تثبیت کامل نرخ ارز در شرایط کنونی ایران واقع‌بینانه نیست

مصطفی صفاری، کارشناس اقتصادی ، در گفت‌و‌گو با خبرنگار ایبنا با تشریح سازکار بازار ارز و عوامل اثرگذار بر نوسانات این بازار، اظهار کرد: بازار ارز مانند هر بازار دیگری از دو بخش عرضه و تقاضا تشکیل شده است. در سمت تقاضا، واردات کالا و خدمات، شامل واردات رسمی و غیررسمی، سهم قابل توجهی دارد. بخشی از تقاضا نیز به تقاضای سوداگری مربوط می‌شود؛ به این معنا که در دوره‌های افزایش نااطمینانی و تورم، افراد برای حفظ ارزش دارایی‌های خود بخشی از منابعشان را به ارز تبدیل می‌کنند.

وی افزود: در سمت عرضه نیز درآمد‌های حاصل از صادرات کالا و خدمات، از جمله صادرات نفت، محصولات پتروشیمی، فولاد و سایر کالا‌های صادراتی قرار دارد. هر زمان میان عرضه و تقاضا عدم تعادل ایجاد شود، بازار ارز با نوسان مواجه خواهد شد.

صفاری با اشاره به شرایط کنونی اقتصادی کشور گفت: در دوره‌های بحرانی و نااطمینانی، به‌ویژه در شرایط جنگی، انتظارات تورمی افزایش پیدا می‌کند و این تصور شکل می‌گیرد که ارزش پول ملی در آینده کاهش خواهد یافت. در چنین شرایطی، بخشی از افراد برای حفظ ارزش دارایی خود به بازار ارز مراجعه می‌کنند و همین موضوع می‌تواند تقاضای سفته‌بازانه را افزایش دهد.

این کارشناس اقتصادی ادامه داد: در شرایط فعلی، محدودیت‌های اقتصادی و کاهش حجم واردات باعث شده تقاضای واقعی ارز نسبت به گذشته کاهش پیدا کند، اما افزایش نااطمینانی و انتظارات تورمی می‌تواند همچنان بر رفتار فعالان بازار و سطح نرخ ارز اثرگذار باشد. بنابراین، نوسانات بازار ارز را نمی‌توان صرفاً با افزایش یا کاهش تقاضای واقعی توضیح داد و باید نقش انتظارات و تقاضای سفته‌بازانه را نیز در نظر گرفت.

وی با بیان اینکه وظیفه بانک مرکزی درآمدزایی ارزی نیست، اظهار کرد: بانک مرکزی دارای منابع و مصارف ارزی است و در شرایط عادی می‌تواند با استفاده از منابع خود نوسانات بازار را مدیریت کند، اما زمانی که انگیزه‌های سوداگری به‌شدت افزایش پیدا می‌کند، مداخله گسترده در بازار می‌تواند منابع ارزی بانک مرکزی را با فشار جدی مواجه کند.

صفاری با تأکید بر اینکه انتظار تثبیت کامل نرخ ارز از سوی بانک مرکزی واقع‌بینانه نیست، اظهار کرد: کشور‌هایی که نظام ارزی ثابت دارند، مانند برخی کشور‌های عربی، از منابع ارزی گسترده‌ای برخوردارند و در آنها عرضه ارز می‌تواند فاصله قابل توجهی با تقاضا داشته باشد؛ بنابراین امکان حفظ نرخ ثابت ارز برای آنها فراهم است، اما چنین شرایطی در اقتصاد ایران وجود ندارد.

وی در پایان با تأکید بر اینکه بانک مرکزی تاکنون مدیریت مناسبی بر بازار ارز داشته است، گفت: در شرایط جنگی، حفظ و مدیریت منابع ارزی اهمیت مضاعفی پیدا می‌کند و بانک مرکزی باید با اولویت صیانت از ذخایر ارزی، از هدررفت این منابع در برابر تقاضا‌های سفته‌بازانه جلوگیری کند.