گله گوسفندان و خودروی حمل غذا؛ تشابه شمر و ترامپ

به گزارش گروه فرهنگی خبرگزاری تسنیم ـ مریم مرتضوی؛ نقل شده است شمر، سنان و تعداد دیگری از قاتلان حضرت امام اباعبدالله الحسین(ع) پس از قیام مختار از ترس مجازات و خشم مردم، برای فرار به میان گوسفندان پناه بردند و خود را از چشم دیگران پنهان کردند، این‌اتفاق معنای قابل‌تأملی دارد، این‌که؛ کسانی که روزی با هیبت و قدرت به میدان آمدند، در پایان به جایی رسیدند که برای نجات جان خود باید از همان مردم و همان جامعه‌ای که بر آن خشونت روا داشته بودند، پنهان شوند، آن هم بین گله گوسفندان.

این تصویر را بگذارید کنار آنچه امروز درباره دونالد ترامپ اتفاق افتاده است، رسانه‌های بین‌المللی گزارش داده‌اند در جریان بازگشت ترامپ از ترکیه، به‌دلیل تهدید امنیتی، او در یک عملیات محرمانه از هواپیمای ریاست‌جمهوری خارج و با یک خودروی حمل غذا به هواپیمای نظامی دیگری منتقل شد؛ در حالی که هواپیمای اصلی به‌عنوان طعمه و پوشش، مسیر دیگری را دنبال می‌کرد.

تصویر، به‌خودی‌خود گویاست.

موجود فاسدی که سال‌ها تلاش کرده بود خود را نماد قدرت بی‌رقیب آمریکا نشان دهد، این بار نه در برابر دوربین‌ها و پشت تریبون، بلکه در پوشش یک عملیات امنیتی، از یک خودرو حمل غذا به هواپیمایی کوچک‌تر منتقل می‌شود، حال نمی‌توان انکار کرد که برای افکار عمومی، این تصویر معنای نمادین پیدا کرده است.

این همان نقطه‌ای است که تاریخ و سیاست به هم می‌رسند. در منطق قدرت، بسیاری تصور می‌کنند هرچه سلاح، هواپیما، ناو، بمب و بودجه نظامی بیشتر باشد، ترس هم بیشتر بر طرف مقابل غلبه خواهد کرد، اما تجربه جنگ‌ها همیشه این معادله را تأیید نکرده است، همان طور که عاشورا تأییدکننده این مطلب است.

گاهی یک قدرت بزرگ با همه تجهیزاتش، وقتی با اراده‌ای روبه‌رو می‌شود که حاضر نیست تسلیم شود، ناگهان متوجه می‌شود مسئله فقط توان نظامی نیست؛ مسئله، هزینه‌ای است که طرف مقابل حاضر است برای ایستادگی و مقاومت بپردازد، از همین منظر است که قیام حضرت امام حسین(ع) همچنان برای ما فقط یک واقعه تاریخی نیست.

پیام عاشورا این نیست که هرکس در برابر جبهه حق ایستاد، الزاماً همان روز شکست می‌خورد، پیام عمیق‌تر این است که قدرتی که بر ظلم و آزار انسان‌ها بنا شود، دیر یا زود با بحران مشروعیت و فرسایش اقتدار روبه‌رو خواهد شد، ممکن است یک حکومت سال‌ها قدرتمند به‌نظر برسد؛ اما لحظه‌ای فرا می‌رسد که همان قدرت، به‌جای پیشروی، سرگرم طراحی راه‌های نجات خود می‌شود.

شمر و سنان در حافظه تاریخی شیعه، دیگر نام چند فرمانده نظامی نیستند؛ آنها به نماد انتخابی تبدیل شده‌اند که انسان میان ایستادن در برابر حقیقت و پیوستن به ظلم انجام می‌دهد، از این منظر، هر نسلی می‌تواند دوباره این پرسش را از خود بپرسد: اگر روزی در برابر حسین زمان قرار گرفتیم، در کدام سوی تاریخ خواهیم ایستاد؟

و اینجا مفهوم «ما ملت امام حسینیم» معنای مهم‌تری پیدا می‌کند، این جمله، یعنی جامعه‌ای که شکست را فقط با از دست دادن یک نبرد تعریف نمی‌کند، جامعه‌ای که در برابر تهدید، ارعاب و تحمیل، هویت خود را نمی‌بازد، یعنی ملتی که باور دارد می‌توان قدرتمند بود، اما قدرت را با ظلم اشتباه نگرفت؛ می‌توان جنگید، اما از انسانیت عبور نکرد؛ و می‌توان در برابر قدرت‌های بزرگ ایستاد، بدون اینکه خود به نسخه دیگری از همان ظلم تبدیل شد.

امروز هم در جنگ میان ایران، آمریکا و رژیم صهیونیستی، هر تصویر از عقب‌نشینی، پناه گرفتن یا تغییر مسیر اضطراری، یک پیام روانی دارد: قدرتی که دیگر احساس امنیت مطلق نمی‌کند، دیگر همان تصویر شکست‌ناپذیر سابق را ندارد، شاید به همین دلیل است که تصویر ترامپ در خودروی حمل غذا، این‌چنین در افکار عمومی ماندگار شده است.

در یک سو قدرتی قرار دارد که سال‌ها خود را صاحب تعیین‌کننده‌ترین ابزارهای نظامی جهان می‌دانست، و در سوی دیگر ملتی که هویت تاریخی خود را با کربلا و مفهوم ایستادگی گره زده است. عاشورا به ما یاد داده است مسئله فقط این نیست چه‌کسی در آغاز میدان، قدرت بیشتری دارد، مسئله این است که چه‌کسی در پایان هنوز می‌تواند با سربلندی بایستد.