به گزارش شبکه اطلاع‌رسانی طلا و ارز، قیمت نفت در هفته‌ای که گذشت، سفری پرتلاطم را تجربه کرد. از یک سو، خبر سفر مقامات ایرانی و آمریکایی به پاکستان برای مذاکره درباره صلح، امیدها را به کاهش تنش زنده کرد و قیمت‌ها را موقتاً عقب نشاند. از سوی دیگر، بسته ماندن تنگه هرمز و ثبت رکورد تاریخی صادرات انرژی آمریکا، تصویر پیچیده‌ای از آینده بازار نفت ترسیم کرده است. در این گزارش، رویدادهای کلیدی و تأثیرگذار بر نفت را به صورت تشریحی مرور می‌کنیم.
فضای متلاطم بازار نفت در هفته جاری
بازار جهانی نفت در معاملات روز جمعه ۲۴ آوریل صحنه‌ای از سردرگمی و نوسانات شدید بود. قیمت‌ها در طول روز چندین بار تغییر مسیر دادند و در نهایت معاملات به صورت ترکیبی بسته شدند. نفت برنت دریای شمال با افزایش ۲۶ سنتی به ۱۰۵ دلار و ۳۳ سنت در هر بشکه رسید، در حالی که نفت خام سبک آمریکا (WTI) با کاهش ۱.۴۵ دلاری در سطح ۹۴ دلار و ۴۰ سنت ایستاد. اما نکته قابل توجه این است که هر دو شاخص نفتی در مقیاس هفتگی رشد چشمگیری داشتند؛ برنت حدود ۱۶ درصد و WTI حدود ۱۳ درصد افزایش قیمت را تجربه کردند. این رشد قوی نشان می‌دهد که نگرانی اصلی بازار همچنان اختلال در عرضه نفت از منطقه حساس خاورمیانه است.
امید به صلح در برابر تداوم درگیری
آنچه بازار نفت را در روز جمعه به این سو و آن سو کشاند، عمدتاً اخبار مربوط به دیپلماسی بین ایران و آمریکا بود. در ابتدای جلسه معاملاتی، قیمت‌ها حدود ۲ درصد بالا رفته بودند. علت این افزایش، پخش ویدئویی از تحت کنترل گرفتن عبور کشتی‌ها از تنگه هرمز توسط نیروهای ایرانی بود که نگرانی از تشدید نظامی را برانگیخت. اما ساعاتی بعد، خبرگزاری رویترز گزارش داد که «عباس عراقچی» وزیر امور خارجه ایران، اواخر روز جمعه وارد اسلام‌آباد پاکستان خواهد شد تا درباره پیشنهادهای ازسرگیری مذاکرات صلح با آمریکا گفتگو کند. این خبر بلافاصله قیمت نفت را عقب نشاند.
به دنبال آن، شبکه خبری سی‌ان‌ان گزارش کرد که «دونالد ترامپ» رئیس‌جمهور آمریکا، «استیو ویتکاف» و «جرد کوشنر» را به عنوان فرستادگان ویژه به پاکستان می‌فرستد تا با وزیر خارجه ایران دیدار کنند. بعداً خود ترامپ در گفتگو با رویترز تأکید کرد که طرفین در حال بررسی پیشنهادات برای مذاکره هستند.
با این حال، «تاماش وارگا» از کارگزار نفتی PVM به معامله‌گران هشدار داد که پیش از یک آخر هفته غیرقابل پیش‌بینی، بهتر است احتیاط کنند. وی گفت که فعالان بازار شب یکشنبه بر اساس آخرین تحولات مربوط به ایران، بار دیگر مواضع خود را تنظیم خواهند کرد.
تنگه هرمز؛ شریان بسته شده نفت جهان
واقعیت میدانی اما همچنان نگران‌کننده است. تنگه هرمز که پیش از جنگ جاری، حدود یک‌پنجم از تولید نفت جهان از آن عبور می‌کرد، عملاً مسدود شده است. داده‌های حمل و نقل دریایی نشان می‌دهد که در ۲۴ ساعت منتهی به روز جمعه، تنها پنج فروند کشتی موفق به عبور از این آبراه حساس شده‌اند که یکی از آنها یک تانکر حامل محصولات نفتی ایران بود. دو کشتی باری دیگر نیز توسط نیروهای ایرانی توقیف شده‌اند که نشان‌دهنده دشواری‌های واشنگتن برای کنترل این آبراه است.
در این میان، دونالد ترامپ روز چهارشنبه اعلام کرده بود که آتش‌بس را به طور نامحدود تمدید خواهد کرد تا راه برای مذاکرات صلح بیشتر باز شود.
«جیم ریتربوش» مشاور نفتی معتقد است که تا زمانی که دیدار رسمی بین مقامات آمریکا و ایران برگزار نشود، آتش‌بس نامحدود به معنای ادامه غیررسمی درگیری‌ها خواهد بود. به گفته او، این وضعیت به نفع قیمت‌های بالاتر به ویژه برای نفت برنت و گازوئیل است که بازارهای حساس‌تری به ادامه جنگ محسوب می‌شوند. همچنین گزارش شرکت «های تونگ فیوچرز» چین هشدار داده که اگر مذاکرات صلح تا پایان آوریل پیشرفت نکند و جنگ از سر گرفته شود، قیمت نفت می‌تواند به بالاترین سطح خود در سال جاری صعود کند.
آمریکا؛ با رکورد بی‌سابقه صادرات انرژی
در حالی که تنگه هرمز قفل شده است، آمریکا بی‌صدا در حال ثبت رکوردهای تاریخی در صادرات انرژی خود است. بر اساس گزارش اداره اطلاعات انرژی آمریکا (EIA)، کل صادرات نفت خام و فرآورده‌های نفتی این کشور در هفته گذشته به ۱۲.۹ میلیون بشکه در روز رسید که یک رکورد بی‌سابقه محسوب می‌شود. جهان برای جبران کمبود نفت ناشی از بحران خاورمیانه، به شدت به سمت سواحل خلیج مکزیک آمریکا چشم دوخته است.
داده‌های فعلی نشان می‌دهد که بیش از ۶۰ نفتکش خالی غول‌پیکر در مسیر این منطقه هستند. این رقم حدود سه برابر سطح قبل از جنگ است و نشان می‌دهد که تقاضا برای نفت آمریکا چقدر زیاد شده است. این موج صادرات، استراتژی «سلطه انرژی» دولت ترامپ را تقویت کرده است. اما کارشناسان هشدار می‌دهند که تبدیل این تقاضای ناشی از جنگ به یک تغییر تجاری بلندمدت، کار دشواری است.
چالش‌های پیش روی جایگزینی نفت خاورمیانه
اولین مانع بزرگ، زیرساخت‌های صادراتی خود آمریکاست. سواحل خلیج مکزیک در حال نزدیک شدن به حداکثر ظرفیت فیزیکی خود هستند. پروژه‌های جدید پایانه‌های صادراتی در دست ساخت هستند، اما حداقل ۱۸ تا ۲۴ ماه زمان نیاز دارند تا به طور کامل عملیاتی شوند. بنابراین در کوتاه مدت، رشد صادرات آمریکا محدود خواهد بود.
دومین مانع، بلکه مهم‌تر، پالایشگاه‌های آسیا هستند. بیشتر پالایشگاه‌های بزرگ در چین، هند، کره جنوبی و ژاپن برای پالایش نفت سنگین و ترش (با گوگرد بالا) که به طور سنتی از خاورمیانه تأمین می‌شده، طراحی شده‌اند. نفت شیل آمریکا اما معمولاً سبک و شیرین (با گوگرد کم) است. تغییر خطوط لوله و مخازن و کاتالیست‌های این پالایشگاه‌ها برای پذیرش نفت آمریکا، نیازمند سرمایه‌گذاری کلان و سال‌ها مهندسی است.
اروپا نیز با معمای خاص خود روبه‌روست. این قاره برای پر کردن ذخایر گاز خود در زمستان آینده، به شدت به گاز طبیعی مایع (LNG) آمریکا وابسته شده است. اما اکنون رهبران اروپایی نگرانند که صرفاً در حال معاوضه یک وابستگی انرژی (به روسیه) با وابستگی دیگر (به آمریکا) باشند. آنها نگرانند که واشنگتن از این اهرم قدرتمند در مذاکرات تجاری و امنیتی استفاده کند. با این حال، در حال حاضر و تا زمانی که تنگه هرمز مسدود است، خریداران جهانی چاره‌ای جز اتکا به آمریکا ندارند.
نتیجه‌گیری
بازار نفت امروز بیش از هر زمان دیگری به یک کارآگاه سیاسی شباهت دارد که باید اخبار ضدونقیض از مذاکرات صلح و عملیات نظامی را کنار هم بگذارد. از یک سو، سفر قریب‌الوقوع مقامات ایرانی و آمریکایی به پاکستان، روزنه امیدی برای پایان دادن به درگیری‌ها گشوده است. از سوی دیگر، واقعیت میدانی بسته بودن تنگه هرمز و توقیف کشتی‌ها نشان می‌دهد که مسیر صلح هنوز طولانی و پرپیچ و خم است.
آمریکا نیز در این میانه ضمن بهره‌بردن از موقعیت و ثبت رکوردهای صادراتی، با موانع جدی زیرساختی و ساختاری برای تثبیت جایگاه خود به عنوان تأمین‌کننده دائمی انرژی جهان مواجه است. در نهایت، معامله‌گران و تحلیلگران نفس‌ها را در سینه حبس کرده‌اند تا نتیجه مذاکرات اسلام‌آباد را ببینند.
اگر صلح برقرار شود، قیمت نفت می‌تواند به سرعت بخش قابل توجهی از سود هفتگی خود را از دست بدهد. اما اگر مذاکرات شکست بخورد و جنگ از سر گرفته شود، بسیاری از کارشناسان معتقدند که اوج‌های قیمتی تازه‌ای در انتظار بازار نفت خواهد بود.
نظرات کاربران