عصر بانک - عصربانک یک رسانه آنلاین خبری آموزشی است که از سال 92 در حوزه‌های مختلف فناوری مالی (فین‌تک)، مثل بانک تک، پی تک، لندتک، اینشورتک، رگ تک، ولث تک و کریپتوکارنسی خبررسانی و تولید محتوا می‌کند.
زنجیره طلا در ایران فقط به معدن و طلافروشی ختم نمی‌شود؛ استخراج، واردات، بازیافت، پالایش، تولید شمش و مصنوعات، مصرف صنعتی، بازار سرمایه و فناوری‌های مالی، حلقه‌های مختلف این زنجیره را تشکیل می‌دهند.
برای رسیدن یک قطعه طلا به بازار، مسیرهای مختلفی وجود دارد. استخراج داخلی یکی از این مسیرهاست و معادن طلا در چندین استان کشور قرار دارند.
البته استخراج طلا در ایران فقط به معادن صنعتی محدود نیست. بین ۳۰ تا ۴۰ واحد کوچک و سنتی در استان‌های کردستان، آذربایجان شرقی و غربی، خراسان جنوبی و سیستان و بلوچستان فعالیت دارند. در کنار آنها، حدود ۳۰۰ تا ۵۰۰ کارگاه قالکاری و ذوب سنتی نیز عمدتا در تهران، مشهد، تبریز و اصفهان فعالیت می‌کنند و در نقشه از ذوب‌های محلی و ری‌گیری‌های غیرمجاز نیز نام برده شده است.
واردات طلا از چه مسیرهایی انجام می‌شود؟
استخراج داخلی تنها منبع تامین طلا نیست و واردات نیز سهمی از این زنجیره دارد. در مسیر رسمی، گمرک جمهوری اسلامی ایران، بانک‌های عامل مجاز و شرکت‌های واردکننده دارای مجوز قرار دارند. بانک ملت، بانک صادرات و بانک ملی به‌عنوان بانک‌های عامل مجاز معرفی شده‌اند و گسیل کالای شرق نیز در میان شرکت‌های واردکننده قرار دارد.
در کنار این مسیر، واردات چمدانی از مرزهای زمینی شرقی نیز در نقشه آمده است. عراق، ترکیه، پاکستان، امارات و عمان به‌عنوان منشأ واردات طلا معرفی شده‌اند و نام‌های آسیا اکسیر، نیلگون، اسید و کیمیا نیز در بخش کانال‌های غیررسمی دیده می‌شود.
بانک مرکزی نیز یکی از مسیرهای عرضه طلا در این زنجیره است. بانک کارگشایی و صرافی‌های منتخب بانک مرکزی، ضرابخانه بانک مرکزی در بانک ملی و مرکز مبادله طلا و ارز ایران در این قسمت قرار دارند. اوراق سپرده سکه و شمش نیز در بانک‌های ملت، رفاه و صادرات فعال معرفی شده‌اند.
طلاهای قدیمی دوباره وارد چرخه می‌شوند
بخش دیگری از طلای مورد استفاده در بازار از مسیر بازیافت به چرخه برمی‌گردد. ذوب مجدد مصنوعات و جواهرات مستعمل، خاک و غبار زرگری یا خاک زر، ضایعات صنعتی و الکترونیکی و ضایعات دندانپزشکی، منابع بازیافت طلا هستند.
طلاهای ضبط‌شده و اموال مصادره‌ای نیز در فهرست منابع تامین طلا آمده‌اند.
پالایش طلا؛ از کارگاه‌های سنتی تا واحدهای صنعتی
بعد از تتمین طلا، نوبت به پالایش می‌رسد. این کار در ایران هم در کارگاه‌های سنتی و هم در واحدهای صنعتی انجام می‌شود.
حدود ۴۰۰ کارگاه فعال قالکاری و تیزاب‌کاری در کشور وجود دارد. تمرکز اصلی آنها در تهران، به‌ویژه بازار سبزه‌میدان و منطقه مولوی، است و پس از تهران، مشهد، تبریز و اصفهان بیشترین تعداد و فعالیت را در این حوزه دارند.
بازیافت صنعتی فقط در کارگاه‌های طلا انجام نمی‌شود
بازیافت الکترونیکی و صنعتی، بخش دیگری از عملیات مرتبط با پالایش طلاست. بین ۲۰ تا ۳۰ واحد نیمه‌صنعتی و کارگاهی در تهران، اصفهان و تبریز در این حوزه فعالیت می‌کنند.
زرجویان پاسارگاد، طلاکام، طلابازیافت، اسقاط آنلاین و بازیافت الکترونیک کاسپین از شرکت‌های فعال معرفی شده‌اند. در کنار این واحدها، پژوهشکده فرآوری مواد معدنی ایران در کرج و وابسته به ایمیدرو، دانشگاه‌های تهران، صنعتی شریف، صنعتی امیرکبیر و اصفهان، شرکت ملی صنایع مس ایران با پالایشگاه‌های خاتون‌آباد و سرچشمه و مجتمع‌های سرب و روی انگوران و مهدی‌آباد در بخش واحدهای تحقیقاتی و فلزات رنگین قرار گرفته‌اند.
طلای پالایش‌شده به شمش و مصنوعات تبدیل می‌شود
پس از پالایش، یکی از مسیرهای اصلی طلا تبدیل آن به شمش است. پارسیس گلد، زرین شمش، ایران شمش، خانه سکه ایران و آریا شمش در میان تولیدکنندگان داخلی شمش استاندارد قرار دارند.
در کنار آنها، شمش‌های وارداتی با برندهای بین‌المللیPAMP، Emirates Gold و Valcambi نیز در نقشه اکوسیستم طلا دیده می‌شوند.
مسیر دیگری که طلا در پیش می‌گیرد، تولید نیمه‌ساخته‌ها و مصنوعات است.
حدود ۱۰۰ کارخانه و کارگاه نیمه‌ساخته‌سازی در کشور فعالیت دارند و کارگاه‌های زنجیرسازی در تبریز، مشهد، اصفهان و یزد از کانون‌های مهم تولیدی معرفی شده‌اند.
بازار طلای زینتی چند هزار واحد تولید و فروش دارد
بخش بزرگی از طلا در نهایت به بازار مصنوعات و زیورآلات می‌رسد. حدود ۱۰ هزار کارگاه تولیدی و بیش از ۲۰ هزار فروشگاه طلا و جواهر در این زنجیره فعالیت دارند.
شبکه اتحادیه‌ها نیز گسترده است و بیش از ۳۰ اتحادیه استانی طلا و جواهر در نقشه به‌عنوان زیرمجموعه اتحادیه تهران معرفی شده‌اند.
طلا در صنایع و تجهیزات الکترونیکی هم مصرف می‌شود
بخشی از طلا به جای ویترین طلافروشی‌ها، سر از بخش صنعتی درمی‌آورد. نقشه اکوسیستم طلا حدود ۱۰ تا ۱۵ شرکت صنعتی مصرف‌کننده طلا را معرفی کرده است.
ایران‌خودرو الکترونیک، صنایع مخابرات شیراز، پژوهشکده مواد و انرژی کرج، صاایران و الکترونیک اصفهان از مهم‌ترین صنایع مصرف‌کننده معرفی شده‌اند.
بازار طلا فقط فیزیکی نیست
بخش دیگری از این زنجیره در شبکه بانکی و بازار سرمایه شکل گرفته است. بانک مرکزی، صندوق طلا در بورس کالا، سکه پشتوانه زرافشان و گواهی سپرده سکه و شمش در این قسمت قرار دارند. بانک ملی، بانک ملت، بانک سامان، بانک رفاه، بانک تجارت و بانک صادرات نیز از بانک‌های فعال در بازار طلا معرفی شده‌اند.
بازار آتی و اختیار معامله طلا نیز در این ساختار دیده شده است. راه‌اندازی قراردادهای آتی سکه و شمش در بورس کالا در نقشه «در دست توسعه» عنوان شده و طلای زر، مفید، کیان، آگاه و لوتوس نیز در میان مجموعه‌های مرتبط با این بخش آمده‌اند.
ضرابخانه بانک مرکزی و گواهی سپرده سکه قابل معامله در بورس کالا نیز در کنار تولیدکنندگان داخلی شمش استاندارد قرار گرفته‌اند. ضرابخانه‌های غیردولتی محدود، از جمله مجموعه پارسیان، مجموعه مظفریان و آتیه ثامن نیز در نقشه ذکر شده‌اند.
حمل، بیمه و امنیت؛ بخش کمتر دیده‌شده بازار طلا
جابه‌جایی و نگهداری طلا نیز به زیرساخت‌های مشخصی نیاز دارد. شرکت‌های بیمه، شرکت‌های حمل امن و صندوق‌های امانات بانکی در این قسمت قرار دارند.
چه نهادهایی بر زنجیره طلا حضور دارند؟
فعالیت این بازار با مجموعه‌ای از نهادهای تنظیم‌گر و حاکمیتی گره خورده است. بانک مرکزی، گمرک، اتاق بازرگانی، پلیس فتا، اتحادیه کسب‌وکارهای مجازی، اتحادیه طلا و جواهر، پلیس امنیت اقتصادی، سازمان زمین‌شناسی، سازمان بورس، سازمان استاندارد و وزارت صمت در فهرست نهادهای تنظیم‌گری، حقوقی و حاکمیتی قرار دارند.
در چنین ساختاری، طلا از یک معدن یا منبع وارد چرخه می‌شود، در مسیر پالایش و بازیافت قرار می‌گیرد و سپس می‌تواند به شمش، نیمه‌ساخته، مصنوعات یا محصولات مورد استفاده صنایع تبدیل شود. بخشی از آن نیز از مسیر بانک‌ها، بورس کالا و ابزارهای مالی به بازار سرمایه می‌رسد.
فین‌تک‌ها در انتهای مسیر وارد می‌شوند
فناوری مالی نیز در سال‌های اخیر به بخشی از زنجیره طلا تبدیل شده است.
در طرف دیگر این بازار، گروه‌های مختلفی قرار دارند که از این زنجیره استفاده می‌کنند؛ خریداران سرمایه‌ای، تولیدکنندگان و عمده‌فروشان، مصرف‌کنندگان، معامله‌گران حرفه‌ای و سرمایه‌گذاران دیجیتال، کاربران نهایی معرفی‌شده در این نقشه هستند.
تصویری که از این زنجیره به دست می‌آید، بازاری بسیار گسترده‌تر از خرید و فروش طلا در ویترین فروشگاه‌هاست. معدن، استخراج سنتی، واردات، بازیافت، قالکاری، پالایش صنعتی، تولید شمش، جواهرسازی، عمده‌فروشی، مصرف صنعتی، بانک‌ها، بورس کالا، شرکت‌های بیمه و حمل امن، نهادهای تنظیم‌گر و در نهایت فین‌تک‌ها، هر کدام بخشی از مسیر حرکت طلا در ایران را تشکیل می‌دهند.
شما می‌توانید نقشه اکوسیستم طلا که توسط طلاین گرده آوری و تنطیم شده را در لینک زیر بررسی کنید.
نظرات کاربران