به گزارش شبکه اطلاع‌رسانی طلا و ارز، بازارهای جهانی انرژی در روزهای اخیر شاهد نوسانات شدیدی بوده‌اند که عمدتاً ناشی از تحولات ژئوپلیتیک میان ایالات‌متحدۀ آمریکا و ایران است. قیمت نفت که در هفتۀ گذشته به‌دلیل خوش‌بینی نسبت به حصول یک توافق موقت کاهش یافته بود، روز دوشنبه مجدداً با جهشی بیش از ۳ درصدی مواجه شد. این افزایش قیمت در پی اظهارات دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور وقت آمریکا، صورت گرفت که پاسخ ایران به پیشنهاد صلح واشنگتن را «کاملاً غیرقابل‌قبول» خواند. این مقاله به بررسی رویدادهای مهم منجر به این شوک قیمتی، جزئیات پیشنهادات دو طرف، نقش تنگۀ هرمز و تأثیر آن بر چشم‌انداز آتی بازار نفت می‌پردازد.
۱. واکنش منفی ترامپ و جهش قیمت نفت
در تاریخ ۱۱ مه ۲۰۲۶ (مطابق با ۲۱ اردیبهشت ۱۴۰۵) و در معاملات آسیایی، قیمت نفت بیش از ۳ درصد افزایش یافت. بر اساس گزارش‌ها، قیمت هر بشکۀ نفت خام برنت به ۱۰۴.۴۳ دلار و نفت خام وست تگزاس اینترمدیت (WTI) به ۹۸.۳۳ دلار رسید. این افزایش مستقیماً به اظهارات ترامپ نسبت داده شد که پاسخ ایران به چارچوب صلح آمریکا را «کاملاً غیرقابل‌قبول» توصیف کرد. این موضع‌گیری، انتظارات برای کاهش تنش‌ها در منطقۀ خلیج‌فارس را از بین برد.
۲. جزئیات پیشنهاد آمریکا و پاسخ ایران
بر اساس گزارش‌ها، پیشنهاد اولیۀ آمریکا شامل موارد زیر بوده است:
- توقف ۲۰ سالۀ فعالیت‌های غنی‌سازی اورانیوم توسط ایران
- حذف ذخایر اورانیوم با غنای بالا
- برچیدن تأسیسات کلیدی هسته‌ای
در مقابل، آمریکا وعده‌ی لغو تحریم‌ها و پایان اقدامات نظامی را داده بود.
اما پاسخ ایران که از طریق میانجی‌گران پاکستانی ارائه شد، خواستار موارد زیر بود:
- لغو کامل تحریم‌ها
- پایان حضور نیروی دریایی آمریکا در اطراف تنگۀ هرمز
- ارائۀ تضمین‌های امنیتی
- به‌رسمیت‌شناخته‌شدن حق ایران برای ادامه برخی فعالیت‌های هسته‌ای
گزارش وال‌استریت‌ژورنال همچنین حاکی از آن بود که ایران پیشنهاد داده است بخشی از اورانیوم با غنای خود را رقیق کرده و مابقی را به کشور ثالث منتقل کند.
۳. نقش حیاتی تنگۀ هرمز
تنگۀ هرمز که از زمان آغاز درگیری عمدتاً مسدود شده است، کانون توجه سرمایه‌گذاران باقی‌مانده است. این تنگه یکی از مهم‌ترین آبراه‌های جهان برای حمل نفت محسوب می‌شود و انسداد آن، زنجیرۀ تأمین جهانی انرژی را مختل کرده است. در هفتۀ گذشته، دو نفتکش حامل نفت خام با خاموش کردن سیستم ردیابی خود از این تنگه خارج شدند تا از حملات احتمالی ایران در امان بمانند.
۴. تحولات پیش‌رو: سفر ترامپ به چین
همزمان با این تنش‌ها، ترامپ قرار است در اواخر همین هفته راهی پکن شود و با شی‌جین‌پینگ، رئیس‌جمهور چین دیدار کند. انتظار می‌رود محور اصلی این دیدار بر مسائل تجاری، تایوان و بحران ایران متمرکز باشد. تحلیلگران معتقدند چین به دلیل روابط اقتصادی گسترده با تهران، می‌تواند نقش دیپلماتیک کلیدی در مهار بحران ایفا کند. تونی سایکمور، تحلیلگر بازار آی‌جی، ابراز امیدواری کرده است که ترامپ بتواند پکن را ترغیب کند تا از نفوذ خود بر ایران برای دستیابی به آتش‌بس جامع استفاده کند.
۵. چشم‌انداز عرضه و ذخایر نفت
امین‌ناصر، مدیرعامل آرامکوی سعودی، هشدار داد که جهان طی دو ماه گذشته حدود یک میلیارد بشکه نفت را از دست داده است و حتی در صورت ازسرگیری جریان حمل‌ونقل، بازارهای انرژی برای تثبیت به زمان نیاز دارند. تحلیلگران ING نیز پیش‌بینی کرده‌اند که حتی اگر شوک نفتی حاد تا اواخر سال ۲۰۲۶ کاهش یابد، به دلیل ریسک اختلالات مجدد در تنگۀ هرمز، کاهش ذخایر و تضعیف هماهنگی‌های سیاسی، یک «حق بیمۀ ریسک ژئوپلیتیک» در قیمت‌ها باقی خواهد ماند.
نتیجه‌گیری
مجموعۀ تحولات ذکر شده نشان می‌دهد که قیمت نفت در کوتاه‌مدت به شدت تحت تأثیر اظهارات سیاسی و مذاکرات دیپلماتیک قرار دارد. رد شدن پاسخ ایران از سوی ترامپ نشان داد که فاصله‌ی قابل‌توجهی بین مواضع دو طرف وجود دارد و به این زودی‌ها توافقی در کار نخواهد بود. تنش در تنگۀ هرمز و عدم اطمینان از آیندۀ ترانزیت نفت، عامل اصلی حفظ قیمت‌ها در سطوح بالا است. در میان‌مدت، سفر قریب‌الوقوع ترامپ به چین می‌تواند نقطه‌عطفی در این بحران باشد، چراکه نفوذ پکن بر تهران ممکن است مسیر جدیدی را برای مذاکره بگشاید.
با این حال، تحلیلگران پیش‌بینی می‌کنند که قیمت نفت برنت تا پایان سال ۲۰۲۶ بالای ۹۰ دلار باقی بماند و بازار جهانی انرژی تا مدتها با ریسک اختلالات جدید دست‌وپنجه نرم کند. آنچه مسلم است، دوران نوسانات شدید نفتی ناشی از «ماشین اخبار ژئوپلیتیک» – همانگونه که یک تحلیلگر ارشد اشاره کرد – به سادگی به پایان نخواهد رسید.
نظرات کاربران