به گزارش شبکه اطلاع‌رسانی طلا و ارز، بازار جهانی نفت در نخستین روز هفته جاری شاهد جهشی چشمگیر بود. قیمت هر بشکه نفت برنت دریای شمال با افزایش بیش از سه دلار از مرز ۹۶ دلار عبور کرد و نفت خام آمریکا (دبلیوتی‌آی) نیز به بالای ۹۳ دلار رسید. محرک اصلی این صعود، تشدید تنش‌های نظامی در خاورمیانه و به ویژه تبادل آتش بین ایران و اسرائیل است. همزمان، اوپک‌پلاس نیز از افزایش دیگر سقف تولید خود خبر داد، اما کارشناسان معتقدند این تصمیم به دلیل انسداد عملاً در تنگه هرمز، تأثیری بر عرضه واقعی نخواهد داشت. در این مقاله، جزئیات رویدادهای سیاسی، واکنش بازار و چشم‌انداز قیمت نفت بررسی می‌شود.
تشدید درگیری‌ها؛ از انفجار در ایران تا موشک‌باران اسرائیل
روز دوشنبه، گزارش‌های محلی از شنیده شدن صدای انفجار در شهرهای تهران، تبریز و اصفهان خبر دادند. این رویداد که تنها ساعاتی پس از حملات تجدید شده اسرائیل به لبنان روی داد، امیدها برای پایان قریب‌الوقوع جنگ گسترده در منطقه را به شدت کاهش داد. به گفته منابع منطقه‌ای، اسرائیل روز یکشنبه حملات جدیدی را به اهدافی در حومه جنوبی بیروت انجام داد که پاسخی به اقدامات حزب‌الله لبنان (با حمایت ایران) ارزیابی شد.
در واکنش به این حملات، ایران اواخر روز یکشنبه چندین موج موشک‌های بالستیک را به سمت شمال اسرائیل پرتاب کرد. سامانه‌های پدافند هوایی اسرائیل موفق به رهگیری بخشی از این موشک‌ها شدند، اما این تبادل آتش جدی‌ترین نقض آتش‌بسی بود که از آوریل گذشته (فروردین-اردیبهشت) برقرار شده بود. تهران اعلام کرد که این حمله در پاسخ به عملیات اسرائیل در حومه بیروت صورت گرفته است. مقامات اسرائیلی نیز هشدار دادند که اقدام نظامی بیشتری در پیش خواهد بود.
این تحولات، آتش‌بس شکننده لبنان و اسرائیل (که در تاریخ ۳ ژوئن (۱۳ خرداد) پس از مذاکرات واشنگتن به توافق رسیده بودند) را به طور جدی تهدید می‌کند. جنگ گسترده‌تر از ماه مارس (اسفند-فروردین) که نیروهای آمریکایی و اسرائیلی حملات خود به ایران را متوقف کردند، در وضعیت بن‌بست به سر می‌برد. با این حال، حملات تازه نشان می‌دهد که آرامش ظاهری منطقه در شرف فروپاشی است.
نگرانی از تعطیلی تنگه هرمز؛ شریان حیاتی نفت جهان
یکی از مهم‌ترین پیامدهای تشدید درگیری، بازگشت نگرانی درباره اختلال در تنگه هرمز است. این آبراهه استراتژیک، گذرگاه اصلی حمل حدود یک‌پنجم نفت مصرفی جهان محسوب می‌شود. از اوایل آوریل که ایالات متحده و اسرائیل حملات خود را متوقف کردند، ایران عملاً بیشتر ترانزیت نفت از طریق هرمز را مسدود کرده است. در مقابل، واشنگتن نیز محاصره دریایی بندرهای ایران را اعمال کرده است.
با حملات موشکی اخیر، بازار نفت به شدت نسبت به بسته شدن کامل این مسیر حساس شده است. تحلیلگران معتقدند حتی بدون انسداد کامل، افزایش تنش می‌تواند هزینه بیمه نفتکش‌ها را به شدت افزایش داده و جریان نفت را مختل کند. همین نگرانی بود که باعث شد قیمت نفت از ماه مارس تاکنون بیش از ۵۰ درصد رشد کند.
واکنش ترامپ؛ تلاش برای مهار تنش و اظهارات متناقض
در میان این آشوب، گزارش‌ها حاکی از آن است که دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، در تماس با بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل، از او خواسته است که در قبال حملات موشکی ایران تلافی فوری نکرده و از تشدید بیشتر خودداری کند. به گزارش آکسیوس، ترامپ تأکید کرده که «من تصمیم‌گیرنده هستم. همه تصمیمات با من است.» او همچنین در مصاحبه با فایننشال تایمز گفت که حمله ایران تأثیری بر روند توافق برای پایان دادن به جنگ نخواهد داشت.
با این حال، اظهارات ترامپ با واقعیت میدانی در تناقض است. از یک سو او می‌گوید توافق در دسترس است و از سوی دیگر ایران، آتش‌بس با لبنان را شرط هرگونه صلح با واشنگتن اعلام کرده است. اسرائیل نیز در ماه مارس (اسفند-فروردین) پس از حملات موشکی و پهپادی حزب‌الله لبنان، به این کشور حمله زمینی کرد. این پیچیدگی‌ها باعث شده است که معامله‌گران انرژی به حرف‌های سیاسی اعتماد نکنند و بیشتر بر داده‌های میدانی تکیه داشته باشند.
تصمیم اوپک‌پلاس؛ افزایش تولیدی که تأثیری ندارد
در اقدامی همزمان، اوپک‌پلاس (شامل سازمان کشورهای صادرکننده نفت و متحدانش) روز یکشنبه برای چهارمین بار در چهار ماه اخیر توافق کرد که سقف تولید خود را افزایش دهد. بر این اساس، سهمیه تولید برای ماه ژوئیه (تیر-مرداد) به میزان ۱۸۸ هزار بشکه در روز اضافه خواهد شد. این تصمیم در ادامه سیاست کاهش تدریجی محدودیت‌های داوطلبانه تولید اتخاذ شده است.
اما نکته کلیدی اینجاست که به دلیل مسدود شدن صادرات از منطقه خلیج فارس (به ویژه از طریق تنگه هرمز) و همچنین حملات به زیرساخت‌های روسیه که ظرفیت تولید آن را کاهش داده است، اکثر اعضای اوپک‌پلاس عملاً قادر به اجرای این افزایش تولید نیستند. خروجی واقعی نفت تغییر محسوسی نخواهد کرد.
خورخه لئون، رئیس تحلیل ژئوپلیتیک شرکت ریستاد انرژی، در یادداشتی به مشتریان خود نوشت: «در بازار فعلی، تأثیر فیزیکی چنین تصمیمی نزدیک به صفر است.» این تحلیل نشان می‌دهد که جهش قیمت نفت در روز دوشنبه، برخلاف انتظارات معمول از اخبار افزایش عرضه، عمدتاً ناشی از شوک سمت تقاضا و وحشت ژئوپلیتیک بوده است نه محدودیت عرضه.
وضعیت بازار: برنت ۹۶ دلاری و بازگشت ریسک‌گریزی
در ساعت ۳:۳۳ بامداد روز دوشنبه به وقت گرینویچ، قیمت هر بشکه نفت خام برنت با ۳.۲۰ دلار (معادل ۳.۳۹ درصد) افزایش به ۹۶.۲۴ دلار رسید و نفت خام آمریکا نیز با ۲.۸۷ دلار (۳.۱۷ درصد) صعود، سطح ۹۳.۴۱ دلاری را لمس کرد. این افزایش، تمام کاهش قیمت روز جمعه (که ناشی از امیدواری به کاهش تنش بود) را خنثی کرد. هر دو قرارداد نفتی هفته گذشته را با رشد اندکی به پایان رسانده بودند، اما تشدید خصومت‌ها در روزهای پایانی هفته، امید به آتش‌بس را از بین برد.
معامله‌گران اکنون چشم به تحولات دیپلماتیک دوچندان کرده‌اند. هرگونه نشانه از توافق احتمالی میان ایران و آمریکا یا عقب‌نشینی اسرائیل می‌تواند قیمت را به سطح ۹۰ دلار بازگرداند. در مقابل، گسترش درگیری به بنادر نفتی یا بسته شدن کامل هرمز، احتمال جهش برنت به بالای ۱۰۰ دلار را نیز محتمل می‌سازد.
نتیجه‌گیری
بازار نفت در روز دوشنبه بار دیگر ثابت کرد که حساسیت‌ترین متغیر آن، نه عرضه و تقاضای فیزیکی، بلکه ریسک ژئوپلیتیک است. تشدید حملات موشکی بین ایران و اسرائیل، صدای انفجار در شهرهای کلیدی ایران و نقض آتش‌بس لبنان، همگی دست به دست هم دادند تا هراس از اختلال در تنگه هرمز احیا شود. در چنین فضایی، تصمیم اوپک‌پلاس برای افزایش ۱۸۸ هزار بشکه‌ای تولید، یک حرکت نمادین بیش نبود و تحلیلگران نیز تأثیر آن را «نزدیک به صفر» ارزیابی کردند.
از سوی دیگر، تلاش ترامپ برای مهار اسرائیل نشان می‌دهد که کاخ سفید خواهان گسترش جنگ نیست، اما قدرت کنترل کامل بر بازیگران منطقه‌ای را ندارد. قیمت نفت در کوتاه‌مدت کاملاً در گرو اخبار لحظه‌ای خواهد بود. سناریوی محتمل، تداوم نوسانات شدید بین ۹۰ تا ۱۰۰ دلار برای برنت است؛ با ریسک صعودی غالب تا زمانی که آتش‌بس واقعی و پایدار در منطقه برقرار نشود.
نظرات کاربران