نفت در تله‌ی ابهامات ژئوپلیتیکی

به گزارش شبکه اطلاع‌رسانی طلا و ارز، بازار نفت در هفته‌ای که گذشت، یکی از پرنوسان‌ترین دوره‌های اخیر خود را تجربه کرد. آنچه این نوسانات را از همتایان پیشین متمایز می‌سازد، تلاقی دو نیروی متضاد است: از یک‌سو، توافق موقت صلح میان آمریکا و ایران که نوید بازگشت نفت ایران به بازارهای جهانی و گشایش تنگه‌ی هرمز را می‌داد و فشار نزولی عظیمی بر قیمت‌ها وارد کرد؛ و از سوی دیگر، تداوم تنش‌های نظامی در جبهه‌های لبنان و فلسطین و نیز ابهامات پیرامون اجرای کامل توافق، که هر لحظه می‌تواند امید به صلح را نقش بر آب کند و قیمت‌ها را به مسیر صعودی بازگرداند.

در چنین فضایی، نفت خام برنت در طول هفته در مسیر ثبت کاهشی قابل‌توجه قرار داشت، اما تحولات امروز نشان می‌دهد که بازار هنوز آماده‌ی پذیرش یک روند نزولی پایدار نیست. در ادامه، رویدادهای مهم و نوسانات نفتی امروز را به‌تفکیک بررسی می‌کنیم.

فصل اول: مذاکرات سوئیس؛ امیدی تازه یا سرابی دیگر؟

امروز، تمام نگاه‌ها به سوئیس و کوه‌های بیلگن دوخته شده است. بر اساس گزارش‌های رسمی، معاون رئیس‌جمهور آمریکا به سوئیس سفر کرده و قرار است در مذاکرات امروز با هیئت ایرانی شرکت کند. وزارت خارجه‌ی سوئیس نیز دیروز با انتشار پیامی در شبکه‌های اجتماعی از ورود هیئت ایرانی به این کشور خبر داد و اعلام کرد که این هیئت برای اجرای مفاد تفاهم‌نامه‌ی آمریکا‑ایران عازم کوه‌های بیلگن شده است.

این مذاکرات، در شرایطی آغاز می‌شود که پیش‌تر و در روزهای گذشته، دور اول گفت‌وگوها به‌دلیل اختلافات بر سر مفاد کلیدی تفاهم‌نامه به تعویق افتاده بود. اما آنچه امروز بازار نفت را تحت تأثیر قرار داده، صرفاً آغاز مذاکرات نیست؛ بلکه ابهامات و ریسک‌هایی است که پیش از برگزاری این نشست، مسیر قیمت‌ها را دستخوش نوسان کرده است.

فصل دوم: نوسانات نفتی امروز؛ جهش و بازگشت

بازار نفت امروز صحنه‌ی نوساناتی چشمگیر بود. در ساعات ابتدایی معاملات، قیمت‌ها با جهشی قابل‌توجه همراه شدند و به سطوح بالایی دست یافتند. این جهش، بازتابی از جوّ محتاطانه‌ی بازار در آستانه‌ی مذاکرات سوئیس و نیز واکنش به تحولات نظامی منطقه بود.

با این حال، این جهش دوام چندانی نداشت و قیمت‌ها به‌سرعت از اوج خود عقب‌نشینی کردند. این الگوی «جهش و بازگشت» که امروز در بازار نفت مشاهده شد، نشان‌دهنده‌ی تردید عمیق معامله‌گران نسبت به پایدار بودن هر دو سناریوی صعودی و نزولی است. از یک سو، هرگونه نشانه‌ای از پیشرفت در مذاکرات می‌تواند قیمت‌ها را به‌سرعت به پایین بکشاند؛ از سوی دیگر، هرگونه شکست یا تعلیق مذاکرات، جهشی دیگر را به همراه خواهد داشت.

در سطح قیمت‌های لحظه‌ای، هرچند قیمت‌ها در معاملات امروز با رشد اندکی همراه بوده‌اند، اما نگاه به گذشته‌ی هفتگی نشان می‌دهد که نفت برنت همچنان کاهشی قابل‌توجه را نسبت به هفته‌ی قبل تجربه می‌کند.

فصل سوم: عوامل پشت پرده‌ی نوسانات

نخستین و مهم‌ترین عامل، تفاهم‌نامه‌ی موقت آمریکا و ایران است که هفته‌ی گذشته امضا شد. این توافق که راه را برای بازگشت نفت ایران به بازارهای جهانی و گشایش تنگه‌ی هرمز هموار می‌کند، فشار نزولی عظیمی بر قیمت‌های نفت وارد کرد. به‌طوری که یکی از بانک‌های بزرگ سرمایه‌گذاری، پیش‌بینی خود از قیمت نفت برنت را به‌دنبال این توافق کاهش داد.

دومین عامل، تداوم تنش‌های نظامی در منطقه است. با وجود امضای توافق موقت، آتش‌بینی میان اسرائیل و حزب‌الله در لبنان از روزهای گذشته به اجرا درآمده است، با این حال، حملات اسرائیل به جنوب لبنان همچنان ادامه دارد. ایران نیز اعلام کرده است که مسئله‌ی آتش‌بس لبنان برایش یک «خط قرمز» است و در این زمینه کوتاه نخواهد آمد. سخنگوی کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس ایران، به‌صراحت اعلام کرده است که «ایران به آمریکا اعتماد ندارد و خود را برای دو گزینه (مذاکره و جنگ) آماده می‌کند».

سومین عامل، تشدید کنترل‌های ایران بر تردد دریایی در تنگه‌ی هرمز است. در بیست و چهار ساعت گذشته، سازمان مدیریت تنگه‌ی خلیج‌فارس اعلام کرده است که تمامی کشتی‌هایی که قصد عبور از تنگه‌ی هرمز را دارند، باید مجوز معتبری از این سازمان دریافت کنند. این اقدام، یادآور آن است که با وجود تفاهم‌نامه، ریسک اختلال در مسیر انتقال نفت همچنان به‌قوت خود باقی است. به گفته‌ی کارشناسان، نگرانی‌ها پیرامون شرایطی که ایران برای استفاده از تنگه‌ی هرمز وضع کرده، یکی از عواملی بوده که به جهش قیمت نفت در روز جاری دامن زده است.

چهارمین عامل، چشم‌انداز بلندمدت عرضه و تقاضا است. یکی از بانک‌های بزرگ بین‌المللی در تازه‌ترین گزارش خود، پیش‌بینی قیمت میانگین نفت برنت را برای سهماهه‌ی سوم سال جاری و سهماهه‌ی چهارم کاهش داده است. این بانک استدلال می‌کند که تجارت از طریق تنگه‌ی هرمز به‌تدریج از سر گرفته شده و تثبیت خواهد شد.

فصل چهارم: چشم‌انداز پیش‌رو

بازار نفت هم‌اکنون در نقطه‌ای حساس قرار دارد. مذاکرات سوئیس می‌تواند مسیر قیمت‌ها را در روزهای آینده تعیین کند. در صورت حصول پیشرفت و اجرایی شدن کامل مفاد تفاهم‌نامه، احتمال کاهش بیشتر قیمت‌ها وجود دارد؛ به‌ویژه که تحلیلگران بانک‌های بین‌المللی نیز بر همین سناریو تأکید دارند.

با این حال، نباید از ریسک‌های صعودی غافل شد. اظهارات مقامات ایرانی مبنی بر «دوطرفه» بودن آمادگی‌هایشان، تداوم حملات اسرائیل در جنوب لبنان و نیز تشدید کنترل‌های ایران بر تردد در تنگه‌ی هرمز، همگی عواملی هستند که می‌توانند در هر لحظه، سناریوی کاهش قیمت را با چالش مواجه کنند.

به‌عبارتی، بازار نفت امروز بیش از هر زمان دیگری به اخبار دیپلماتیک و نظامی وابسته شده است و هرگونه تحول غیرمنتظره در هر یک از این جبهه‌ها، می‌تواند موج جدیدی از نوسانات را به همراه آورد.

نتیجه‌گیری

بازار نفت در هفته‌ای که گذشت، روایتی متناقض را به تصویر کشید. از یک سو، امضای توافق موقت آمریکا‑ایران و چشم‌انداز بازگشت نفت ایران به بازارهای جهانی، فشار نزولی قابل‌توجهی بر قیمت‌ها وارد کرد و نفت برنت را در مسیر کاهشی در طول هفته قرار داد. از سوی دیگر، ابهامات پیرامون اجرای کامل توافق، تداوم تنش‌های نظامی در لبنان، تشدید کنترل‌های ایران بر تنگه‌ی هرمز و اظهارات دوگانه‌ی مقامات ایرانی، همه و همه دست‌به‌دست هم دادند تا قیمت‌ها در روز جاری و در آستانه‌ی مذاکرات سوئیس، جهشی دوباره را تجربه کنند.

نفت برنت امروز به سطوح بالایی نیز دست یافت، اما این جهش با عقب‌نشینی همراه شد و نشان داد که بازار هنوز به یک روند پایدار نرسیده است. آنچه در روزهای پیش‌رو مسیر قیمت‌ها را تعیین خواهد کرد، نه صرفاً مفاد تفاهم‌نامه، که نحوه‌ی اجرای آن، تحولات میدانی در جبهه‌های لبنان و فلسطین، و نیز سیگنال‌های جدیدی است که از مذاکرات سوئیس به گوش خواهد رسید. در چنین فضایی، تنها نقطه‌ی اتکای معامله‌گران، آمادگی برای هر دو سناریو و نظارت لحظه‌ای بر تحولات منطقه است.