به گزارش شبکه اطلاع‌رسانی طلا و ارز، بانک مرکزی در تازه‌ترین گزارش عملیات اجرایی سیاست پولی خود اعلام کرد که در هفته منتهی به ۱۰ اوت ۲۰۲۶ (۱۹ مرداد ۱۴۰۵)، برای مدیریت نقدینگی بازار بین‌بانکی وارد عمل شده است. این بانک با پیش‌بینی کمبود منابع در این بازار، موضع خود را «توافق بازخرید» تعیین کرد و عملیات بازار باز را با دو ابزار توافق بازخرید و خرید قطعی اجرا کرد. ارزش کل این عملیات به ۶۰۰ هزار میلیارد ریال، معادل ۶۰ هزار میلیارد تومان رسید.
این رقم برای مخاطب عادی یک معنای ساده دارد؛ بانک مرکزی حجم قابل‌توجهی پول را به‌طور موقت یا دائم وارد شبکه بانک‌ها کرده تا از افزایش ناگهانی نرخ سود جلوگیری کند. نرخ سود بازار بین‌بانکی مانند یک لنگر برای کل اقتصاد عمل می‌کند و تغییرات آن به‌مرور بر هزینه تسهیلات، سود سپرده‌ها و جهت‌گیری نقدینگی در بازارهایی مانند طلا و ارز اثر می‌گذارد.
چرا بانک مرکزی توافق بازخرید را انتخاب کرد؟
توافق بازخرید یا ریپو یعنی بانک مرکزی اوراق بدهی را به‌طور موقت از بانک‌ها می‌خرد و متعهد می‌شود در سررسیدی کوتاه‌مدت همان اوراق را به فروشنده بازگرداند. در ازای این معامله، بانک‌ها معادل ارزش اوراق، نقدینگی دریافت می‌کنند و کمبود موقت منابع خود را جبران می‌کنند. تفاوت این ابزار با چاپ مستقیم پول در این است که با سررسید قرارداد، نقدینگی تزریق‌شده از چرخه بانکی خارج می‌شود.
ابزار دوم، خرید قطعی اوراق بود. برخلاف توافق بازخرید، در خرید قطعی، اوراق برای همیشه در ترازنامه بانک مرکزی باقی می‌ماند و نقدینگی معادل آن به‌صورت دائمی وارد شبکه بانکی می‌شود. رصد نسبت این دو ابزار در گزارش‌های هفتگی به تحلیلگران کمک می‌کند تشخیص دهند کمبود نقدینگی در بازار، موقتی است یا ساختاری.
پیامد برای بازار پول و سرمایه‌گذاران
حجم بالای توافق بازخرید در ۱ هفته معمولاً نشانه فشار تقاضای نقدینگی در بازار بین‌بانکی است. تزریق منابع از سوی بانک مرکزی می‌تواند این فشار را کاهش دهد و نرخ سود بین‌بانکی را نزدیک به نرخ هدف نگه دارد. ثبات نسبی این نرخ به‌طور غیرمستقیم ریسک نوسان‌های ناگهانی در بازارهای موازی از جمله ارز و طلا را کم می‌کند، هرچند رابطه میان این بازارها همیشه خطی نیست و به عوامل دیگری هم بستگی دارد.
بانک مرکزی این گزارش را به‌صورت هفتگی منتشر می‌کند و آن را یکی از معدود منابع رسمی برای رصد روند نقدینگی در اقتصاد کشور قرار داده است. مقایسه گزارش‌های هفته‌های متوالی به کارشناسان کمک می‌کند روند انقباضی یا انبساطی سیاست پولی را زودتر تشخیص دهند و انتظارات خود از تحولات بازار پول را بر همین اساس تنظیم کنند.
نظرات کاربران