به گزارش شبکه اطلاع‌رسانی طلا و ارز چین بار دیگر جایگاه نخست فهرست سریع‌ترین ابررایانه‌های جهان را از ایالات متحده پس گرفت؛ موفقیتی که بیش از آنکه نشانه برتری پکن در حوزه هوش مصنوعی باشد، نمایانگر تلاش این کشور برای نمایش خودکفایی در فناوری‌های محاسباتی پیشرفته تلقی می‌شود.
ابررایانه LineShine که در مرکز ملی ابررایانه شهر شنژن مستقر است و از تراشه‌های کاملاً بومی استفاده می‌کند، در تازه‌ترین رتبه‌بندی جهانی TOP500 موفق شد عنوان سریع‌ترین ابررایانه جهان را به دست آورد. این نخستین حضور چین در این فهرست طی سه سال اخیر محسوب می‌شود.
شکست ابررایانه هسته‌ای آمریکا
در نسخه ژوئن ۲۰۲۶ رتبه‌بندی TOP500، سیستم LineShine موفق شد از El Capitan پیشی بگیرد؛ ابررایانه‌ای که در آزمایشگاه ملی لارنس لیورمور آمریکا مستقر است و برای توسعه و نگهداری زرادخانه هسته‌ای این کشور مورد استفاده قرار می‌گیرد.
این تحول در شرایطی رخ می‌دهد که رقابت فناوری میان چین و آمریکا به‌ویژه در حوزه محاسبات پیشرفته و فناوری‌های نوظهور شدت گرفته است. تنها یک روز پیش از انتشار این رتبه‌بندی، دونالد ترامپ با امضای یک فرمان اجرایی جدید تلاش کرد موقعیت آمریکا را در حوزه رایانش کوانتومی تقویت کند.
سریع‌ترین ابررایانه جهان؛ اما نه برای هوش مصنوعی
با وجود کسب رتبه نخست، بسیاری از کارشناسان معتقدند LineShine را نمی‌توان قدرتمندترین سیستم جهان برای پردازش‌های مرتبط با هوش مصنوعی دانست.
دلیل این موضوع به نحوه ارزیابی TOP500 بازمی‌گردد. این رتبه‌بندی بر اساس آزمون‌های سنتی طراحی شده که عملکرد ابررایانه‌ها را در شبیه‌سازی مسائل علمی پیچیده، مانند تعاملات اتمی و محاسبات فیزیکی، می‌سنجند.
در آزمون‌هایی که شباهت بیشتری به بارهای پردازشی هوش مصنوعی دارند، LineShine تنها در رتبه چهارم قرار گرفته است.
غول‌های فناوری در رقابتی خارج از TOP500
در سال‌های اخیر، شرکت‌های بزرگ فناوری مانند مایکروسافت، آمازون و گوگل زیرساخت‌های عظیم محاسباتی خود را عمدتاً برای کاربردهای هوش مصنوعی توسعه داده‌اند.
با این حال، بسیاری از این شرکت‌ها تمایلی به حضور در رتبه‌بندی TOP500 ندارند و به همین دلیل قدرت واقعی سیستم‌های آن‌ها در این فهرست منعکس نمی‌شود.
مطالعه‌ای که سال گذشته توسط پژوهشگران سیاست‌گذاری هوش مصنوعی منتشر شد نشان داد سیستم Colossus متعلق به شرکت xAI (وابسته به ایلان ماسک) احتمالاً از El Capitan نیز قدرتمندتر است.
جیمی گودریچ، پژوهشگر ارشد مؤسسه همکاری و مناقشات جهانی دانشگاه کالیفرنیا، در این‌باره گفت:
«اگر شرکت‌های بزرگ ابری سیستم‌های خود را برای ارزیابی ارائه می‌کردند، عنوان سریع‌ترین ابررایانه جهان حتی در میان پنج رتبه نخست قرار نمی‌گرفت.»
نمایش قدرت تراشه‌های بومی چین
کارشناسان معتقدند بازگشت چین به رتبه‌بندی TOP500 بیش از هر چیز تلاشی برای نمایش توانمندی این کشور در طراحی و تولید تراشه‌های پیشرفته داخلی است.
چین نخستین بار در سال ۲۰۱۰ به صدر این فهرست رسید و تا سال ۲۰۲۳ به‌طور متناوب با آمریکا و ژاپن رقابت می‌کرد. اما پس از اعمال محدودیت‌های صادراتی آمریکا بر فناوری‌های نیمه‌هادی، پکن برای چند سال از ارائه سیستم‌های خود به TOP500 خودداری کرد.
ادیسون اسنل، مدیرعامل مؤسسه Intersect360 Research، گفت:
«از قرار گرفتن این سیستم در رتبه نخست تعجب نکردم؛ چیزی که من را شگفت‌زده کرد این بود که چین تصمیم گرفت آن را ثبت کند و به‌دنبال کسب اعتبار بین‌المللی باشد.»
محدودیت‌های ناشی از تحریم‌های فناوری
بر اساس اطلاعات منتشرشده، LineShine فاقد تراشه‌های پیشرفته اختصاصی هوش مصنوعی است؛ موضوعی که احتمالاً به محدودیت‌های صادراتی آمریکا در زمینه تجهیزات ساخت نیمه‌هادی‌های پیشرفته مربوط می‌شود.
گودریچ معتقد است:
«چین امیدوار است جهان را متقاعد کند که کنترل‌های صادراتی آمریکا بی‌اثر هستند؛ اما این نتیجه تنها زمانی قابل پذیرش است که جزئیات فنی نادیده گرفته شوند.»
مرکز ملی ابررایانه چین تاکنون واکنشی رسمی به این اظهارات نشان نداده است.
رقابت واقعی هنوز ادامه دارد
اگرچه کسب رتبه نخست در TOP500 یک موفقیت نمادین مهم برای چین محسوب می‌شود، اما بسیاری از تحلیلگران تأکید دارند که رقابت اصلی در حوزه هوش مصنوعی، میان مراکز داده عظیم و زیرساخت‌های تخصصی AI جریان دارد؛ حوزه‌ای که معیارهای سنتی سنجش ابررایانه‌ها دیگر تصویر کاملی از آن ارائه نمی‌دهند.
در نتیجه، پیروزی LineShine بیش از آنکه نشانه برتری قطعی چین در عرصه هوش مصنوعی باشد، نمایانگر پیشرفت این کشور در مسیر استقلال فناوری و توسعه اکوسیستم محاسباتی بومی است.
نظرات کاربران