به گزارش شبکه اطلاع‌رسانی طلا و ارز بازار ارز در معاملات روز گذشته یکی از متفاوت‌ترین روزهای خود را در هفته‌های اخیر پشت سر گذاشت. دلار که معاملات را از محدوده ۱۷۳ هزار تومان آغاز کرده بود، در ادامه و همزمان با انتشار چند خبر مهم سیاسی، با افزایش فشار فروش مواجه شد و در نهایت با افتی نزدیک به یک درصد، در محدوده ۱۷۰ هزار تومان آرام گرفت. این کاهش قیمت در شرایطی رخ داد که تنها چند روز قبل بسیاری از فعالان بازار، ادامه مسیر صعودی دلار و حرکت آن به سمت کانال‌های بالاتر را محتمل‌تر از هر سناریوی دیگری می‌دانستند.
بازار ارز در ایران بارها نشان داده است که تنها بر پایه متغیرهای اقتصادی حرکت نمی‌کند. هرچند عواملی مانند تورم، رشد نقدینگی، کسری بودجه و کاهش ارزش پول ملی همچنان موتورهای اصلی حرکت نرخ ارز هستند، اما در کوتاه‌مدت این اخبار سیاسی و انتظارات روانی معامله‌گران است که می‌تواند مسیر قیمت را تغییر دهد. اتفاقی که روز گذشته رخ داد نیز نمونه‌ای روشن از همین رفتار بازار بود؛ بازاری که تنها با انتشار چند خبر، مسیر خود را برای ساعاتی تغییر داد.
در واقع آنچه روز گذشته رخ داد، بیش از آنکه نشانه‌ای از تغییر بنیادهای اقتصادی کشور باشد، بازتاب تغییر انتظارات فعالان بازار نسبت به آینده مذاکرات و احتمال گشایش‌های سیاسی بود. معامله‌گران در چنین شرایطی تلاش می‌کنند پیش از آنکه اتفاقات واقعی رخ دهد، آینده را در قیمت‌ها منعکس کنند؛ موضوعی که همواره باعث افزایش نوسانات در بازار ارز شده است.
جرقه ریزش از کجا زده شد؟
مهم‌ترین عامل افت قیمت دلار را باید در انتشار خبر برگزاری دور جدید مذاکرات میان ایران و آمریکا در دوحه جست‌وجو کرد. انتشار این خبر خیلی زود در میان فعالان بازار دست‌به‌دست شد و انتظارات تازه‌ای را درباره احتمال کاهش تنش‌های سیاسی و افزایش شانس دستیابی به توافق ایجاد کرد. همین تغییر در فضای ذهنی معامله‌گران کافی بود تا بخشی از دارندگان ارز برای جلوگیری از ریسک کاهش بیشتر قیمت، اقدام به فروش کنند.
در بازار ارز، گاهی «انتظار» از خود «اتفاق» مهم‌تر است. هنوز نه نتیجه مذاکرات مشخص شده و نه توافقی به دست آمده است، اما صرف انتشار خبر آغاز گفت‌وگوها توانست رفتار معامله‌گران را تغییر دهد. این ویژگی بازار ارز ایران است که بارها در سال‌های گذشته نیز تجربه شده و نشان داده است اخبار دیپلماتیک، حتی پیش از آنکه آثار واقعی خود را در اقتصاد نشان دهند، ابتدا بر انتظارات و سپس بر قیمت‌ها اثر می‌گذارند.
همزمان با انتشار خبر مذاکرات، رییس جمهور ایران دکتر مسعود پزشکیان نیز اعلام کرد که «۶ میلیارد دلار از منابع ایران بازگردانده می‌شود.» این خبر از نگاه بسیاری از فعالان بازار به معنای افزایش دسترسی دولت به منابع ارزی تعبیر شد؛ موضوعی که در کوتاه‌مدت می‌تواند نگرانی‌ها نسبت به عرضه ارز را کاهش دهد.
در ادامه، خبرگزاری رویترز نیز به نقل از یک مقام آگاه مدعی شد که ۶ میلیارد دلار از دارایی‌های ایران که در قطر نگهداری می‌شود، قرار است در دو مرحله آزاد و پرداخت شود. انتشار این گزارش، موج خوش‌بینی موجود در بازار را تقویت کرد و فشار فروش را افزایش داد. در نتیجه، دلار در ساعات معاملاتی روز گذشته با کاهش قیمت همراه شد و تا محدوده ۱۷۰ هزار تومان عقب‌نشینی کرد.
آیا بازار بیش از اندازه هیجانی رفتار کرد؟
واکنش روز گذشته بازار بار دیگر نشان داد که بخش مهمی از معاملات ارز در ایران تحت تأثیر هیجانات و انتظارات کوتاه‌مدت انجام می‌شود. کافی است یک خبر مثبت یا منفی منتشر شود تا رفتار بخش بزرگی از معامله‌گران، به‌ویژه معامله‌گران خرد، به سرعت تغییر کند. این موضوع اگرچه ویژگی همه بازارهای مالی است، اما در اقتصاد ایران به دلیل سهم بالای ریسک‌های سیاسی، شدت بیشتری دارد.
با این حال، پرسش اساسی اینجاست که آیا این اخبار به تنهایی می‌توانند روند میان‌مدت دلار را تغییر دهند؟
اگر از هیجانات کوتاه‌مدت فاصله بگیریم، پاسخ چندان ساده نیست. واقعیت این است که متغیرهای بنیادین اقتصاد ایران در یک روز یا حتی یک هفته تغییر نمی‌کنند. نرخ تورم همچنان در سطوح بالایی قرار دارد، حجم نقدینگی با سرعت در حال افزایش است، کسری بودجه دولت همچنان پابرجاست و هزینه‌های سنگین ناشی از تنش‌های منطقه‌ای و بازسازی زیرساخت‌ها نیز فشار مضاعفی بر منابع مالی کشور وارد می‌کند.
به همین دلیل، بسیاری از تحلیلگران معتقدند بازار روز گذشته بیش از آنکه به واقعیت‌های اقتصادی واکنش نشان دهد، اسیر فضای روانی ناشی از اخبار سیاسی شد. معامله‌گران برای ساعاتی تمام ابر تورمی حاکم بر اقتصاد، رشد مستمر نقدینگی، کاهش قدرت خرید پول ملی و سایر ریسک‌های ساختاری را نادیده گرفتند و تنها بر اخباری تمرکز کردند که احتمال بهبود روابط سیاسی را افزایش می‌داد.
اما تجربه سال‌های گذشته نشان داده است که اگر این اخبار به نتایج عملی و پایدار منجر نشوند، بازار معمولاً پس از فروکش کردن هیجانات، دوباره به سمت عوامل بنیادی بازمی‌گردد و قیمت‌ها نیز خود را با واقعیت‌های اقتصادی تطبیق می‌دهند.
۱۷۰ هزار تومان؛ مرز سرنوشت‌ساز دلار
اکنون مهم‌ترین سطحی که نگاه معامله‌گران به آن دوخته شده، محدوده ۱۷۰ هزار تومان است. این سطح تنها یک حمایت روانی نیست، بلکه از منظر تکنیکال نیز یکی از مهم‌ترین محدوده‌های تصمیم‌گیری بازار محسوب می‌شود.
رفتار قیمت در اطراف این محدوده می‌تواند مسیر معاملات هفته جاری را مشخص کند. اگر دلار بتواند در پایان هفته معاملاتی بالای این سطح تثبیت شود، احتمال آغاز موج جدید تقاضا افزایش خواهد یافت و بازار می‌تواند بار دیگر برای فتح کانال ۱۸۰ هزار تومان آماده شود.
در مقابل، اگر فشار فروش ادامه پیدا کند و قیمت با حجم معاملات بالا در زیر ۱۷۰ هزار تومان تثبیت شود، احتمال اصلاح عمیق‌تر نیز وجود خواهد داشت. البته باید میان «شکست هیجانی» و «شکست معتبر» تفاوت قائل شد. تجربه نشان داده است که بازار ارز بارها در اثر اخبار سیاسی برای چند ساعت یا حتی یک روز به زیر سطوح مهم نفوذ کرده، اما در ادامه دوباره به بالای همان محدوده بازگشته است.
از همین رو، تحلیلگران بیش از آنکه به نوسانات لحظه‌ای توجه کنند، بسته شدن کندل روزانه و هفتگی را معیار اصلی ارزیابی قدرت خریداران و فروشندگان می‌دانند.
اندیکاتورها هنوز از پایان روند صعودی خبر نمی‌دهند
بررسی نمودار قیمت نشان می‌دهد که اصلاح روز گذشته هنوز ساختار کلی روند را تغییر نداده است. هرچند فشار فروش افزایش یافته، اما شتاب حرکتی کندل‌ها همچنان بیانگر حضور خریداران در بازار است و اصلاح اخیر بیشتر به یک استراحت در روند شباهت دارد تا آغاز یک روند نزولی جدید.
شاخص قدرت نسبی (RSI) همچنان بالاتر از سطح ۵۰ قرار دارد؛ موضوعی که نشان می‌دهد مومنتوم بازار هنوز به طور کامل به نفع فروشندگان تغییر نکرده است. از سوی دیگر، وقوع کراس صعودی در اندیکاتور MACD و افزایش ارتفاع هیستوگرام این اندیکاتور نیز حاکی از آن است که انرژی روند صعودی همچنان حفظ شده و بازار هنوز سیگنال قطعی برای تغییر روند صادر نکرده است.
در چنین شرایطی، اصلاح قیمت را باید در کنار رفتار معامله‌گران و اخبار سیاسی بررسی کرد، نه صرفاً بر اساس افت یک‌روزه قیمت. بازار زمانی وارد فاز نزولی قدرتمند خواهد شد که هم ساختار تکنیکال و هم متغیرهای بنیادی به طور همزمان تغییر کنند؛ اتفاقی که تاکنون نشانه روشنی از آن مشاهده نشده است.
مذاکرات امروز؛ روزی که می‌تواند نوسانات را تشدید کند
امروز قرار است دور جدید مذاکرات برگزار شود و همین موضوع می‌تواند بار دیگر بر شدت نوسانات بازار ارز بیفزاید. در چنین روزهایی، بازار بیش از هر زمان دیگری به تیترهای خبری واکنش نشان می‌دهد و حتی انتشار یک اظهار نظر کوتاه نیز می‌تواند جهت معاملات را در مدت کوتاهی تغییر دهد.
اگر اخبار منتشرشده از مذاکرات مثبت ارزیابی شود، این احتمال وجود دارد که دلار به صورت هیجانی حتی برای ساعاتی به زیر ۱۷۰ هزار تومان نیز نفوذ کند. اما آنچه اهمیت بیشتری دارد، رفتار قیمت در پایان معاملات است. اگر دلار بتواند دوباره بالای این سطح بسته شود، می‌توان نتیجه گرفت که بازار هنوز حمایت ۱۷۰ هزار تومان را از دست نداده و اصلاح اخیر بیشتر ناشی از هیجانات مقطعی بوده است.
در مقابل، اگر اخبار ناامیدکننده باشد یا مذاکرات بدون نتیجه مشخص پایان یابد، احتمال بازگشت سریع تقاضا و حرکت دوباره قیمت به سمت مقاومت‌های بالاتر نیز دور از انتظار نخواهد بود.
بازار هنوز میان امید و واقعیت سرگردان است
در نهایت باید پذیرفت که فضای دیپلماسی همچنان در هاله‌ای از ابهام قرار دارد. نه نتیجه مذاکرات مشخص است، نه زمان دقیق آزادسازی منابع ارزی و نه میزان اثرگذاری آن بر بازار. همین ابهام باعث شده است که معامله‌گران نیز با احتیاط بیشتری تصمیم بگیرند و بازار در وضعیت انتظار قرار گیرد.
از سوی دیگر، واقعیت‌های اقتصاد ایران همچنان پابرجاست. تورم، رشد نقدینگی، محدودیت‌های بودجه‌ای و سایر چالش‌های ساختاری عواملی نیستند که تنها با انتشار چند خبر سیاسی از میان بروند. بنابراین، اگرچه اخبار روز گذشته توانستند برای ساعاتی فضای بازار را تغییر دهند، اما برای تغییر روند میان‌مدت دلار، بازار به متغیرهای بنیادی قدرتمندتری نیاز خواهد داشت.
در حال حاضر محتمل‌ترین سناریو آن است که دلار پس از عبور از موج هیجانی اخیر، وارد یک فاز نوسانی شود و برای مدتی در محدوده‌ای بین ۱۷۰ تا ۱۸۰ هزار تومان و حتی در برخی مقاطع تا ۱۹۰ هزار تومان نوسان کند. خروج از این محدوده، چه به سمت بالا و چه به سمت پایین، نیازمند انتشار اخباری است که بتواند انتظارات بازار را به شکل پایدار تغییر دهد؛ اخباری که فعلاً هنوز از آن فاصله داریم.
نظرات کاربران