به گزارش شبکه اطلاع‌رسانی طلا و ارز، پس از ماه‌ها تنش نظامی و بحران شدید در خلیج فارس، اکنون دونالد ترامپ مدعی شده که توافقی گسترده میان آمریکا و ایران برای پایان دادن به بحران تنگه هرمز «تقریباً نهایی» شده است. این توافق احتمالی که شامل بازگشایی مسیر حیاتی صادرات نفت جهان، کاهش محدودیت‌های فروش نفت ایران و آغاز مذاکرات تازه هسته‌ای است، نه‌تنها معادلات ژئوپلیتیکی منطقه را تغییر داده، بلکه بازار جهانی انرژی را نیز وارد مرحله‌ای تازه کرده است. در همین حال، برخی جمهوری‌خواهان و متحدان سنتی ترامپ با خشم از این توافق یاد می‌کنند و آن را مشابه برجام می‌دانند.
ترامپ از توافق بزرگ با ایران خبر داد
دونالد ترامپ در تازه‌ترین اظهارات خود اعلام کرد که مذاکرات میان واشنگتن و تهران به مرحله نهایی رسیده و تنها جزئیات محدودی باقی مانده است. او گفت این توافق می‌تواند به بازگشایی کامل تنگه هرمز و پایان بخش بزرگی از تنش‌های نظامی اخیر منجر شود. ترامپ همچنین تأکید کرد که با رهبران عربستان، قطر، امارات، ترکیه، مصر، اردن و پاکستان درباره این توافق رایزنی کرده است.
بر اساس گزارش‌ها، پاکستان نقش مهمی در میانجیگری میان ایران و آمریکا ایفا کرده و حتی احتمال برگزاری مذاکرات مستقیم در اسلام‌آباد مطرح شده است. منابع نزدیک به مذاکرات می‌گویند تمدید آتش‌بس ۶۰ روزه، بازگشایی مسیر کشتی‌رانی در تنگه هرمز و کاهش بخشی از تحریم‌های نفتی ایران از مهم‌ترین محورهای این تفاهم احتمالی است.
جزئیات توافق احتمالی میان تهران و واشنگتن
گزارش‌ها نشان می‌دهد آمریکا در مقابل کاهش فشارهای اقتصادی، خواستار محدود شدن برنامه هسته‌ای ایران و آغاز مذاکرات تازه درباره غنی‌سازی اورانیوم شده است. حتی برخی منابع آمریکایی مدعی شده‌اند بحث انتقال ذخایر اورانیوم غنی‌شده ایران نیز مطرح شده است. در مقابل، تهران می‌تواند دوباره صادرات نفت خود را بدون محدودیت گسترده از سر بگیرد و بخشی از دارایی‌های بلوکه‌شده خود را آزاد کند.
با این حال، رسانه‌های نزدیک به حکومت ایران تأکید کرده‌اند که کنترل تنگه هرمز همچنان در اختیار تهران باقی خواهد ماند و آمریکا درباره اداره این آبراه امتیازی دریافت نکرده است. همین مسئله نشان می‌دهد اختلافات مهمی هنوز حل نشده‌اند.
سقوط و نوسان شدید قیمت نفت پس از خبر توافق
بازار نفت به سرعت به اخبار مربوط به مذاکرات واکنش نشان داد. پس از آنکه ترامپ اعلام کرد گفت‌وگوها در «مرحله نهایی» قرار دارد، قیمت نفت برنت بیش از ۵ تا ۶ درصد سقوط کرد و نفت خام WTI نیز برای نخستین بار طی هفته‌های اخیر به زیر محدوده ۱۰۰ دلار رسید.
بر اساس داده‌های بازار، نفت برنت که در اوج تنش‌ها تا محدوده ۱۱۴ دلار صعود کرده بود، در مدت کوتاهی تا حدود ۱۰۵ دلار عقب نشست. نفت WTI نیز از محدوده ۱۰۸ دلار به نزدیکی ۱۰۰ دلار سقوط کرد.
نوسان قیمت نفت در بحران تنگه هرمز
تغییرات تقریبی قیمت نفت برنت و WTI در جریان تنش‌های ایران و مذاکرات ترامپ در ماه مه ۲۰۲۶.
تحلیلگران معتقدند بازار نفت اکنون به شدت به اخبار سیاسی وابسته شده و هرگونه پیشرفت یا شکست در مذاکرات می‌تواند نوسان‌های سنگینی ایجاد کند. در هفته‌های گذشته و همزمان با بسته شدن نسبی تنگه هرمز، قیمت نفت حتی تا محدوده ۱۲۶ دلار نیز افزایش یافته بود و نگرانی‌ها درباره کمبود عرضه جهانی انرژی به اوج رسیده بود.
تنگه هرمز؛ قلب بحران انرژی جهان
تنگه هرمز یکی از مهم‌ترین مسیرهای انتقال نفت در جهان محسوب می‌شود و حدود ۲۰ درصد تجارت جهانی نفت از این مسیر عبور می‌کند. در جریان درگیری‌های اخیر، محدود شدن عبور نفتکش‌ها موجب جهش شدید قیمت انرژی، افزایش هزینه حمل‌ونقل و نگرانی از رکود تورمی در اقتصاد جهانی شد.
در اوج بحران، بسیاری از کشورها نگران اختلال بلندمدت در صادرات انرژی خاورمیانه بودند و حتی برخی تحلیلگران هشدار دادند که ادامه تنش‌ها می‌تواند بزرگ‌ترین بحران انرژی از دهه ۱۹۷۰ را رقم بزند.
مخالفت شدید حامیان ترامپ با توافق
با وجود استقبال بازارها از احتمال کاهش تنش، بخشی از جمهوری‌خواهان و متحدان سیاسی ترامپ به شدت از این توافق انتقاد کرده‌اند. منتقدان می‌گویند این تفاهم شباهت زیادی به توافق هسته‌ای سال ۲۰۱۵ دارد و ممکن است میلیاردها دلار منابع مالی در اختیار ایران قرار دهد، بدون آنکه تضمین قطعی برای توقف کامل برنامه هسته‌ای تهران ایجاد کند.
برخی چهره‌های محافظه‌کار آمریکایی همچنین هشدار داده‌اند که آزاد شدن صادرات نفت ایران می‌تواند نفوذ منطقه‌ای تهران را تقویت کند و موقعیت آمریکا و اسرائیل را در خاورمیانه تضعیف نماید.
نتیجه‌گیری
تحولات اخیر نشان می‌دهد بحران تنگه هرمز وارد مرحله‌ای تعیین‌کننده شده است. توافق احتمالی میان ایران و آمریکا می‌تواند یکی از بزرگ‌ترین تنش‌های ژئوپلیتیکی سال‌های اخیر را کاهش دهد و فشار سنگینی را از بازار جهانی انرژی بردارد. با این حال، اختلافات سیاسی عمیق میان تهران و واشنگتن، مخالفت جمهوری‌خواهان تندرو و ابهام درباره جزئیات نهایی توافق باعث شده آینده این مذاکرات همچنان نامطمئن باقی بماند. آنچه مشخص است، این است که بازار نفت و اقتصاد جهانی همچنان چشم‌انتظار سرنوشت تنگه هرمز خواهند بود.
نظرات کاربران