به گزارش شبکه اطلاع‌رسانی طلا و ارز، در جهانی آکنده از تنش‌ها و عدم اطمینان، برخی دارایی‌ها و ارزها می‌توانند نقشی آرامش‌بخش ایفا کنند. در هنگ‌کنگ، رستورانی به نام «تیستی کونجی اند نوودل وانتون شاپ» غذای سنتی فرنی برنج را می‌فروشد و مشتریان می‌توانند با دلار هنگ‌کنگ، یوآن یا حتی ارز دیجیتال رسمی چین (ای-سی‌ان‌وای) پرداخت کنند. این صحنه کوچک، نمادی از جاه‌طلبی رو به رشد چین برای بین‌المللی کردن پول خود است.
رهبران چین که همواره به دنبال کاهش وابستگی به دلار آمریکا بوده‌اند، اکنون به لطف سه عامل کلیدی – ساختارهای پرداخت جایگزین، نرخ‌های بهره جذاب، و بحران‌های ژئوپلیتیک – در «پنجره طلایی فرصت» قرار گرفته‌اند. اما آیا یوآن واقعاً می‌تواند به منبع آرامش برای کشورها و شرکت‌هایی تبدیل شود که از مدیریت نامنسجم دلار قدرتمند ناراضی هستند؟ این مقاله به بررسی داده‌های جدید، رشد سیستم سی‌آی‌پی‌اس، پروژه ام‌بریج و چالش‌های پیش روی یوآن می‌پردازد.
رشد انفجاری سی‌آی‌پی‌اس؛ همزمان با بحران منطقه
برای سال‌ها، بلندپروازی‌های چین برای بین‌المللی کردن یوآن همیشه از واقعیت عقب‌تر بود. اما به گفته جاش لیپسکی از شورای آتلانتیک، اکنون اعداد و ارقام دارند به حرف‌ها می‌رسند. سیستم پرداخت جایگزین چین به نام سی‌آی‌پی‌اس (سامانه پرداخت بین‌بانکی فرامرزی) در ماه مارس به طور متوسط روزانه ۹۲۰ میلیارد یوآن (۱۳۴ میلیارد دلار) تراکنش پردازش کرد، در حالی که میانگین روزانه سال قبل تنها ۶۸۰ میلیارد یوآن بود. در ۲ آوریل، این رقم از ۱.۲ تریلیون یوآن فراتر رفت. علت این جهش ناگهانی چیست؟ هیچ‌کس به طور قطع نمی‌داند، اما همزمانی آن با تحولات اخیر منطقه بسیار قابل توجه است. لیپسکی می‌گوید: «این داده‌های چشمگیر دقیقاً با بحران همخوانی دارد و نمی‌تواند فقط تصادفی باشد.»
نقش برخی کشورهای منطقه
برخی کشورهای منطقه از دیرباز استقبال می‌کنند که پرداخت برای کالاهای صادراتی خود را با یوآن انجام دهند. پالایشگاه‌های مستقل چین، مشتریان اصلی این کالاها هستند. با وجود کاهش حجم صادرات، هر واحد به دلیل افزایش قیمت‌ها ارزش بیشتری پیدا کرده است. علاوه بر این، لیپسکی می‌گوید برخی کشورها ممکن است در ازای تسهیل تردد در آبراه‌های استراتژیک، یوآن دریافت کنند. در نشست‌های اخیر صندوق بین‌المللی پول در واشنگتن، اجماع بر این بود که بیشتر درآمدهای حاصل از این عوارض به صورت یوآن است، نه ارز دیجیتال.
جهشی فراتر از کالا و عوارض
اما افزایش فعالیت سی‌آی‌پی‌اس به قدری بزرگ است که نمی‌توان آن را فقط با این موارد توضیح داد. این تراکنش‌ها ممکن است شامل سرمایه‌هایی (از جمله چینی) باشد که از منطقه فرار می‌کنند. همچنین ممکن است بخشی از آشفتگی مالی گسترده‌تری باشد که بحران ایجاد کرده است. بر اساس گزارش بانک‌های چین، خرید و فروش فرامرزی اوراق قرضه، سهام و سایر سرمایه‌گذاری‌های «پرتفوی» در ماه مارس به ۷۱۲ میلیارد دلار رسید که ۴۰ درصد بیشتر از میانگین ماهانه سال قبل است. علاوه بر این، سهم یوآن از کل تراکنش‌های بین‌المللی چین (شامل کالاها، خدمات و دارایی‌ها) در ماه مارس به بیش از ۵۶ درصد افزایش یافت.
پروژه ام‌بریج؛ شاهراه دیجیتال
سی‌آی‌پی‌اس تنها سیستم پرداختی نیست که شلوغ‌تر شده است. پروژه ام‌بریج، پلتفرم آزمایشی‌تر برای پرداخت‌های فرامرزی با ارزهای دیجیتال، نیز شلوغ‌تر شده و از مرحله مفهومی به یک پیشنهاد تجاری شدنی تبدیل شده است. کارن نگ از استاندارد چارترد می‌گوید معادل ۵۵.۵ میلیارد دلار در قالب ۴,۰۴۷ تراکنش از این شبکه عبور کرده است. اگرچه بانک‌های مرکزی عربستان سعودی، تایلند و امارات نیز در این پروژه مشارکت دارند، بیش از ۹۵ درصد تراکنش‌ها به صورت یوآن دیجیتال (ای-سی‌ان‌وای) است و در عرض چند ثانیه (۷ تا ۱۰ ثانیه) تکمیل می‌شوند.
سی‌آی‌پی‌اس کوچک در برابر چیپس بزرگ
با این حال، هر دو سیستم سی‌آی‌پی‌اس و ام‌بریج هنوز در برابر پلتفرم‌های استاندارد دلاری که بر جهان مسلط هستند، کوتوله به حساب می‌آیند. شبکه چیپس مستقر در آمریکا در سال ۲۰۲۵ روزانه بیش از ۲ تریلیون دلار تراکنش انجام داد. شبکه سوئیفت نیز بیش از ۱۱,۵۰۰ مؤسسه را پوشش می‌دهد، در حالی که سی‌آی‌پی‌اس فقط ۱,۷۹۱ عضو دارد. اما از زمانی که بانک‌های روسیه در سال ۲۰۲۲ به عنوان تنبیه به دلیل حمله به اوکراین از سوئیفت اخراج شدند، بسیاری از کشورها این سناریو را برای خود متصور شده‌اند. یک بانکدار می‌گوید شرکت‌ها به این نتیجه رسیده‌اند که باید تنوع‌بخشید و نمی‌توانند به یک پلتفرم واحد تکیه کنند. بحران اخیر نیز ممکن است آنها را برای «فشردن دکمه» نهایی مجاب کرده باشد.
جذابیت نرخ بهره پایین؛ منبع آرامش دیگر یوآن
منبع دیگر آرامش یوآن برای جهان، نرخ‌های بهره پایین آن است. کاهش وام‌دهی و هزینه‌ها در چین، بانک مرکزی این کشور را مجبور کرده است نرخ سیاستی خود را به تنها ۱.۴ درصد کاهش دهد که بیش از دو درصد کمتر از نرخ معادل در آمریکا است. تهدید مستمر کاهش تورم نیز بازده بلندمدت اوراق قرضه دولتی چین را پایین آورده است.
شرکت‌ها و دولت‌های خارجی مشتاق به استفاده از این فرصت بوده‌اند. برخی اوراق قرضه یوآنی «پاندا» در چین سرزمین اصلی منتشر کرده‌اند. برخی دیگر (از جمله شرکت‌های چندملیتی چینی) اوراق «دیم سام» را در هنگ‌کنگ فروخته‌اند. به عنوان مثال، دولت اندونزی در فوریه بیش از ۹ میلیارد یوآن و پرتغال (اولین دولت در منطقه یورو) تقریباً ۲ میلیارد یوآن اوراق دیم سام منتشر کردند. نه فقط دولت‌ها؛ صندوق‌های تامینی در لندن و جاهای دیگر به ارزهای تأمین مالی جدید نیاز دارند، زیرا ین ژاپن در سررسیدهای طولانی‌تر به طور غیرعادی گران به نظر می‌رسد.
ابتکارات جدید؛ تسهیل وام ۲۰۰ میلیارد یوآنی
مرجع پولی هنگ‌کنگ اکنون دارای یک تسهیلات ۲۰۰ میلیارد یوآنی است تا به شرکت‌های خارجی کمک کند تا با نرخ‌های پایین و معیار، برای تأمین مالی تجارت یا سرمایه در گردش تا یک سال، یوآن قرض بگیرند. بانک‌هایی مانند استاندارد چارترد می‌توانند این نقدینگی را به شعبات خود بسیار فراتر از هنگ‌کنگ «تابش» دهند. این ابتکارات نقش یوآن را در چرخ‌دنده‌های تجارت جهانی افزایش داده است. ماه گذشته، طبق گزارش سوئیفت، سهم یوآن از تأمین مالی تجارت جهانی بیش از ۸ درصد بود (نفر دوم اما با فاصله زیاد از دلار با بیش از ۸۰ درصد).
پنجره طلایی فرصت
ژو شیائوچوان، رئیس‌سابق بانک مرکزی چین که در سال ۲۰۰۹ درباره تسلط دلار ابراز نگرانی کرده بود، معتقد است چین اکنون به لطف تعرفه‌ها، تحریم‌ها و درگیری‌های ژئوپلیتیک، یک «پنجره طلایی فرصت» برای ترویج استفاده از یوآن در خارج از مرزهای خود دارد. شرکت سرمایه‌گذاری چین مرچنت سکوریتیز نیز به دلیل تعهد مجدد دولت، زیرساخت‌های بهتر و هزینه‌های استقراض پایین، یک «فرصت تاریخی» برای یوآن می‌بیند.
نتیجه‌گیری
داده‌های اخیر نشان می‌دهد که یوآن چین در مسیر بین‌المللی شدن گام‌های واقعی و قابل اندازه‌گیری برداشته است. رشد انفجاری سیستم سی‌آی‌پی‌اس، فعالیت فزاینده پروژه ام‌بریج، و افزایش سهم یوآن از تراکنش‌های تجاری و سرمایه‌گذاری چین، همگی حاکی از تغییر تدریجی در نظم مالی جهانی هستند. تحولات اخیر و خروج بانک‌های روسیه از سوئیفت، به عنوان کاتالیزورهایی عمل کرده‌اند که کشورها و شرکت‌ها را به فکر تنوع‌بخشیدن به ارزها و سیستم‌های پرداخت خود انداخته است.
با این حال، همانطور که جاش لیپسکی هشدار می‌دهد، واقعیت ممکن است هنوز با شعارها فاصله داشته باشد. سیستم سی‌آی‌پی‌اس و ام‌بریج هنوز در مقایسه با غول‌های دلاری مانند چیپس و سوئیفت بسیار کوچک هستند. اما نکته کلیدی این است که یوآن برای فراهم کردن یک پوشش ریسک در برابر دلار، نیازی به تحت الشعاع قرار دادن یا حتی رقابت با دلار ندارد. با ارائه یک جایگزین، یوآن می‌تواند لبه تیز دلار را به عنوان یک سلاح اقتصادی کند کند. برای هر کسی که سلطه دلار برایش سخت قابل تحمل است، یوآن می‌تواند یک جایگزین واقعی باشد. آینده نشان خواهد داد که آیا این پنجره طلایی فرصت به یک تغییر دائمی منجر می‌شود یا تنها یک نوسان گذرا در مسیر بلندمدت سلطه دلار خواهد بود.
نظرات کاربران