زلزله سیاسی در ونزوئلا؛ برنامه‌ریزی «ماچادو» برای بازگشت به میهن در میان آوارهای بحران ملی

به گزارش شبکه اطلاع‌رسانی طلا و ارز به گفته افراد مطلع از برنامه‌های ماریا کورینا ماچادو (María Corina Machado)، رهبر اپوزیسیون ونزوئلا، وی در حال برنامه‌ریزی برای بازگشت هرچه سریع‌تر به کشور است؛ اقدامی که می‌تواند چشم‌انداز سیاسی ونزوئلا را دگرگون کند، آن هم در شرایطی که دلسای رودریگز (Delcy Rodríguez)، سرپرست ریاست‌جمهوری، در تکاپو برای پاسخگویی به بدترین فاجعه طبیعی این کشور در چند دهه اخیر است.

این منابع اعلام کردند چندین مقام آمریکایی به ماچادو گفته‌اند نگران هستند بازگشت او باعث ایجاد رویارویی با رژیم فعلی شود و تمرکز را از تلاش‌های امداد و نجات منحرف کند. با این حال، دیدگاه‌ها در این زمینه متفاوت است و به گفته آن‌ها، او تشویق‌هایی را نیز از سوی برخی اعضای دولت ترامپ دریافت کرده است. هنوز مشخص نیست که آیا نگرانی‌های برخی از دستیاران ترامپ باعث تأخیر در برنامه‌های او خواهد شد یا خیر.

اگرچه مارکو روبیو، وزیر امور خارجه ایالات متحده و دیگر مقامات واشنگتن در نهایت از بازگشت ماچادو حمایت کرده‌اند، اما ماه‌هاست که از او خواسته‌اند صبور باشد و هشدار داده‌اند که بازگشت زودهنگام می‌تواند به دوقطبی‌سازی و بی‌ثباتی دامن بزند؛ موضوعی که ممکن است با فشارهای ناشی از زلزله این هفته که بیش از هزار کشته برجای گذاشته، تشدید شود.

آزمونی بزرگ برای دولت نوپای رودریگز

بازگشت ماچادو به میهن، رودریگز را مجبور می‌کند تا بین پذیرش رقیب سیاسی اصلی خود در یک نمایش وحدت ملی، یا پذیرش ریسک متهم شدن دولتش به بستن فضای سیاسی در جریان یک وضعیت اضطراری ملی، دست به انتخاب بزند. نحوه مدیریت این بحران توسط رودریگز از همین حالا در حال شکل دادن به دیدگاه‌ها نسبت به دولت او پس از سرنگونی نیکولاس مادورو توسط ایالات متحده در اوایل ژانویه است.

تیم ماچادو، وزارت اطلاع‌رسانی ونزوئلا، کاخ سفید و وزارت امور خارجه آمریکا بلافاصله به درخواست‌ها برای اظهار نظر پاسخ ندادند.

بر اساس نظرسنجی مؤسسه AtlasIntel که برای بلومبرگ نیوز انجام شد، بازگشت ماچادو همچنین آزمونی برای رودریگز خواهد بود که نرخ عدم رضایت از او در ماه می به ۵۹ درصد رسید که افزایش نزدیک به ۱۲ واحد درصدی را نسبت به آوریل نشان می‌دهد.

رودریگز عصر جمعه در جریان بازدید از یکی از محله‌های آسیب‌دیده کاراکاس با اعتراض شدید ساکنان خشمگین مواجه شد؛ مردمی که مقامات را به بی‌عملی متهم کرده و فریاد می‌زدند «برو بیرون!». ماچادو که هنوز محبوب‌ترین رهبر سیاسی ونزوئلا است، می‌تواند ناامیدی و سرخوردگی عمومی از پاسخگویی دولت را هدایت و کانالیزه کند.

فرصت‌ها، تهدیدها و چالش‌های امدادرسانی

با این حال، برخی از ناظران این بحران را فرصتی برای رودریگز نیز می‌دانند. اجازه دادن به ماچادو برای بازگشت و مشارکت در تلاش‌های امدادی، می‌تواند واضح‌ترین نشانه از گشایش سیاسی تحت دوره انتقالیِ تحت حمایت ایالات متحده باشد و تصویری از وحدت ملی را پس از سرنگونی مادورو به نمایش بگذارد.

از سوی دیگر، هوگو چاوز فقید، مرشد مادورو و معمار جنبش سوسیالیستی مدرن در ونزوئلا، از بحران سیل‌های سال ۱۹۹۹ که هزاران کشته برجا گذاشت و پاسخ دولتش به آن، برای تقویت نقش نیروهای مسلح و متمرکز کردن قدرت استفاده کرد.

به گفته مقامات، شمار کشته‌شدگان این فاجعه کنونی پس از وقوع دو زلزله به بزرگی ۷.۲ و ۷.۵ ریشتر که روز چهارشنبه به فاصله یک دقیقه از یکدیگر رخ دادند، به بیش از ۱,۴۰۰ نفر افزایش یافته است. این زمین‌لرزه‌ها بیش از ۳,۰۰۰ مجروح برجا گذاشته و تا روز شنبه بیش از ۴۳۰ پس‌لرزه به همراه داشته‌اند.

این فاجعه پیش از این رودریگز را بر آن داشته تا یک سیاست خارجی به طور غیرعادی واقع‌گرایانه (پراگماتیک) را دنبال کند. دولت او از کمک‌های ایالات متحده و همچنین دولت‌هایی که زمانی دشمنان سیاسی به شمار می‌رفتند، از جمله السالوادور، شیلی، اکوادور، اسرائیل، پاراگوئه و ایتالیا استقبال کرده است.

با این حال، این روی‌خوش و گشایش به داخل ونزوئلا سرایت نکرده است. رهبران اپوزیسیون روز جمعه مقامات را متهم کردند که با متوقف کردن یک کامیون کمک‌رسانی در کاراکاس و آزار و اذیت داوطلبان در یک مرکز جمع‌آوری کمک در شهر کومانا (Cumaná) در شمال شرقی ونزوئلا، مانع از تلاش‌های امدادی شده‌اند.

دولت همچنین به دنبال متمرکز کردن کمک‌های بشردوستانه بوده و از شهروندان خواسته است تا اهدای کمک‌ها و ثبت‌نام داوطلبان را از طریق مراکز رسمی جمع‌آوری و پلتفرم‌های دولتی انجام دهند، در حالی که اپلیکیشن VenApp را به عنوان کانال اصلی برای گزارش افراد مفقودشده و هماهنگی امدادرسانی ترویج می‌کند.

در همین حال، اپوزیسیون یک شبکه امدادرسانی موازی و یک سامانه ثبت مفقودین ایجاد کرده است که نشان می‌دهد بیش از ۵۵,۰۰۰ نفر همچنان مفقود‌الاثر هستند. مقامات همچنین دسترسی به ایالت لاگوایرا (La Guaira) را که بیشترین آسیب را دیده است محدود کرده‌اند و رودریگز می‌گوید این اقدام برای محافظت از عملیات نجات و اجرای کنترل‌های بهداشتی ضروری است.

ماچادو از زمانی که اواخر سال گذشته از مخفیگاه خارج شد و برای دریافت جایزه صلح نوبل در اسلو ونزوئلا را ترک کرد، در خارج از کشور اقامت داشته است. او از آن زمان، به‌ویژه پس از دستگیری مادورو توسط نیروهای آمریکایی در ژانویه، عهد کرده است که بازگردد.

ماچادو در یک پیام ویدئویی پس از وقوع زلزله‌ها به حامیان خود گفت: «خیلی، خیلی زود، یکدیگر را در ونزوئلا در آغوش خواهیم کشید.»

نحوه مدیریت این فاجعه توسط رودریگز — و اینکه آیا او به رقیب سیاسی اصلی خود اجازه می‌دهد در این بحران بازگردد یا خیر — می‌تواند به آزمونی تعیین‌کننده برای دولت نوپای او تبدیل شود.