به گزارش شبکه اطلاع‌رسانی طلا و ارز، هوش مصنوعی با سرعتی بی‌سابقه در حال تغییر جهان است، اما ریسک‌های ناشی از آن نیز به همان اندازه نگران‌کننده هستند. مدل‌های پیشتاز هوش مصنوعی مانند «میتوس» از شرکت «آنتروپیک» و «جی‌پی‌تی-۵٫۶ سول» از شرکت «اوپن‌ای‌آی»، توانایی‌هایی «به‌شدت ماهرانه در هک کردن» از خود نشان داده‌اند و حتی ممکن است به «مشاور کارآمد» برای تروریست‌های زیستی تبدیل شوند. در مواجهه با این واقعیت، دولت ترامپ تلاش می‌کند پیش از وقوع یک فاجعه، این فناوری را تحت نظارت قرار دهد. با این حال، نشریه‌ی اکونومیست معتقد است که تلاش‌های نظارتی دولت آمریکا تاکنون «کاملاً آشفته» بوده است. چگونه می‌توان هم از ریسک‌های بالقوه‌ی هوش مصنوعی چشم‌پوشی نکرد و هم با اعمال مقررات سخت‌گیرانه‌ی بیش از حد، مانع نوآوری نشد و به چین در رقابت هوش مصنوعی میدان نداد؟ این پرسش، هسته‌ی اصلی معضلی است که آمریکا با آن روبروست. این مقاله بر اساس پادکست و گزارش‌های تحلیلی اکونومیست، مهم‌ترین مباحث نظارت بر هوش مصنوعی پیشتاز و مسیرهای ممکن را بررسی می‌کند.
لحظه‌ی «اسطوره‌ای» هوش مصنوعی پیشتاز؛ چرا ریسک‌ها را نمی‌توان نادیده گرفت؟
در ۷ آوریل ۲۰۲۶، شرکت «آنتروپیک» مدل «کلود میتوس» را منتشر کرد. این مدل در کشف حفره‌های امنیتی نرم‌افزاری چنان قدرتمند بود که در دستان افراد بدخواه، می‌توانست زیرساخت‌های حیاتی از بانک‌ها تا بیمارستان‌ها را تهدید کند. داریو آمودی، مدیرعامل «آنتروپیک»، به‌درستی تشخیص داد که «میتوس» «بسیار خطرناک» است و نباید به‌طور عمومی منتشر شود؛ در نتیجه، دسترسی به آن را تنها به حدود ۵۰ شرکت بزرگ برای کاربردهای دفاعی محدود کرد.
اما «میتوس» تنها نوک کوه یخ است. مدل‌های هوش مصنوعی همچنین ریسک‌های امنیت زیستی، کلاهبرداری در مقیاس عظیم و تهدیدات دیگر را به همراه دارند. اسکات بسنت، وزیر خزانه‌داری آمریکا، پس از آگاهی از توانایی‌های «میتوس»، فوراً جلسات اضطراری با بانک‌های بزرگ تشکیل داد؛ پنتاگون (وزارت دفاع آمریکا) نیز پس از آنکه آمودی اجازه نداد مدل‌های «آنتروپیک» در سلاح‌های خودمختار و نظارت گسترده‌ی داخلی استفاده شوند، وارد عمل شد. این رویدادها باعث شد دولت ترامپ ناگهان درک کند که واگذاری کنترل فناوری‌های حیاتی به چند شرکت بزرگ فناوری، خود به‌تنهایی یک تهدید امنیت ملی محسوب می‌شود.
در همین حال، شک و تردید مردم آمریکا نسبت به هوش مصنوعی در حال افزایش است. نظرسنجی‌ها نشان می‌دهد که ۷۰ درصد آمریکایی‌ها معتقدند هوش مصنوعی به فرصت‌های شغلی آسیب می‌زند – این رقم نسبت به سال گذشته به‌طور قابل‌توجهی افزایش یافته است. مخالفت‌های مردمی با مراکز داده در سطح محلی روزبه‌روز بیشتر می‌شود و هوش مصنوعی به یک مسئله‌ی سیاسی حساس تبدیل شده است.
فیلمنامه‌ی آشفته‌ی نظارت؛ از ممنوعیت تا لغو ممنوعیت
دولت ترامپ در مواجهه با این فشارها دست به اقدام زد. در ۱۲ ژوئن ۲۰۲۶، دولت به «آنتروپیک» دستور داد که استفاده‌ی خارجی‌ها از جدیدترین و قدرتمندترین مدل‌های پیشتاز خود یعنی «فیبل» و «میتوس» را ممنوع کند. دلیل این ممنوعیت، وجود حفره‌های امنیتی بالقوه در مدل «فیبل» عنوان شد. در پاسخ، «آنتروپیک» دسترسی به «فیبل» و «میتوس» را به‌کلی قطع کرد، حتی استفاده‌ی داخلی را نیز متوقف ساخت.
با این حال، این ممنوعیت چندان دوام نیاورد. در اوایل ژوئیه، دولت ترامپ ممنوعیت را لغو کرد و اجازه داد غیرآمریکایی‌ها دوباره از این مدل‌ها استفاده کنند. «آنتروپیک» نیز اقدامات امنیتی جدیدی را پیاده‌سازی کرد و با وزارت بازرگانی برای رفع نگرانی‌ها همکاری نمود.
این عقب‌نشینی و بازگشت، یک مشکل عمیق‌تر را آشکار می‌کند: دولت آمریکا به‌راحتی می‌تواند دسترسی به هوش مصنوعی پیشتاز را محدود کند، اما نحوه‌ی اعمال این قدرت، سلیقه‌ای و فاقد چارچوب نهادی مشخص است. همان‌طور که اکونومیست توصیف کرده، این «سلطه‌ی متغیر و غیرقابل‌پیش‌بینی» بر مدل‌های پیشتاز هوش مصنوعی است – و همین عدم‌قطعیت به‌خودی‌خود می‌تواند مزیت رقابتی آمریکا در حوزه‌ی هوش مصنوعی را تضعیف کند.
مسیر بهتر: آزادسازی، نه حبس
در مواجهه با این بن‌بست، اکونومیست راهی هوشمندانه‌تر ارائه می‌دهد: آمریکا نباید هوش مصنوعی پیشتاز را «زندانی» کند. استدلال‌های اصلی به شرح زیر است:
اول، پذیرش ضرورت نظارت، اما رد رویکرد «حبس». فناوری هوش مصنوعی پیشتاز «به‌شدت نیازمند مقررات بهتر» است، اما این به معنای ممنوعیت یا مسدودسازی کامل نیست. تجربه‌ی تاریخی نشان می‌دهد که نهادهای بزرگ اغلب پس از بحران‌ها متولد می‌شوند – فدرال رزرو (بانک مرکزی آمریکا) پس از هراس مالی ۱۹۰۷، سازمان غذا و داروی آمریکا پس از جنبش ایمنی مواد غذایی، و کمیسیون بورس و اوراق بهادار آمریکا پس از رکود بزرگ. هوش مصنوعی هنوز فاجعه‌ای به بار نیاورده، اما همین حالا بهترین زمان برای ایجاد چارچوب نظارتی معقول است.
دوم، حضور چین به‌عنوان یک «محدودیت خارجی» مهم. رشد سریع مدل‌های هوش مصنوعی چین و نیاز این کشور به بازارهای خارجی، یک اهرم تعادل در برابر اعمال قدرت مفرط آمریکا بر هوش مصنوعی است. اگر آمریکا محدودیت‌های بیش‌ازحد سخت‌گیرانه بر هوش مصنوعی پیشتاز اعمال کند، کاربران خارجی ممکن است به مدل‌های چینی روی آورند – که این امر درآمد شرکت‌های آمریکایی و توانایی آنها در سرمایه‌گذاری روی مراکز داده را تضعیف خواهد کرد. همان‌طور که اکونومیست اشاره کرده، در مواجهه با تردیدهای جهان نسبت به آمریکا، «راه حل، شکایت از ائتلاف نیست، بلکه ساختن قدرت است».
سوم، نظارت باید بر ارزیابی امنیتی و شفافیت متمرکز باشد، نه صرفاً مسدودسازی. دولت ترامپ در ۲ ژوئن ۲۰۲۶ فرمان اجرایی شماره ۱۴۴۰۹ را امضا کرد که بر اساس آن، آزمایشگاه‌های پیشتاز هوش مصنوعی موظف‌اند حداقل ۳۰ روز پیش از انتشار عمومی مدل، به دولت فدرال دسترسی بدهند تا تهدیدات ارزیابی شود. این چارچوب «دسترسی پیش‌ازانتشار فدرال» داوطلبانه است و کاخ سفید صراحتاً الزام به دریافت مجوز را کنار گذاشته است. این رویکرد نسبت به ممنوعیت کامل، پایدارتر و عقلانی‌تر به نظر می‌رسد.
چهارم، صنعت به معیارهای یکسان ارزیابی امنیتی نیاز دارد. «آنتروپیک» پس از ماجرای ممنوعیت اعلام کرد که این رویداد نشان داد صنعت نیاز به «یافتن روشی یکپارچه برای ارزیابی و رفع حفره‌های امنیتی هوش مصنوعی» دارد. چه نظارت دولتی و چه خودتنظیمی صنعت، وجود فرآیندهای استاندارد ارزیابی امنیتی، زیرساختی غیرقابل‌انکار است.
نتیجه‌گیری
ظهور هوش مصنوعی پیشتاز در حال بازطراحی موازنه‌ی قدرت در سطح جهانی است. دولت آمریکا اکنون به «دروازه‌بان» مدل‌های پیشتاز و بخش عمده‌ای از توان محاسباتی تبدیل شده است، اما نحوه‌ی اعمال این قدرت باید محتاطانه‌تر و نهادینه‌تر باشد. از یک سو، چشم‌پوشی از ریسک‌های بالقوه‌ی هوش مصنوعی غیرمسئولانه است – توانایی‌هایی که «میتوس» و «جی‌پی‌تی-۵٫۶ سول» به نمایش گذاشتند، زنگ خطر را به صدا درآورده‌اند. از سوی دیگر، ممنوعیت‌های سلیقه‌ای و راهبرد «حبس» نه‌تنها به توانایی نوآوری شرکت‌های آمریکایی آسیب می‌زند، بلکه ممکن است بازارهای خارجی را به سمت رقبای چینی سوق دهد.
راه‌حل واقعی، ایجاد چارچوب نظارتی شفاف، قابل‌پیش‌بینی و مبتنی بر ارزیابی ریسک است – ارزیابی امنیتی کامل پیش از انتشار عمومی، همراه با حفظ محیطی باز برای نوآوری. این امر نیازمند همکاری دولت آمریکا، شرکت‌های هوش مصنوعی و جامعه‌ی بین‌المللی است. همان‌طور که اکونومیست تأکید کرده: «فیبل رایگان است. اما این فناوری به‌شدت نیازمند مقررات بهتر است.» یافتن تعادل میان امنیت و آزادی در هوش مصنوعی، نه تنها چالش آمریکا، بلکه آزمونی برای تمام بشریت است.
نظرات کاربران