مسیر طولانی توسعه دیجیتال ایران؛ زیرساخت جلوتر از خدمات

به گزارش شبکه اطلاع‌رسانی طلا و ارز، پژوهشگاه ارتباطات و فناوری اطلاعات در گزارشی تازه، جایگاه ایران در شاخص‌های بین‌المللی توسعه دیجیتال را بررسی کرده است. این گزارش با عنوان «پایش و تحلیل جایگاه بین‌المللی ایران در شاخص‌های توسعه دیجیتال» تلاش کرده تصویری روشن از فاصله ایران با کشورهای پیشرو در این حوزه ارائه دهد.

نکته کلیدی گزارش این است که رشد زیرساخت ارتباطی به‌تنهایی توسعه دیجیتال را کامل نمی‌کند. به بیان ساده، داشتن اینترنت پرسرعت و شبکه گسترده تلفن همراه فقط نیمی از راه است؛ نیمه دیگر، کیفیت خدماتی است که روی همین زیرساخت به مردم و کسب‌وکارها ارائه می‌شود. همین شکاف است که فاصله ایران با کشورهای پیشرو را توضیح می‌دهد.

زیرساخت رشد کرده، خدمات عقب مانده

بر اساس یافته‌های پژوهشگاه، در سال‌های اخیر پوشش شبکه‌های ارتباطی و دسترسی خانوارها به اینترنت در ایران بهبود یافته است. این روند در شاخص‌های مربوط به زیرساخت فیزیکی، جایگاه نسبتاً قابل‌قبولی برای کشور رقم زده است.

با این حال، در شاخص‌های مرتبط با خدمات دیجیتال، از جمله دولت الکترونیک، تجارت آنلاین و سهولت انجام امور اداری از طریق سامانه‌های اینترنتی، رتبه ایران پایین‌تر از سطح زیرساخت است. این عقب‌ماندگی خدماتی، محتمل‌ترین دلیل فاصله کلی کشور با میانگین جهانی توسعه دیجیتال است.

اثر بر زندگی روزمره و اقتصاد

برای کاربر عادی، این شکاف در تجربه روزمره او با سامانه‌های دولتی و بانکی نمایان می‌شود؛ زمانی که یک خدمت اداری که باید آنلاین و سریع انجام شود، همچنان به مراجعه حضوری یا فرآیندهای طولانی نیاز دارد. برای کسب‌وکارهای کوچک و استارتاپ‌ها نیز، ضعف زیرساخت خدماتی به معنای هزینه بالاتر برای فروش آنلاین و جذب مشتری است.

این موضوع در سطح کلان‌تر هم اهمیت دارد. جایگاه پایین در شاخص‌های توسعه دیجیتال می‌تواند بر جذابیت کشور برای سرمایه‌گذاری در حوزه فناوری اثر بگذارد، چون سرمایه‌گذاران خارجی معمولاً همین رتبه‌بندی‌های بین‌المللی را برای مقایسه بازارها بررسی می‌کنند.

شاخص‌های مورد استناد در این‌گونه گزارش‌ها معمولاً برآمده از نهادهای بین‌المللی مانند سازمان ملل و اتحادیه جهانی مخابرات هستند و ابعادی چون زیرساخت، سرمایه انسانی دیجیتال، دولت الکترونیک و نوآوری را می‌سنجند. پژوهشگاه ارتباطات و فناوری اطلاعات با پایش مستمر این شاخص‌ها، تلاش می‌کند مسیر توسعه دیجیتال کشور را نسبت به سایر کشورها ارزیابی کند.