به گزارش شبکه اطلاع‌رسانی طلا و ارز شنژن (Shenzhen)، قطب فناوری در جنوب چین، در حال هموار کردن مسیر برای ورود خودروهای خودران است؛ اقدامی که این شهر را در خط مقدم حرکت به سوی اتوماسیون قرار می‌دهد، اما خشم صدها هزار راننده تاکسی تحت‌فشار را برخواهد انگیخت.
این قوانین که به دولت اجازه می‌دهد از اول جولای مجوز فعالیت تاکسی‌های رباتیک (Robotaxis) را صادر کند، ارتشی از رانندگان تاکسی و تاکسی‌های اینترنتی را در یکی از بزرگ‌ترین شهرهای چین تهدید می‌کند. بسیاری از این افراد پیش از این به دلیل اتوماسیون و انتقال کارخانه‌ها به خارج از کشور — کارخانه‌هایی که محرک رشد اقتصادی سریع کشور بودند — شغل خود را از دست داده و به این صنعت پناه آورده بودند.
یک راننده تاکسی در شنژن با نام خانوادگی «دای» (Dai) که برای اپلیکیشن مسافربری اینترنتی غالب چین یعنی «دیدی» (Didi) کار می‌کند، درباره تاکسی‌های رباتیک گفت:
«این یک عملیات سرمایه‌داری است که با انگیزه سود شخصی پیش می‌رود و هدفش انحصارطلبی در این صنعت است.»
او در ادامه افزود: «چه بر سر خانواده‌هایی خواهد آمد که به درآمد میلیون‌ها راننده تاکسی در چین وابسته‌اند؟ این کار به‌شدت بی‌رحمانه است.»
از کارخانه جهان تا کلان‌شهر فناوری
شنژن یکی از موتورهای محرک رونق تولید در جنوب چین بود که در دهه‌های ۱۹۸۰ و ۱۹۹۰ کارگران مهاجر را به این منطقه ویژه اقتصادی جذب کرد؛ منطقه‌ای که با تولید انبوه کالاهای ارزان‌قیمت، شهرت «کف کارخانه جهان» را برای این ناحیه به ارمغان آورد.
در دهه‌های پس از آن، این شهر به سمت فناوری‌های با ارزش‌افزوده بالاتر تغییر مسیر داد و به یک کلان‌شهر تبدیل شد که میزبان شرکت‌های پیشرو از جمله هواوی (Huawei)، تنسنت (Tencent)، بی‌وای‌دی (BYD) و دی‌جی‌آی (DJI) است و اقتصاد آن اکنون از اقتصادِ هنگ‌کنگ، همسایه خود، پیشی گرفته است.
در این میان، با کند شدن رشد اقتصادی و خروج اجباری کارگران مهاجر از بخش تولید سنتی، بخش تاکسیرانی به قسمت مهمی از اقتصاد آزاد و پاره‌وقت چین معروف به «اقتصاد گیگ» (Gig economy) تبدیل شده است. تخمین زده می‌شود که چین حدود ۳۲۰ میلیون کارگر با شرایط کاری منعطف دارد که شامل رانندگان تاکسی‌های اینترنتی، پیک‌های تحویل کالا و همچنین برخی از کارگران بخش تولید و ساختمان می‌شود.
بازار اشباع‌شده و خطر ماشین‌ها
اما این بخش اکنون نشانه‌هایی از فشار و فرسودگی را نشان می‌دهد. بر اساس گزارش اداره حمل‌ونقل شنژن، این شهر نزدیک به ۴۰۰ هزار راننده دارای مجوز دارد که در ۲۶ پلتفرم مختلف خدمات تاکسیرانی ارائه می‌دهند. این اداره ماه گذشته هشدار داد که بازار «اشباع‌شده» مسافربری اینترنتی، قطب فناوری چین در جنوب این کشور، یعنی شهر شنژن، در حال هموار کردن مسیر برای عرضه خودروهای خودران است؛ اقدامی که این شهر را در خط مقدم پیشروی به سوی اتوماسیون (خودکارسازی) قرار می‌دهد، اما در عین حال، خشم صدها هزار راننده تاکسیِ تحت فشار را برانگیخته است.
این قوانین که به دولت اجازه می‌دهد از اول ژوئیه مجوز فعالیت تاکسی‌های خودران (روبوتاکسی‌ها) را صادر کند، ارتش بزرگی از رانندگان تاکسی و پلتفرم‌های درخواست خودرو در یکی از بزرگ‌ترین شهرهای چین را تهدید می‌کند. بسیاری از این رانندگان پیش‌تر به دلیل پیشرفت اتوماسیون و انتقال کارخانه‌هایی که موتور محرک رشد اقتصادی سریع کشور بودند به خارج از مرزها، شغل خود را از دست داده بودند.
یک راننده تاکسی اهل شنژن با نام خانوادگی «دای» که برای اپلیکیشن مسلط درخواست خودرو یعنی «دیدی» (Didi) کار می‌کند، درباره روبوتاکسی‌ها گفت: «این یک عملیات سرمایه‌داری است که با انگیزه‌های منفعت‌طلبانه شخصی هدایت می‌شود و هدفش انحصارطلبی در این صنعت است.»
او در ادامه افزود: «چه بر سر خانواده‌هایی خواهد آمد که به میلیون‌ها راننده تاکسی چین وابسته‌اند؟ این بی‌نهایت بی‌رحمانه است.»
شنژن یکی از موتورهای محرک رونق تولید در جنوب چین بود که در دهه‌های ۱۹۸۰ و ۱۹۹۰ کارگران مهاجر را به یک منطقه ویژه اقتصادی جذب کرد؛ منطقه‌ای که با تولید انبوه کالاهای ارزان‌قیمت، شهرت «کارخانه جهان» را برای این ناحیه به ارمغان آورد.
در دهه‌های پس از آن، این شهر به سمت فناوری‌های با ارزش‌افزوده بالاتر گذار کرد و به یک کلان‌شهر تبدیل شد که اکنون میزبان شرکت‌های پیشگامی چون هواوی، تنسنت، بی‌وای‌دی (BYD) و دی‌جی‌آی (DJI) است و اقتصاد آن اکنون از هنگ‌کنگ، همسایه خود، پیشی گرفته است.
در همین حال، بخش تاکسیرانی به بخش مهم‌تری از «اقتصاد گیگ» (Gig economy - اقتصاد مشاغل موقت و آزاد) وسیع چین تبدیل شده است، زیرا رشد اقتصادی کند شده و کارگران مهاجر از بخش تولید سنتی رانده شده‌اند. تخمین زده می‌شود که چین حدود ۳۲۰ میلیون کارگر منعطف دارد که شامل رانندگان تاکسی‌های اینترنتی، پیک‌های تحویل کالا و همچنین برخی از کارگران بخش‌های تولید و ساخت‌وساز می‌شود.
اما این بخش نشانه‌هایی از فشار و فرسودگی را بروز می‌دهد. بر اساس آمار اداره حمل‌ونقل شنژن، این شهر نزدیک به ۴۰۰,۰۰۰ راننده دارای مجوز دارد که در ۲۶ پلتفرم خدمات تاکسیرانی ارائه می‌دهند. این اداره ماه گذشته هشدار داد که بازار «اشباع‌شده» درخواست خودرو روزانه به طور میانگین تنها کمی بیش از ۱۳ سفر برای هر راننده به همراه دارد؛ رقمی که از نظر بیشتر رانندگان برای کسب یک درآمد مناسب، ناکافی است.
قوانین جدید به دولت شنژن اجازه خواهد داد تا «توسعه منظم» آزمایش‌ها، نمایش‌ها و طرح‌های آزمایشی تجاری روبوتاکسی‌ها را در مناطق منتخب یا در سطح شهر ترویج کند. این قوانین پس از اجرای طرح‌های آزمایشی روبوتاکسی در سال‌های اخیر توسط اپراتورهایی مانند Pony.ai و بایدو (Baidu) در مناطق خاص، وضع شده‌اند.
اما رانندگانی که هم‌اکنون در خیابان‌ها با رقابت بیشتری برای سفرهای کمتر مواجه‌اند، از پیامدهای تجاری‌سازی کامل روبوتاکسی‌ها در هراسند.
چنگ یونگ‌گانگ، راننده تاکسی، حدود ۳۰ سال پیش از چونگ‌کینگ به شنژن مهاجرت کرد تا در کارخانه‌های آن کار کند. او سپس راننده شد، اما تنها با رقابت فزاینده‌ای از سوی پلتفرم‌های درخواست خودرو مواجه شد که قیمت‌ها را به شدت کاهش دادند.
چنگ که اکنون ۵۳ سال دارد، می‌گوید روزانه ۱۲ ساعت کار می‌کند و ماهانه حدود ۱۱,۰۰۰ تا ۱۲,۰۰۰ یوان (۱,۶۲۰ تا ۱,۷۶۰ دلار) درآمد دارد تا بتواند هزینه‌های خود و مادر سالخورده‌اش را تأمین کند. او گفت: «هر کسی که راننده تاکسی یا تاکسی اینترنتی است [از روبوتاکسی‌ها] نگران است — این فناوری کسب‌وکار ما را خواهد دزدید.»
زمانی که فایننشال تایمز از منطقه فناوری نانشان در شنژن (جایی که روبوتاکسی‌ها در قالب یک طرح آزمایشی در حال فعالیت بوده‌اند) بازدید کرد، کرایه‌های خودروهای خودران بیشتر از ارزان‌ترین اپراتورهای تاکسی اینترنتی، اما کمتر از تاکسی‌های سنتی بود.
عرضه روبوتاکسی‌ها همچنین بازتاب‌دهنده تنش‌های قریب‌الوقوع پیرامون حرکت به سوی اتوماسیون است که سیاست‌گذاران آن را راه‌حلی برای بحران پیر شدن جمعیت چین می‌دانند. سازمان ملل پیش‌بینی می‌کند نیروی کار این کشور از ۱ میلیارد نفر در دهه گذشته به ۳۰۰ میلیون نفر تا سال ۲۱۰۰ کاهش یابد.
جک لینژو شینگ، محقق فوق‌دکتری در دانشگاه هاروارد، در این باره گفت: «در حالی که برخی از ربات‌ها برای مشاغل تولیدیِ "کثیف، خطرناک و دشوار" که به طور فزاینده‌ای برای کارگران جذابیتی ندارند به کار گرفته می‌شوند، خطر بسیار جدی وجود دارد که همه این ماشین‌ها مشاغل انسانی را در اقتصاد خدمات گیگ نیز تصاحب کنند.»
شرکت Pony.ai اعلام کرد که روبوتاکسی‌های آن «قصد ندارند رانندگان انسانی را به صورت ناگهانی یا یک‌باره جایگزین کنند»، بلکه می‌خواهند «تکمیل‌کننده اکوسیستم‌های حمل‌ونقل موجود باشند». این شرکت افزود که روبوتاکسی‌ها می‌توانند ساعات بیشتری کار کنند و سفرهای آرام‌تر و روان‌تری ارائه دهند.
در حالی که تحلیلگران می‌گویند این روند عرضه تدریجی خواهد بود، رانندگان نسبت به آینده‌ای که در آن باید با روبوتاکسی‌ها رقابت کنند، عمیقاً ابراز نگرانی کرده‌اند.
زنگ لیچیانگ، یکی از رانندگان سرویس ویژه و لیموزین‌مانند اپلیکیشن «دیدی»، استدلال کرد که خودروهای خودران نمی‌توانند با سطح خدمات انسانی برابری کنند و گفت برخی از مشتریان هنوز آماده اعتماد به ربات‌ها در جاده‌ها نیستند.
او گفت: «برخی از افراد جرأت سوار شدن به آن‌ها را ندارند زیرا این فناوری هنوز آن‌قدرها بالغ نشده است. اما در چند سال آینده، چه کسی می‌داند؟»
برای برخی دیگر، این تهدید بسیار اورژانسی‌تر و ملموس‌تر است.
یکی از رانندگان که نخواست نامش فاش شود، گفت: «یا جای آن‌هاست یا جای ما. هر بار که یکی از آن‌ها را می‌بینم، دلم می‌خواهد خردش کنم. آن‌ها دارند نان را مستقیماً از دهان ما می‌دزدند.»
نظرات کاربران