به گزارش شبکه اطلاع‌رسانی طلا و ارز، بیت‌کوین، نخستین و بزرگ‌ترین ارز دیجیتال جهان، در سال ۲۰۲۶ با بحرانی عمیق‌تر از نوسانات قیمت دست‌و‌پنجه نرم می‌کند. این بار، فلسفه‌ی بنیادین این دارایی - همان چیزی که آن را از هر چیز دیگری در دنیای مالی متمایز می‌کرد - زیر سوال رفته است. پرسشی که اکنون در انجمن‌های آنلاین و محافل سرمایه‌گذاری مطرح می‌شود، این است: «آیا فلسفه‌ی بیت‌کوین دیگر معتبر نیست؟»
این پرسش، بازتاب‌دهنده‌ی نگرانی‌های گسترده‌ای است که از دل یک واقعیت تلخ بیرون آمده: بیت‌کوین از اوج تاریخی خود در سال گذشته فاصله گرفته و در مسیری نزولی قرار گرفته است. در همین بازه، شاخص‌های اصلی بازار سهام آمریکا رشد قابل‌توجهی داشته‌اند. این واگرایی بی‌سابقه، اعتماد جامعه‌ی رمزارز را به لرزه درآورده و بحث‌های داغی را درباره‌ی هویت و آینده‌ی بیت‌کوین دامن زده است.
از آرمان تا واقعیت؛ روایت‌های شکست‌خورده
هسته‌ی اصلی این مناقشه، به فاصله‌ی عمیق بین آنچه بیت‌کوین قرار بود باشد و آنچه شده است، بازمی‌گردد. در سال ۲۰۰۸، وقتی ساتوشی ناکاموتو وایت‌پیپر بیت‌کوین را منتشر کرد، چشم‌انداز او روشن بود: «پول نقد الکترونیکی همتا‌به‌همتا» که مردم بتوانند بدون نیاز به بانک، مستقیماً برای یکدیگر ارسال کنند.
اما امروز، این چشم‌انداز با واقعیت فاصله‌ای بسیار دارد. یکی از کاربران انجمن‌های آنلاین این تناقض را به‌خوبی خلاصه کرده است: «بیت‌کوین برای جایگزینی دلار طراحی شده بود. اما در تمام کاربردهای واقعی دنیای واقعی، به‌طور قطعی شکست خورده است... این یک دارایی است، درست مثل طلا، نه یک ارز».
این تنها یک نظر نیست. در طول سال‌ها، روایت بیت‌کوین بارها تغییر کرده است: از «پول نقد همتا‌به‌همتا» به «طلای دیجیتال»، سپس «پوشش در برابر تورم» و نهایتاً «دارایی ذخیره‌ی سازمانی». هر بار که یک روایت شکست می‌خورد، روایت جدیدی جای آن را می‌گیرد. این چرخه‌ی بی‌پایان تغییر روایت، جامعه را به دو دسته تقسیم کرده است: آنهایی که این تغییرات را نشانه‌ی بلوغ و تکامل می‌دانند، و آنهایی که آنها را خیانت به آرمان‌های اولیه تلقی می‌کنند.
وال‌استریت بیت‌کوین را بلعید؛ تمرکزگرایی در پوشش تمرکززدایی
شاید تلخ‌ترین بخش این داستان، نقض صریح یکی از اصول بنیادین بیت‌کوین باشد: تمرکززدایی. بیت‌کوین قرار بود قدرت را از نهادهای متمرکز مانند بانک‌ها و دولت‌ها بگیرد و به دست مردم بسپارد. اما امروز، غول‌های مالی وال‌استریت، سهم قابل‌توجهی از بیت‌کوین‌های موجود را در اختیار دارند.
یک کاربر در انجمن‌های آنلاین این تناقض را به‌خوبی بیان کرده است: «من به خاطر فلسفه‌ای که مردم را در برابر دولت‌ها توانمند می‌کرد، جذب بیت‌کوین شدم... اما اکنون بیت‌کوین در دست بزرگ‌ترین صندوق‌های سرمایه‌گذاری است. مردم سهام بیت‌کوین را می‌خرند، نه خود دارایی را».
تفاوت بین «داشتن یک سهم در صندوق سرمایه‌گذاری» و «داشتن کلید خصوصی در یک کیف‌پول سخت‌افزاری» همچنان به اندازه‌ی روز اول مهم است. اما با هجوم سرمایه‌های نهادی، این تمایز در حال محو شدن است. معرفی صندوق‌های قابل‌معامله (ETF) بیت‌کوین در اوایل سال ۲۰۲۴، اگرچه دسترسی سرمایه‌گذاران سنتی را آسان کرد، اما نگرانی‌های جدی درباره‌ی تمرکزگرایی را نیز تشدید کرد.
یک کاربر دیگر این نگرانی را چنین بیان کرده: «بانک‌ها هرگز اجازه نمی‌دادند پول همتا‌به‌همتا وجود داشته باشد، اما از بیت‌کوین به‌عنوان «طلای دیجیتال» خوشحال هستند. این خودش باید به شما چیزی بگوید».
فقدان کاربرد واقعی؛ بیت‌کوین در سایه‌ی هوش مصنوعی
فراتر از بحث‌های فلسفی، یک مشکل ساختاری نیز وجود دارد: بیت‌کوین و اکوسیستم رمزارزها، هنوز کاربرد واقعی و ملموسی برای عموم مردم پیدا نکرده‌اند. در حالی که هوش مصنوعی نحوه‌ی کار و زندگی مردم را به‌طور واقعی متحول کرده است، رمزارزها همچنان در جستجوی «مورد استفاده‌ی قاتل» خود هستند.
یک کاربر در انجمن‌های آنلاین این شکاف را به‌خوبی توصیف کرده: «هوش مصنوعی یک انقلاب بهره‌وری در سطح چند دهه است و به‌طور واقعی نحوه‌ی کار و زندگی مردم را تغییر داده است. این موج، توجه همه‌ی بازارهای دیگر را به خود جذب کرده است، در حالی که رمزارزها هنوز هیچ کاربرد قابل‌توجهی پیدا نکرده‌اند که بتواند در کنار هوش مصنوعی قرار گیرد».
کاربران دیگر نیز به این نکته اشاره کرده‌اند که بیشتر کاربردهای فعلی رمزارزها، یا سفته‌بازی است یا وثیقه‌گذاری (استیکینگ). یک کاربر حتی به تناقض ذاتی اشاره کرده است: یک ارز برای «مفید» بودن باید ارزشی نسبتاً پایدار داشته باشد، اما سرمایه‌گذاری در بیت‌کوین دقیقاً بر اساس نوسانات قیمتی آن شکل گرفته است.
تنها استثنای این قاعده، استیبل‌کوین‌ها هستند که کاربرد بیشتری در تراکنش‌های روزمره دارند. اما حتی آنها نیز با چالش‌هایی مانند ریسک‌های هک مواجه هستند.
دو جبهه‌ی متضاد؛ پایان یا تداوم؟
بحث در انجمن‌های آنلاین به دو جبهه‌ی اصلی تقسیم شده است.
در یک سو، طرفداران چرخه‌های تاریخی قرار دارند. آنها با اشاره به بیش از یک دهه سابقه‌ی بیت‌کوین، تأکید می‌کنند که این دارایی بارها «مرده» اعلام شده و هر بار دوباره زنده شده است. آنها به الگوی چهارساله‌ی بازارهای صعودی اشاره می‌کنند و معتقدند که نوبت بعدی فرا خواهد رسید.
در سوی دیگر، بدبینان قرار دارند که معتقدند این بار شرایط متفاوت است. آنها به تغییر روایت‌های مداوم بیت‌کوین اشاره می‌کنند و می‌گویند: «هر بار که یک روایت شکست می‌خورد، روایت جدیدی جای آن را می‌گیرد... این آغاز پایان است».
یک کاربر دیگر با ظرافت به تناقض این استدلال اشاره کرده است: «شما در نیمه‌ی اول می‌گویید که بیت‌کوین به اندازه‌ی کافی سابقه ندارد که بتوان با اطمینان نظر داد، اما در نیمه‌ی دوم می‌گویید که ''این آغاز پایان است''».
داده‌ها چه می‌گویند؟
فراتر از بحث‌های احساسی، داده‌ها تصویر روشنی از وضعیت فعلی ارائه می‌دهند. در ماه‌های اخیر، صندوق‌های ETF بیت‌کوین با خروج سرمایه‌ی قابل‌توجهی مواجه شده‌اند که بزرگ‌ترین خروج ماهانه در کل سال محسوب می‌شود. این در حالی است که در ماه‌های قبل، ورودی‌های خوبی ثبت شده بود.
این تغییر جهتِ ناگهانی جریان سرمایه، نشان‌دهنده‌ی سردرگمی و عدم‌اطمینان سرمایه‌گذاران نهادی است.
نتیجه‌گیری
پرسشی که در انجمن‌های آنلاین مطرح شده - «آیا فلسفه‌ی بیت‌کوین دیگر معتبر نیست؟» - پرسشی است که پاسخ ساده‌ای ندارد.
از یک سو، بیت‌کوین از نظر قیمتی و جذب سرمایه‌های نهادی موفق بوده است. صندوق‌های سرمایه‌گذاری وال‌استریت، بیت‌کوین را به یک دارایی مالی مشروع تبدیل کرده‌اند که در سبد سرمایه‌گذاری بزرگ‌ترین نهادهای مالی جهان جای دارد. حتی برخی از بزرگ‌ترین بانک‌های جهان که روزگاری بیت‌کوین را «کلاهبرداری» می‌نامیدند، اکنون آن را «دارایی کلان مشروع» با هدف قیمتی بالا معرفی کرده‌اند.
از سوی دیگر، این موفقیت با بهای سنگینی به دست آمده است. بیت‌کوین دیگر آن ابزار توانمندسازی فردی نیست که برای آن طراحی شده بود. قدرت در دستان تعداد انگشت‌شماری از نهادهای مالی متمرکز شده است. روایت آن هر چند سال یک بار تغییر می‌کند تا با واقعیت جدید هماهنگ شود. و مهم‌تر از همه، در حالی که هوش مصنوعی زندگی میلیاردها نفر را متحول کرده است، بیت‌کوین هنوز در جستجوی کاربرد واقعی خود در دنیای روزمره سرگردان است.
شاید پاسخ به این پرسش، به این بستگی دارد که شما از کدام زاویه به بیت‌کوین نگاه می‌کنید. اگر بیت‌کوین را یک «دارایی سرمایه‌گذاری» می‌دانید، فلسفه‌ی آن همچنان معتبر است - هرچند با تغییراتی. اما اگر بیت‌کوین را همچنان «پول نقد همتا‌به‌همتا» می‌بینید که آرمان‌های اولیه‌ی ساتوشی را دنبال می‌کند، شاید واقعاً زمان آن رسیده باشد که بپذیریم: آن بیت‌کوین دیگر وجود ندارد.
نظرات کاربران