به گزارش شبکه اطلاع‌رسانی طلا و ارز، بازار جهانی نفت در روزهای پایانی هفته جاری صحنه یک اصلاح قیمتی قابل توجه بوده است. امیدواری‌ها به دستیابی به توافق صلح میان ایران و ایالات‌متحده که می‌تواند به جنگ چهار ماهه در منطقه خلیج فارس پایان دهد و تنگه هرمز - شاهرگ حیاتی انرژی جهان - را بازگشایی کند، موجی از فروش را در بازارهای نفت ایجاد کرده است. قیمت هر دو شاخص اصلی نفت خام، برنت دریای شمال و وست تگزاس اینترمدیت آمریکا، به پایین‌ترین سطوح خود در هفته‌های اخیر سقوط کرده‌اند. در این مقاله، تمامی ابعاد این تحولات، از جزئیات توافق احتمالی و واکنش مقامات تا تحلیل‌های تکنیکال و پیش‌بینی‌های بانک‌های سرمایه‌گذاری و نهادهای بین‌المللی بررسی می‌شود.
سقوط قیمت نفت؛ واکنش بازار به نشانه‌های صلح
در معاملات روز جمعه، هر بشکه نفت خام برنت دریای شمال با ۳.۰۵ دلار کاهش (معادل ۳.۳۷ درصد) در سطح ۸۷.۳۳ دلار بسته شد که پایین‌ترین قیمت از اوایل مارس تاکنون محسوب می‌شود. نفت خام وست تگزاس اینترمدیت آمریکا نیز با ۲.۸۳ دلار کاهش (معادل ۳.۲۳ درصد) در سطح ۸۴.۸۸ دلار به کار خود پایان داد که این رقم پایین‌ترین سطح از ۱۷ آوریل بود.
جان کیلداف، مدیر Again Capital، در این باره گفت: «عاملی که بازار را پایین آورده، اظهارات ایرانی‌ها درباره وجود یک تفاهمنامه با ایالات‌متحده است.»
تحلیلگران بازار معتقدند که گزارش‌های خبری و اظهارات مقامات، جهت‌دهنده اصلی حرکات بازار هستند و اعتماد فزاینده به دستیابی نهایی به توافق و بازگشایی تنگه هرمز، فضای بازار را تحت تاثیر قرار داده است.
جزئیات تفاهمنامه احتمالی؛ ژنو به عنوان محل امضا
بر اساس گزارش یک منبع غربی به خبرگزاری رویترز، تفاهمنامه میان ایالات‌متحده و ایران برای توقف جنگ در خلیج فارس به‌زودی و احتمالاً تا روز یکشنبه در ژنو به امضا خواهد رسید. در این بین، دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، روز پنج‌شنبه از لغو حملات هوایی برنامه‌ریزی‌شده علیه ایران خبر داد.
با این حال، عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، روز جمعه اعلام کرد که هنوز تفاهمنامه‌ای امضا نشده و امکان تغییر آن وجود دارد. وی تأکید کرد که رسانه‌ها باید از هرگونه گمانه‌زنی درباره محتوای این تفاهمنامه خودداری کنند.
به گزارش خبرگزاری مهر ایران، مذاکرات نهایی بر روی تفاهمنامه بر مسائل هسته‌ای و اقتصادی متمرکز خواهد بود و برنامه موشکی ایران از این مذاکرات مستثنی شده است. همچنین خبرگزاری ایرنا گزارش داده است که مذاکرات هسته‌ای طی یک دوره ۶۰ روزه پس از امضای تفاهمنامه انجام خواهد شد.
تاماش وارگا، تحلیلگر شرکت PVM Oil Associates، در این زمینه گفت: «اخبار هستند که یک بار دیگر بازار را هدایت می‌کنند، زیرا اعتماد به این موضوع افزایش یافته که توافق نهایی حاصل خواهد شد و تنگه هرمز بازگشایی می‌شود.»
عقب‌نشینی ترامپ و تشدید ابهامات
در حالی که امیدها به امضای قریب‌الوقوع توافق افزایش یافته بود، دونالد ترامپ صبح روز جمعه اظهارات تندی را علیه ایران مطرح کرد. او ادعا کرد که لحن ایران «هیچ ارتباطی با واقعیت ندارد» و اصرار داشت که برخی از ادعاهای مطرح‌شده «هیچ ربطی به شرایطی که به صورت مکتوب توافق شده بود، ندارد». ترامپ گفت: «چیزی به نام تعامل با حسن‌نیت با ایران وجود ندارد.»
اظهارات ترامپ باعث ایجاد مقداری بدبینی نسبت به توافق صلح شد، اما عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، با اعلام اینکه تفاهمنامه «هرگز به این اندازه به نهایی شدن نزدیک نبوده»، از این بدبینی کاست.
در همین حال، پاکستان که نقش میانجی‌گر اصلی میان واشنگتن و تهران را ایفا می‌کند، با اظهارات مثبت خود روحیه بازار را تقویت کرد. شهباز شریف، نخست‌وزیر پاکستان، اعلام کرد: «با کنار گذاشتن سر و صداها می‌توانیم تأیید کنیم که متن نهایی و توافق‌شده توافق صلح به دست آمده است و پاکستان اکنون با هر دو طرف برای نهایی کردن گام‌های بعدی همکاری نزدیک دارد. صلح هرگز به این اندازه نزدیک نبوده که اکنون است.»
تنگه هرمز؛ گلوگاهی که جهان نفسش به آن بند است
تنگه هرمز که معمولاً حدود یک‌پنجم از نفت و محموله‌های گاز طبیعی مایع جهان از آن عبور می‌کند، از زمان آغاز جنگ در ۲۸ فوریه عملاً بسته شده است. ایران روز پنج‌شنبه اعلام کرد که تنگه هرمز کاملاً بسته است و به هر کشتی که تلاش کند از آن عبور کند، شلیک خواهد شد. با این حال، نیروهای نظامی آمریکا در شبکه‌های اجتماعی مدعی شده‌اند که کشتی‌های تجاری همچنان از این آبراه عبور می‌کنند.
بر اساس داده‌های شرکت اطلاعات بازار انرژی ورتکسا، عبور نفتکش‌های حامل نفت خام از تنگه هرمز به شدت کاهش یافته و در مقاطعی به تنها چهار کشتی در روز رسیده است، در حالی که پیش از جنگ به طور متوسط روزانه ۲۴ کشتی از آن عبور می‌کرده‌اند.
قیمت نفت پس از بسته شدن تنگه هرمز در ماه مارس به بالاترین سطح خود یعنی بیش از ۱۱۹ دلار در هر بشکه رسید و مدت‌ها بالای ۱۰۰ دلار باقی ماند.
هشدار درباره موجودی‌های پایین نفت؛ حتی با توافق نیز زمان لازم است
با وجود خوش‌بینی نسبت به توافق، تحلیلگران نسبت به موجودی‌های پایین نفت در سطح جهان و منطقه هشدار می‌دهند. تاماش وارگا خاطرنشان کرد که حتی با وجود توافق، عادی شدن جریان نفت زمان‌بر خواهد بود و موجودی‌ها ممکن است همچنان کاهش یابند.
تحلیلگران آیانجی در یادداشتی پیش‌بینی کرده‌اند که اگر تا اواخر ژوئیه شاهد ازسرگیری جریان‌های نفتی نباشیم، بازار به نقطه عطفی خواهد رسید. در آن سناریو، سطوح موجودی پایین و تقاضای فصلی قوی‌تر، قیمت‌ها را به طور قابل توجهی به سمت ۱۲۰ تا ۱۳۰ دلار در هر بشکه سوق خواهد داد.
جان کیلداف از Again Capital نیز تأکید کرد که توافق نمی‌توانست در زمان بهتری حاصل شود، چرا که «این وضعیت نمی‌تواند خیلی بیشتر بدون بروز کمبودها ادامه یابد.»
چشم‌اندازهای آتی و پیش‌بینی بانک‌های سرمایه‌گذاری
در سمت عرضه و تقاضا، تحولات مهمی در جریان است. گلدمن ساکس، بانک سرمایه‌گذاری آمریکایی، پیش‌بینی میانگین قیمت نفت برنت برای سال ۲۰۲۷ را به دلیل عرضه بالاتر و تقاضای پایین‌تر به ۸۰ دلار در هر بشکه کاهش داد. این بانک به افزایش تولید در آمریکا، برزیل، گویان، ونزوئلا و امارات متحده عربی و همچنین تغییرات ساختاری تقاضا به‌ویژه در چین اشاره کرد که با شتاب گرفتن استفاده از خودروهای برقی، تقاضا در این کشور کاهش یافته است.
در مقابل، گلدمن ساکس هشدار داده است که در سناریوی نامطلوب، اگر اختلال در صادرات ادامه یابد، میانگین قیمت نفت برنت اواخر سال ۲۰۲۶ به بالای ۱۱۰ دلار و در بدترین حالت، چنانچه اختلال تردد از تنگه هرمز ادامه یابد، قیمت‌ها در سال ۲۰۲۷ به ۱۴۰ دلار خواهد رسید.
ویکاس دوودی، استراتژیست انرژی در مکواری، نیز تحلیل جالبی ارائه کرده است. به گفته او از میانه ماه مه، قیمت نفت حدود ۱۱ دلار در هر بشکه کاهش یافته که ناشی از خوش‌بینی بازار نسبت به توافق آمریکا و ایران برای بازگشایی تنگه هرمز بوده است. دوودی معتقد است از این نقطه به بعد، به شرط عدم بازگشایی تنگه هرمز، ریسک صعودی قیمت‌ها بیشتر از ریسک نزولی آنهاست.
اوپک در برابر سایر پیش‌بینی‌کنندگان
سازمان کشورهای صادرکننده نفت (اوپک) روز پنج‌شنبه پیش‌بینی خود از رشد تقاضای جهانی نفت در سال ۲۰۲۶ را برای دومین بار پیاپی کاهش داد. این سازمان اکنون رشد تقاضا در سال جاری را ۹۷۰ هزار بشکه در روز پیش‌بینی می‌کند که نسبت به رقم قبلی یک میلیون و ۱۷۰ هزار بشکه در روز کاهش یافته است.
با این حال، اوپک برخلاف سایر پیش‌بینی‌کنندگان، همچنان چشم‌انداز امیدوارانه‌تری ارائه می‌کند. این سازمان انتظار دارد تقاضای نفت در سال ۲۰۲۷ به میزان یک میلیون و ۱۷۳ هزار بشکه در روز افزایش یابد که ۱۹۰ هزار بشکه در روز بیشتر از برآورد قبلی است. اوپک در گزارش خود اعلام کرد: «عملکرد اقتصاد جهانی در نیمه نخست سال ۲۰۲۶، با وجود تنش‌های ژئوپلیتیکی جاری، همچنان مقاوم باقی مانده است.»
این در حالی است که اداره اطلاعات انرژی آمریکا (EIA) پیش‌بینی می‌کند تقاضای نفت در سال ۲۰۲۶ به میزان یک میلیون و ۱۰۰ هزار بشکه در روز کاهش یابد و آژانس بین‌المللی انرژی (IEA) نیز انتظار کاهش ۴۲۰ هزار بشکه‌ای در روز را دارد. تفاوت فاحش میان پیش‌بینی اوپک و سایر نهادها نشان‌دهنده اختلاف نظر عمیق درباره آینده بازار نفت در دوران پس از جنگ است.
در همین حال، اوپک‌پلاس که شامل اوپک و متحدانی مانند روسیه است، پیشتر توافق کرده بود که از ماه آوریل افزایش تولید را از سر بگیرد، اما بسته شدن تنگه هرمز این کار را عملاً ناممکن کرده است. تولید نفت اوپک‌پلاس در ماه مه به طور متوسط ۳۳ میلیون و ۱۳۰ هزار بشکه در روز بوده که نسبت به ماه آوریل ۱۹۰ هزار بشکه در روز کاهش نشان می‌دهد. ایران بیشترین کاهش تولید را ثبت کرده و صادرات نفتی آن به دلیل محاصره دریایی آمریکا به شدت افت کرده است.
تحلیل تکنیکال؛ بازگشت به سطوح پیش از جنگ؟
شاخص نفت برنت با بازگشت به سطوح ۸۷.۳۳ دلار، عملاً تمام رشد قیمتی خود در پی تشدید تنش‌های ژئوپلیتیکی را از دست نداده است. قیمت برنت همچنان بالاتر از سطوح پیش از جنگ یعنی حدود ۷۰ دلار در هر بشکه باقی مانده است و جهش قیمت‌های ناشی از درگیری، شوک تورمی قابل توجهی به اقتصاد جهانی وارد کرده است.
به گفته تحلیلگران، روند نزولی قیمت نفت از اواخر ماه مه با افزایش انتظارات برای پایان قریب‌الوقوع جنگ و بازگشایی تنگه هرمز شتاب گرفته است. در صورت حصول توافق و بازگشایی کامل تنگه هرمز، احتمال بازگشت قیمت‌ها به محدوده ۷۰ تا ۸۰ دلار وجود دارد.
با این حال، برخی تحلیلگران معتقدند که موجودی‌های پایین نفت در سطح جهان و زمان‌بر بودن بازگشت جریان کامل صادرات، می‌تواند از سقوط بیشتر قیمت‌ها جلوگیری کند. در سناریوی عدم توافق یا طولانی شدن روند بازگشایی تنگه هرمز، قیمت‌ها پتانسیل جهش دوباره به سطوح سه رقمی را دارند.
نتیجه‌گیری
بازار جهانی نفت در شرایطی حساس و سرنوشت‌ساز به استقبال روزهای آینده می‌رود. از یک سو، امیدواری‌ها به امضای تفاهمنامه صلح میان ایران و ایالات‌متحده و بازگشایی تنگه هرمز، قیمت‌ها را به پایین‌ترین سطح چند ماهه رسانده است. از سوی دیگر، اختلافات باقی‌مانده میان دو طرف، اظهارات متناقض مقامات و موجودی‌های پایین نفت در سطح جهان، همچنان تهدیدهای جدی برای ثبات بازار محسوب می‌شوند.
تحلیلگران و بانک‌های سرمایه‌گذاری پیش‌بینی‌های متفاوتی را ارائه می‌دهند. گلدمن ساکس چشم‌انداز میان‌مدت را با کاهش قیمت به ۸۰ دلار در سال ۲۰۲۷ پیش‌بینی می‌کند، در حالی که مؤسسات دیگر هشدار می‌دهند که تداوم اختلال در تنگه هرمز می‌تواند قیمت‌ها را تا ۱۴۰ دلار افزایش دهد. اوپک نیز با خوش‌بینی محتاطانه، انتظار بهبود تقاضا در سال ۲۰۲۷ را دارد، در حالی که سایر نهادهای بین‌المللی پیش‌بینی کاهش تقاضا را مطرح کرده‌اند.
در چنین شرایط پیچیده‌ای، تمام نگاه معامله‌گران و سرمایه‌گذاران در روزهای آینده به ژنو و تحولات پیرامون امضای احتمالی تفاهمنامه دوخته شده است. واکنش بازار به توافق نهایی - چه مثبت و چه منفی - می‌تواند مسیر قیمت نفت را برای ماه‌های آینده تعیین کند.
نظرات کاربران