به گزارش شبکه اطلاع‌رسانی طلا و ارز، در شرایطی که تردیدها نسبت به جایگاه دلار در نظام مالی جهان رو به افزایش است، ارز آمریکا بار دیگر در برابر دو رقیب مهم خود یعنی یورو و یوان مسیر نزولی گرفته است. هم‌زمان با تلاش رهبران اروپا و چین برای تقویت نقش جهانی ارزهایشان، بازار ارز نشانه‌هایی از یک چرخش تدریجی اما معنادار را بروز می‌دهد؛ چرخشی که می‌تواند نظم سنتی حاکم بر اقتصاد بین‌الملل را وارد مرحله‌ای تازه کند. کاهش ارزش دلار در برابر یورو و یوان، تنها یک نوسان ساده نیست، بلکه بازتابی از تحولات سیاسی، تجاری و سرمایه‌گذاری جهانی است که اکنون با سرعت بیشتری در حال شکل‌گیری است.
یورو و یوان در اوج؛ دلار در سراشیبی سه‌ساله
داده‌های اخیر نشان می‌دهد یوان در بازارهای خارج از چین، هم‌زمان با نزدیک شدن به تعطیلات سال نوی چینی، به بهترین سطح خود در برابر دلار طی حدود سه سال گذشته رسیده است. دلار از ابتدای سال گذشته حدود ۶ درصد در برابر ارز چین تضعیف شده است. در سوی دیگر، رشد یورو حتی چشمگیرتر بوده و این ارز طی همین دوره حدود ۱۵ درصد در برابر دلار تقویت شده است؛ به‌طوری که نرخ مبادله یورو از سطح ۱.۲۰ دلار عبور کرد و به بالاترین رکورد پنج ساله رسید. این تحولات در حالی رخ می‌دهد که اروپا و چین هر دو در تلاش هستند از فضای تردید نسبت به دلار، برای تقویت جایگاه ارزهای خود بهره ببرند.
اروپا در مسیر «یوروی جهانی»؛ یورو به پناهگاه امن تبدیل می‌شود
بانک مرکزی اروپا در هفته‌های اخیر آشکارا از برنامه‌هایی برای گسترش نقش بین‌المللی یورو سخن گفته است. منابع نزدیک به این نهاد اعلام کرده‌اند که سیاست‌گذاران اروپایی قصد دارند با افزایش نقدینگی یورو در کشورهای بیشتر و آسان‌تر کردن استفاده از آن در خارج از منطقه یورو، پروژه دیرینه «یورو جهانی» را تقویت کنند. مارتین کوچر، رئیس بانک مرکزی اتریش نیز تاکید کرده است که علاقه جهانی به یورو در حال افزایش است و همین مسئله باعث شده یورو به تدریج به یک دارایی امن‌تر در نگاه سرمایه‌گذاران تبدیل شود. در چنین فضایی، رشد یورو تنها یک اتفاق تکنیکال نیست، بلکه نشانه‌ای از تلاش اروپا برای بازتعریف نقش خود در معماری مالی جهان است.
چین و رؤیای ارز قدرتمند؛ یوان در مسیر جهانی شدن
در سوی دیگر، پکن نیز با صراحت بیشتری بر تقویت نقش یوان تاکید می‌کند. شی جین پینگ، رئیس‌جمهور چین، در اول فوریه بار دیگر خواستار شکل‌گیری یک «ارز قدرتمند» شد که بتواند در تجارت جهانی، امور مالی و ذخایر بین‌المللی نقش گسترده‌تری ایفا کند. چین که سال‌ها به دنبال کاهش وابستگی نظام مالی جهان به دلار بوده، اکنون از شرایط ژئوپلیتیکی و سیاست‌های تجاری تهاجمی آمریکا به‌عنوان فرصتی برای پیشبرد این هدف استفاده می‌کند. افزایش تدریجی جایگاه یوان، بخشی از پروژه بزرگ‌تر چین برای حرکت به سمت جهانی چندقطبی است؛ نظمی که در آن دلار تنها بازیگر مسلط نباشد.
واشنگتن و دلار ضعیف‌تر؛ تغییر در سیاست یا پذیرش واقعیت؟
اما نکته مهم این است که کاهش ارزش دلار ظاهرا برخلاف گذشته، با مقاومت جدی از سوی واشنگتن مواجه نشده است. ترامپ افت دلار در ژانویه را «عالی» توصیف کرده و اسکات بسنت، وزیر خزانه‌داری نیز مفهوم «دلار قوی» را بیشتر به سیاست‌های کلی قدرت‌ساز نسبت داده تا نرخ ارز. این رویکرد نشان می‌دهد آمریکا ممکن است در مقطع کنونی، با دلار ضعیف‌تر کنار آمده باشد؛ هرچند پیامدهای چنین تغییری می‌تواند برای نظم اقتصادی جهان بسیار عمیق باشد. همچنان پرسش‌هایی درباره وجود توافقات ضمنی ارزی در معاملات تجاری دوجانبه آمریکا، به‌ویژه در آسیا، مطرح است.
وزن یورو و یوان؛ سرایت ضعف دلار در شبکه تجارت جهانی
یکی از نکات کلیدی در این تحولات، پیوند عمیق یورو و یوان در تجارت جهانی است. با وجود نگرانی‌ها درباره دلار، نرخ مبادله یورو و یوان از زمان شوک تعرفه‌ای آمریکا در آوریل گذشته تغییر چندانی نکرده است. ثبات میان این دو ارز برای اروپا و چین اهمیت دارد، زیرا اقتصادهایشان به‌شدت در هم تنیده است. یوان حدود ۱۵.۵ درصد از سبد وزنی تجاری یورو را تشکیل می‌دهد و سهم دلار ۱۷.۴ درصد است. در چین نیز سهم یورو در سبد یوان تقریبا هم‌وزن دلار است. همین ساختار باعث می‌شود هرگونه ضعف دلار در برابر یکی از این ارزها، به سرعت بر دیگری نیز اثرگذار شود.
آیا جهان به آرامی از سلطه دلار عبور می‌کند؟
آنچه در بازار ارز جهانی رخ می‌دهد، نشانه یک تغییر تدریجی اما ساختاری است. یورو و یوان هر دو تلاش می‌کنند از فضای بی‌اعتمادی نسبت به سیاست‌های آمریکا و تردید در مورد آینده دلار، برای تقویت نقش خود استفاده کنند. از سوی دیگر، سرمایه‌گذاران فرامرزی نیز با توجه به چشم‌انداز افزایش ارزش ارزهای جایگزین، در حال بازنگری در تمرکز سنتی خود بر اوراق خزانه‌داری آمریکا هستند. گزارش‌هایی درباره تشویق بانک‌ها و سرمایه‌گذاران چینی به کاهش وابستگی به دارایی‌های دلاری، این روند را تشدید کرده است. شاید همه بازیگران فعلا از دلار ضعیف‌تر رضایت داشته باشند، اما پیامدهای بلندمدت آن می‌تواند آغازگر دوره‌ای باشد که در آن سلطه بلامنازع دلار به‌تدریج جای خود را به نظم چندارزی و رقابتی‌تر بدهد؛ نظمی که آینده اقتصاد جهانی را متفاوت از دهه‌های گذشته رقم خواهد زد.
نظرات کاربران