به گزارش شبکه اطلاع‌رسانی طلا و ارز، بازار جهانی نفت در روزهای اخیر دستخوش نوسانات شدیدی شده است. از یک سو، درگیری‌های نظامی میان ایران و اسرائیل هر لحظه امید به پایان جنگ را کاهش می‌داد و قیمت‌ها را به سمت صعود سوق می‌داد و از سوی دیگر، درخواست آتش‌بس از سوی رئیس‌جمهور آمریکا، دونالد ترامپ، و پذیرش آن توسط دو طرف، موقتاً بازار را آرام کرد.
با این حال، هیچ یک از طرفین به طور قطعی از ادامه درگیری‌ها چشم‌پوشی نکرده‌اند و تنش ژئوپلیتیک همچنان بالاترین فاکتور تعیین‌کننده قیمت نفت باقی مانده است. در این مقاله، به بررسی دقیق تمام رویدادهای مهم، اظهارات مقامات و تحلیلگران، وضعیت تنگه هرمز، نقش اوپک‌پلاس و آخرین تحرکات نظامی آمریکا در منطقه می‌پردازیم.
بخش اول: افت قیمت نفت در معاملات سه‌شنبه
در معاملات آسیایی روز سه‌شنبه، قیمت نفت اندکی کاهش یافت. این کاهش نتیجه‌ٔ مستقیم ارزیابی معامله‌گران از آتش‌بس شکننده میان ایران و اسرائیل بود. بر اساس آخرین داده‌ها تا ساعت ۲۱:۱۵ به وقت شرقی (۰۱:۱۵ به وقت گرینویچ)، قیمت هر بشکه نفت خام برنت با سررسید آگوست با ۰.۴ درصد کاهش به ۹۳.۸۰ دلار رسید. در همین حال، نفت خام وست تگزاس اینترمیدیت (WTI) نیز ۰.۵ درصد افت کرد و در سطح ۹۰.۸۶ دلار معامله شد.
این کاهش قیمت در حالی رقم خورد که تنها یک روز پیش، یعنی روز دوشنبه، قیمت برنت به دلیل تبادل آتش مجدد میان دو کشور، به طور لحظه‌ای از مرز ۹۸ دلار عبور کرده بود. اما به محض ظهور نشانه‌هایی از کاهش تنش، قیمت‌ها عقب‌نشینی کردند و بخش بزرگی از سود خود را از دست دادند. در ساعت ۰۴:۰۰ به وقت گرینویچ روز سه‌شنبه، قیمت هر بشکه برنت ۹۱ سنت (معادل ۱ درصد) دیگر کاهش یافت و به ۹۳.۳۴ دلار رسید و WTI نیز ۱.۱۳ دلار (۱.۲ درصد) پایین آمد و ۹۰.۱۷ دلار ثبت شد.
بخش دوم: آتش‌بس موقت؛ تحولی که باورپذیر نیست
رویداد اصلی که باعث این کاهش قیمت شد، اعلام آتش‌بس از سوی ایران و اسرائیل بود. دو طرف پس از درخواست فوری ترامپ مبنی بر «توقف فوری تیراندازی»، حملات علیه یکدیگر را متوقف کردند. ترامپ در پیامی در شبکه اجتماعی خود نوشت: «مذاکرات نهایی برای صلح در حال پیشرفت است، مگر اینکه نادانی یا حماقت مانع آن شود.»
اما نکته مهم اینجاست که هر دو کشور بلافاصله پس از اعلام آتش‌بس، هشدارهایی را نیز صادر کردند. ایران اعلام کرد که اگر عملیات اسرائیل علیه حزب‌الله در لبنان ادامه یابد، حملات خود را از سر خواهد گرفت. از سوی دیگر، نتانیاهو در بیانیه ویدئویی که از تلویزیون اسرائیل پخش شد، گفت: «اگر ایران دوباره حمله کند، اسرائیل با قوت پاسخ خواهد داد.»
این هشدارهای متقابل باعث شد تا تحلیلگران بازار نسبت به دوام آتش‌بس ابراز تردید کنند. تیم واترر، تحلیلگر ارشد KCM Trade، در این باره گفت: «اگرچه تسکینی از توقف موقت حملات وجود دارد، اما سرمایه‌گذاران متقاعد نشده‌اند که این آتش‌بس دوام بیاورد.» وی افزود: «سوال کلیدی این است که آیا تلاش‌های کنونی برای کاهش تنش می‌تواند به راه‌حلی بلندمدت منجر شود، یا ما فقط در یک وقفه موقت دیگر هستیم.»
تونی سایکمور، تحلیلگر بازار در IG، نیز تأکید کرد: «این وضعیت به جلوگیری از تشدید بحران کمک کرد، اما فضای ژئوپلیتیک همچنان متشنج است و یک توافق صلح پایدار همچنان دور از دسترس به نظر می‌رسد.»
بخش سوم: نقش ترامپ و هشدار او به نتانیاهو
یکی از رویدادهای مهمی که در متن اصلی به آن اشاره شده، مصاحبهٔ ترامپ با وب‌سایت اکسیوس است. ترامپ در این مصاحبه که روز دوشنبه منتشر شد، به نتانیاهو هشدار داد که اگر دوباره با ایران وارد جنگ شود، ممکن است خود را در حال مبارزه تنها ببیند. این اظهارنظر نشان‌دهندهٔ فشار آمریکا بر اسرائیل برای خودداری از تشدید تنش‌ها است.
این هشدار را می‌توان در چارچوب تلاش واشنگتن برای حفظ آتش‌بس و پیشبرد مذاکرات صلح ارزیابی کرد. هرچند که نتانیاهو در پاسخ خود بر حق اسرائیل برای دفاع از خود تأکید کرده و تهدید به پاسخ قوی داده است.
بخش چهارم: تنگه هرمز؛ شریان بسته شده نفت
شاید مهم‌ترین عامل ساختاری که کف قیمتی را برای نفت حفظ کرده، ادامه اختلال کامل در ترافیک کشتیرانی از طریق تنگه هرمز است. بر اساس متن اصلی، این تنگه همچنان توسط یک محاصرهٔ دوگانه از سوی تهران و واشنگتن بسته باقی مانده است. پیش از حملات هوایی آمریکا و اسرائیل به ایران در پایان فوریه، حدود یک‌پنجم (۲۰ درصد) از عرضهٔ جهانی نفت از این تنگه عبور می‌کرد.
اکنون واشنگتن در مذاکرات صلح با تهران، بازگشایی تنگه هرمز را به عنوان یکی از خواسته‌های کلیدی خود مطرح کرده است. اما تا زمان حصول توافق، این تنگه مسدود باقی می‌ماند و این عامل به تنهایی برای جلوگیری از سقوط آزاد قیمت نفت کافی است. هرگونه نشانه از تشدید تنش در هرمز می‌تواند به سرعت قیمت‌ها را دوباره به بالای ۱۰۰ دلار برساند.
بخش پنجم: اقدام نظامی آمریکا در خلیج عمان
در تحولی جداگانه اما مرتبط، ارتش آمریکا اعلام کرد که روز دوشنبه یک فروند نفتکش بدون بار را در دریای عمان از کار انداخته است. این نفتکش قصد داشت به یکی از بنادر ایران حرکت کند و بدین ترتیب محاصرهٔ جاری علیه ایران را نقض نماید. این اقدام نشان می‌دهد که آمریکا همچنان با جدیت تمام، محاصره دریایی علیه ایران را اجرا می‌کند و اجازه نمی‌دهد هیچ محموله‌ای به مقصد ایران ارسال شود. این رویداد هرچند به طور مستقیم باعث نوسان قیمت نشد، اما فضای ژئوپلیتیک را بیش از پیش ملتهب نگه می‌دارد.
بخش ششم: اوپک‌پلاس و اثر تعدیل‌کننده عرضه
در کنار عوامل ژئوپلیتیک، معامله‌گران به دقت تأثیر افزایش عرضهٔ نفت توسط اوپک‌پلاس را در ماه‌های آینده زیر نظر دارند. گروه تولیدکننده (شامل کشورهای اوپک و متحدانش) به تدریج تولید خود را افزایش می‌دهد. اما نکته کلیدی که در متن اصلی به آن اشاره شده این است: این بشکه‌های اضافی بعید است که به طور کامل اختلالات مرتبط با بحران هرمز را جبران کنند. به عبارت دیگر، حتی با افزایش عرضه اوپک‌پلاس، کمبود نفت ناشی از بسته بودن تنگه هرمز پابرجا خواهد ماند. این واقعیت نیز به عنوان یک عامل حمایتی برای قیمت‌ها عمل می‌کند.
بخش هفتم: جمع‌بندی دیدگاه تحلیلگران
دو تحلیلگر برجسته در متن اصلی نظر خود را ارائه داده‌اند که در اینجا با جزئیات بیشتر بازگو می‌شود:
تیم واترر (KCM Trade): وی بر این باور است که بازار هنوز به دوام آتش‌بس اعتماد ندارد. او می‌گوید تسکین فعلی فقط موقتی است و سرمایه‌گذاران منتظر نشانه‌هایی از راه‌حل طولانی‌مدت هستند. به گفته او، «سوال کلیدی این است که آیا تلاش‌های فعلی می‌تواند به یک راه‌حل پایدار منجر شود یا ما فقط در یک وقفه موقت دیگر هستیم.»
تونی سایکمور (IG): سایکمور تأکید می‌کند که هرچند آتش‌بس از تشدید اوضاع جلوگیری کرد، اما «زمینه ژئوپلیتیک همچنان متشنج است و یک توافق صلح پایدار دست‌نیافتنی به نظر می‌رسد.»
این اظهارنظرها نشان می‌دهد که تحلیلگران بازار خوش‌بین نیستند و احتمال ازسرگیری درگیری‌ها را بسیار بالا می‌دانند.
نتیجه‌گیری
بازار جهانی نفت در حالی کاهش قیمت را تجربه می‌کند که آتش‌بس موقت ایران و اسرائیل نفس‌های اولیه خود را می‌کشد. با این حال، این آتش‌بس شکننده و ناپایدار است و هر لحظه ممکن است با یک حرکت تحریک‌آمیز از سوی هر طرف، درگیری‌ها از سر گرفته شود. در چنین شرایطی، عوامل متعددی در کنار یکدیگر قیمت نفت را در محدودهٔ بالای ۹۰ دلار نگه داشته‌اند:
۱. اختلال کامل در تنگه هرمز و محاصره دوگانه آمریکا و ایران
۲. هشدارهای متقابل ایران و اسرائیل برای ازسرگیری حملات
۳. فشار آمریکا بر اسرائیل برای جلوگیری از تشدید تنش
۴. ناتوانی اوپک‌پلاس در جبران کمبود نفت ناشی از بحران هرمز
۵. اقدامات نظامی آمریکا در خلیج عمان که فضای ملتهب را حفظ می‌کند
از سوی دیگر، هرگونه پیشرفت واقعی در مذاکرات صلح و به ویژه بازگشایی تنگه هرمز می‌تواند منجر به ریزش قابل توجه قیمت نفت شود. تا آن زمان، به نظر می‌رسد بازار نفت در وضعیت «سکون متشنج» باقی بماند و هر خبری از تشدید یا کاهش تنش، واکنش سریع و شدید قیمت‌ها را به دنبال خواهد داشت. سرمایه‌گذاران و معامله‌گران باید در روزهای آینده تحولات دیپلماتیک و میدانی را با دقت رصد کنند، چراکه کوچک‌ترین جرقه‌ای می‌تواند قیمت نفت را دوباره به کانال سه رقمی بازگرداند.
نظرات کاربران