به گزارش شبکه اطلاع‌رسانی طلا و ارز، بازار جهانی نفت بار دیگر نشان داده است که قیمت این کالای راهبردی بیش از هر زمان دیگری به تحولات ژئوپلیتیک وابسته است. در شرایطی که تنش‌های نظامی در خاورمیانه طی ماه‌های اخیر یکی از مهم‌ترین عوامل رشد قیمت نفت بوده، اکنون نشانه‌هایی از بازگشت دیپلماسی میان آمریکا و ایران، معادلات بازار را تغییر داده است. با این حال، ادامه ناامنی در مسیرهای حیاتی انتقال انرژی، حملات پهپادی و ابهام درباره آینده مذاکرات، همچنان سایه‌ای سنگین بر بازار نفت انداخته است. در چنین فضایی، سرمایه‌گذاران با دقت هر خبر سیاسی و نظامی را دنبال می‌کنند؛ زیرا کوچک‌ترین تغییر در این معادلات می‌تواند مسیر قیمت نفت را به سرعت دگرگون کند.
نفت عقب نشست؛ دیپلماسی جایگزین تنش شد؟
قیمت نفت خام در معاملات روز سه‌شنبه حدود یک درصد کاهش یافت؛ زیرا معامله‌گران احتمال می‌دهند وقفه در حملات نظامی آمریکا علیه ایران بتواند راه را برای یک راه‌حل دیپلماتیک هموار کند.
نفت برنت با افت ۰.۶ درصدی به حدود ۸۷.۸ دلار در هر بشکه رسید و نفت خام وست‌تگزاس اینترمدیت (WTI) نیز با کاهش ۰.۸ درصدی در محدوده ۸۲ دلار معامله شد. هر دو شاخص در مقطعی از معاملات به پایین‌ترین سطح خود طی بیش از یک هفته گذشته سقوط کردند.
دلیل اصلی این افت، اظهارات دونالد ترامپ، رئیس‌جمهوری آمریکا، بود که اعلام کرد مذاکرات با ایران «به‌خوبی پیش می‌رود» و احتمال دستیابی به توافق وجود دارد. این اظهارات باعث شد بازارها احتمال کاهش تنش‌های ژئوپلیتیک و بازگشت تدریجی جریان عادی انرژی در خاورمیانه را جدی‌تر بگیرند.
آتش‌بس موقت، اما با هشدار ادامه جنگ
اگرچه فضای بازار تا حدی آرام‌تر شده، اما ترامپ همزمان هشدار داد که در صورت شکست مذاکرات، حملات نظامی آمریکا از سر گرفته خواهد شد. در مقابل، تهران نیز تأکید کرد که دیپلماسی را کنار نگذاشته، اما ادعاها درباره درخواست رسمی ایران برای مذاکره را رد کرد.
اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه ایران، اعلام کرد پیام‌ها همچنان از طریق میانجی‌ها میان دو طرف رد و بدل می‌شود، اما اخبار مربوط به درخواست مذاکره از سوی ایران «ساختگی» است. در عین حال، یک مقام ارشد ایرانی نیز به رویترز گفت که تهران تنها تا زمانی که آتش‌بس اعلام‌شده از سوی آمریکا برقرار باشد، حملات خود را متوقف خواهد کرد.
در واقع، واشنگتن پس از حدود دو هفته بمباران گسترده، به‌طور ناگهانی عملیات هوایی خود را متوقف کرد؛ تصمیمی که بنا بر گزارش‌ها، پس از توصیه فرماندهان نظامی و با توجه به کاهش اهداف عملیاتی و نگرانی درباره مصرف مهمات اتخاذ شد.
آرامش بازار با حملات پهپادی زیر سؤال رفت
با وجود خوش‌بینی اولیه، تحولات میدانی مانع از شکل‌گیری آرامش کامل در بازار شده است. عربستان سعودی، اردن و عراق روز دوشنبه از حملات پهپادی خبر دادند و ریاض اعلام کرد چند پهپاد که تأسیسات نفتی این کشور، از جمله اهدافی در ریاض، را هدف قرار داده بودند، سرنگون شده‌اند.
از سوی دیگر، حوثی‌های یمن اعلام کردند خط لوله انتقال نفت شرق به غرب عربستان که نفت را به بندر ینبع در دریای سرخ منتقل می‌کند، هدف حمله قرار گرفته است. این اقدام در واکنش به حملات پهپادی عربستان عنوان شد.
تنگه هرمز و باب‌المندب؛ دو گلوگاه پرتنش انرژی
اگرچه امید به مذاکرات باعث کاهش قیمت نفت شده، اما نگرانی درباره امنیت مسیرهای انتقال انرژی همچنان پابرجاست.
وزیر خارجه دولت مورد حمایت عربستان در یمن اعلام کرد حوثی‌ها تلاش می‌کنند الگویی مشابه تنگه هرمز را در تنگه باب‌المندب اجرا کنند.
تحلیلگران معتقدند اگرچه توانایی حوثی‌ها برای اجرای یک محاصره کامل دریایی محل تردید است، اما کاهش محسوس تردد کشتی‌ها در دریای سرخ و تنگه هرمز واقعیتی انکارناپذیر است.
بانک بارکلیز نیز گزارش داد صادرات خالص نفت خام و فرآورده‌های نفتی از مسیر تنگه هرمز در هفته منتهی به ۲۴ ژوئیه به ۲.۹ میلیون بشکه در روز کاهش یافته؛ رقمی که در هفته قبل ۵.۹ میلیون بشکه در روز بود و نشان‌دهنده افت چشمگیر جریان تجارت انرژی است.
در همین حال، ایران اعلام کرد همچنان کنترل تنگه هرمز را در اختیار دارد و رسانه‌های دولتی این کشور مدعی شدند شش کشتی که بدون مجوز قصد عبور از این آبراه را داشتند، بازگردانده شده‌اند.
کاهش تقاضا، مانع جهش دوباره نفت
در کنار ریسک‌های ژئوپلیتیک، وضعیت تقاضای جهانی نیز بر بازار نفت سایه انداخته است. ادوارد میر، تحلیلگر مؤسسه Marex، معتقد است یکی از دلایل اصلی آنکه قیمت نفت با وجود تنش‌های منطقه‌ای بیش از این افزایش نیافته، کاهش تقاضا به‌ویژه در اقتصادهای آسیایی است.
همزمان، نظرسنجی اولیه رویترز نشان می‌دهد ذخایر نفت خام آمریکا در هفته گذشته کاهش یافته، موجودی بنزین نیز افت کرده، اما ذخایر فرآورده‌های میان‌تقطیر افزایش یافته است؛ موضوعی که می‌تواند بر چشم‌انداز عرضه و تقاضا در هفته‌های آینده اثرگذار باشد.
فشار سیاسی بر کاخ سفید
تحولات نظامی تنها بازار انرژی را تحت تأثیر قرار نداده، بلکه به مسئله‌ای سیاسی در داخل آمریکا نیز تبدیل شده است. نظرسنجی مشترک رویترز و ایپسوس نشان می‌دهد تنها حدود یک‌سوم آمریکایی‌ها از ادامه جنگ با ایران حمایت می‌کنند و بسیاری معتقدند دولت نتوانسته اهداف این درگیری را به‌روشنی توضیح دهد.
در مقابل، محبوبیت ترامپ اندکی افزایش یافته و به ۳۷ درصد رسیده است، اما مخالفت عمومی با ادامه جنگ همچنان یکی از چالش‌های اصلی دولت او در آستانه انتخابات میان‌دوره‌ای کنگره محسوب می‌شود.
نتیجه‌گیری
بازار نفت اکنون در نقطه‌ای قرار گرفته که بیش از هر زمان دیگری تحت تأثیر تحولات سیاسی و امنیتی حرکت می‌کند. توقف موقت حملات آمریکا و افزایش امید به مذاکرات با ایران، فشار نزولی بر قیمت‌ها وارد کرده و نگرانی‌ها درباره کمبود عرضه را کاهش داده است. با این حال، ادامه حملات پهپادی، تهدیدهای متقابل، محدودیت تردد در تنگه هرمز و باب‌المندب و ابهام درباره آینده مذاکرات، اجازه نمی‌دهد بازار با اطمینان از بازگشت ثبات سخن بگوید.
در کوتاه‌مدت، مسیر قیمت نفت بیش از هر عامل اقتصادی، به نتیجه گفت‌وگوهای دیپلماتیک میان تهران و واشنگتن و وضعیت امنیت گلوگاه‌های حیاتی انتقال انرژی وابسته خواهد بود. اگر مذاکرات به پیشرفت ملموسی برسد، احتمال ادامه کاهش قیمت‌ها وجود دارد؛ اما هرگونه شکست در روند دیپلماسی یا تشدید تنش‌های نظامی می‌تواند دوباره ریسک عرضه را افزایش داده و نفت را به مسیر صعودی بازگرداند.
نظرات کاربران