلکه نشان‌دهنده شکنندگی توافقاتی است که بدون سازوکار اجرایی، نظارتی و اعتمادسازی مشترک امضا می‌شوند. شکست آتش‌بسی که به‌سرعت (و با وجود حضور میانجیان بین‌المللی) فرو ریخت، بار دیگر نشان می‌دهد توافق‌های صلحِ صرفاً سیاسی و نمایشی، توان پایداری در برابر واقعیت‌های میدانی ندارند.
از سوی دیگر، تشدید ناامنی در جنوب شرق آسیا می‌تواند پیامدهایی جهانی، به‌ویژه در بازارهای حساس به ریسک سیاسی، داشته باشد. هرگونه افزایش تنش در این منطقه ممکن است تمایل سرمایه‌گذاران به دارایی‌های امن مانند طلا و دلار را بیشتر کند و افت‌وخیزهای تازه‌ای در بازارهای مالی ایجاد شود. چشم‌انداز این بحران به نحوه واکنش آسه‌آن، نهادهای بین‌المللی و ظرفیت دو کشور برای بازگشت به گفت‌وگو بستگی دارد؛ اما آنچه اکنون روشن است این‌که مرز تایلند و کامبوج یک‌بار دیگر وارد دوره‌ای از نااطمینانی و بی‌ثباتی شده که می‌تواند دامنه پیامدهای آن بسیار گسترده‌تر از خطوط مرزی باشد.
نظرات کاربران