کسری چهارمین‌ساله بازار؛ چرا پلاتین دوباره برای سرمایه‌گذاران جذاب شده است؟

به گزارش شبکه اطلاع‌رسانی طلا و ارز پلاتین در پایان معاملات ۲۱ اوت ۲۰۲۶ در محدوده ۱,۸۹۱ تا ۱,۸۹۵ دلار به ازای هر اونس تروا معامله شد؛ قیمتی که بر اساس داده‌های LBMA، Kitco و Trading Economics، رشد روزانه حدود ۲.۵ تا ۳.۵ درصدی را نشان می‌دهد. این حرکت، پلاتین را پس از یک دوره پرنوسان دوباره در کانون توجه بازار فلزات گرانبها قرار داده و قیمت را به بالاترین سطح ۱۱ هفته اخیر رسانده است. اکنون پرسش اصلی این است که آیا این جهش صرفاً یک موج کوتاه‌مدت خرید است یا بازار پلاتین در حال ورود به مرحله‌ای تازه از روند صعودی است.

مسیر پلاتین در سال ۲۰۲۶ تاکنون یک حرکت خطی نبوده است. قیمت در ژانویه به رکورد تاریخی جدیدی در حدود ۲,۹۲۳ دلار به ازای هر اونس رسید، اما سپس تحت فشار انتظارات برای تداوم نرخ‌های بهره بالا، قدرت دلار آمریکا و کاهش تقاضای صنعتی عقب‌نشینی کرد. با این حال، در ماه اوت شرایط تغییر کرد و تضعیف دلار آمریکا، افزایش تمایل به فلزات گرانبها و مجموعه‌ای از عوامل کلان اقتصادی، زمینه بازگشت سریع قیمت را فراهم کردند.

وقتی بازار دوباره به کمبود پلاتین نگاه می‌کند

در پس جهش اخیر، یک واقعیت بنیادی همچنان پابرجاست: بازار پلاتین با کسری ساختاری عرضه روبه‌رو است. برآوردهای World Platinum Investment Council و اجماع Johnson Matthey نشان می‌دهد بازار در سال ۲۰۲۶ برای چهارمین سال متوالی با کمبود عرضه مواجه خواهد بود. کسری پیش‌بینی‌شده امسال حدود ۲۹۷ هزار اونس (koz) است؛ رقمی که نسبت به کسری حدود ۱,۱۹۱ هزار اونس در سال ۲۰۲۵ کوچک‌تر شده، اما همچنان برای بازاری با موجودی محدود قابل توجه است.

افزایش قیمت باعث شده بازیافت پلاتین تقویت شود و برآورد می‌شود عرضه بازیافتی در سال ۲۰۲۶ با رشد ۹ درصدی به حدود ۱,۸۲۶ هزار اونس برسد. در مقابل، عرضه معدنی تقریباً ثابت و در سطح حدود ۵,۵۵۱ هزار اونس پیش‌بینی شده است. مجموع عرضه نیز حدود ۷,۳۷۷ هزار اونس برآورد می‌شود. بنابراین، حتی رشد بازیافت نیز تاکنون برای برطرف کردن کامل شکاف میان عرضه و تقاضا کافی نبوده است.

تمرکز جغرافیایی تولید نیز یکی از مهم‌ترین نقاط حساس بازار محسوب می‌شود. آفریقای جنوبی حدود ۷۰ درصد تولید معدنی جهان یا نزدیک به ۴,۰۰۵ هزار اونس را در اختیار دارد و روسیه با حدود ۱۱ درصد و تولید تقریبی ۶۴۶ هزار اونس در جایگاه بعدی قرار می‌گیرد. اختلالات برق، تعمیرات و افت تولید، به‌ویژه در آفریقای جنوبی، همچنان مانعی برای افزایش سریع عرضه هستند و کاهش حدود ۴ درصدی مجموع استخراج آفریقای جنوبی در ماه‌های اخیر، این محدودیت را برجسته‌تر کرده است.

موجودی‌های رو به کاهش، حاشیه امن بازار را کوچک کرده‌اند

یکی از مهم‌ترین مؤلفه‌های بنیادی پلاتین، وضعیت ذخایر روی زمین است. پیش‌بینی می‌شود موجودی‌های بالای زمین تا پایان سال ۲۰۲۶ به حدود ۱,۷۴۷ هزار اونس کاهش یابد؛ سطحی که کمتر از سه ماه تقاضای جهانی را پوشش می‌دهد. چنین شرایطی به این معناست که بازار در برابر هرگونه اختلال ناگهانی در تولید، انعطاف محدودی خواهد داشت.

به همین دلیل، حتی در شرایطی که تقاضای کل در سال ۲۰۲۶ کاهش پیدا کند، کسری ساختاری همچنان می‌تواند نقش یک کف بنیادی برای قیمت ایفا کند. برآورد می‌شود تقاضای کل امسال با کاهش حدود ۹ درصدی نسبت به ۲۰۲۵ به ۷,۶۷۴ هزار اونس برسد، اما ترکیب این تقاضا در حال تغییر است و همین تغییر می‌تواند اهمیت بیشتری از رقم نهایی داشته باشد.

در بخش صنعتی، تقاضا برخلاف روند کلی بازار حدود ۹ درصد افزایش خواهد یافت. صنعت شیشه یکی از محرک‌های مهم این بخش است و رشد آن حدود ۸۳ درصد و تقاضای آن نزدیک به ۳۷۷ هزار اونس برآورد شده است. همزمان، کاربردهای نوظهور مرتبط با هوش مصنوعی، مراکز داده و اقتصاد هیدروژن، افق تازه‌ای برای مصرف صنعتی پلاتین ایجاد کرده‌اند.

پلاتین دیگر فقط به خودرو وابسته نیست

بخش خودرو همچنان یکی از مهم‌ترین مصرف‌کنندگان پلاتین است، اما برآورد می‌شود تقاضای این بخش در سال ۲۰۲۶ حدود ۲ درصد کاهش یابد. کاهش استفاده از کاتالیست‌ها در موتورهای احتراق داخلی و روند گسترش خودروهای برقی، فشار ساختاری بر این بخش ایجاد کرده است. با این حال، امکان جایگزینی برخی فلزات و تغییر ترکیب مواد مورد استفاده در کاتالیست‌ها می‌تواند بخشی از این فشار را جبران کند.

در بخش جواهرات، کاهش تقاضا حدود ۱۲ درصد پیش‌بینی شده است. سرمایه‌گذاری نیز در نیمه نخست سال با خروج حدود ۷۰۰ هزار اونس از ETFها و موجودی‌های مرتبط، عملکرد ضعیف‌تری داشته است. با این حال، این بخش در ماه‌های آینده همچنان یک متغیر تعیین‌کننده باقی می‌ماند؛ زیرا بازگشت تقاضای سرمایه‌گذاری می‌تواند در بازاری با موجودی محدود، اثر قابل توجهی بر قیمت داشته باشد.

از سوی دیگر، چشم‌انداز بلندمدت فقط به خودرو محدود نمی‌شود. اقتصاد هیدروژن، الکترولایزرهای PEM، سلول‌های سوختی و رشد سوخت پایدار هوانوردی یا SAF، مسیرهایی هستند که می‌توانند تقاضای پلاتین را متنوع‌تر کنند. برآورد می‌شود کسری بازار حتی در سال‌های آینده ادامه داشته باشد و میانگین کسری سالانه تا ۲۰۳۰ حدود ۳۳۱ هزار اونس باشد؛ هرچند افزایش قیمت می‌تواند بخشی از تقاضای حاشیه‌ای را کاهش دهد.

جهش اوت، هم‌زمانی عوامل بنیادی و کلان را نشان می‌دهد

رالی اخیر پلاتین تنها محصول کمبود عرضه نیست. در بازارهای جهانی، تضعیف دلار آمریکا و کاهش بازده اوراق خزانه‌داری به سود دارایی‌های بدون بازدهی مانند پلاتین تمام شده است. نگرانی‌های مالی در آمریکا، از جمله برنامه‌های بازخرید اوراق خزانه‌داری، در کنار کاهش بازده اوراق، بخشی از فشار نرخ‌های بهره را از دوش فلزات گرانبها برداشته است.

تنش‌های ژئوپلیتیکی در خاورمیانه و افزایش قیمت انرژی نیز به تقویت تقاضای پوششی برای فلزات گرانبها کمک کرده‌اند. در چنین محیطی، پلاتین که همزمان ویژگی فلز گرانبها و فلز صنعتی را دارد، می‌تواند از دو مسیر متفاوت مورد توجه سرمایه‌گذاران قرار گیرد. همین ترکیب، حرکت اخیر قیمت را از یک جهش صرفاً تکنیکی فراتر می‌برد.

داده‌های موقعیت‌گیری معامله‌گران نیز از افزایش فعالیت بازار حکایت دارند. بر اساس داده‌های CFTC در ۱۸ اوت ۲۰۲۶، مجموع قراردادهای باز در محدوده ۶۰,۱۲۹ تا ۶۳,۹۲۹ قرارداد قرار داشته و اخیراً افزایش یافته است. موقعیت خالص خرید معامله‌گران غیرتجاری یا سفته‌بازان نیز حدود +۱۳,۰۰۰ قرارداد بوده است. این موقعیت از اوج‌های قبلی کاهش یافته، اما همچنان نشان‌دهنده غلبه دیدگاه صعودی است؛ در مقابل، معامله‌گران تجاری همچنان خالص موقعیت فروش دارند.

نمودار روزانه، تغییر فاز کوتاه‌مدت را تأیید می‌کند

از منظر تکنیکال، پلاتین در نمودارهای روزانه و چهار ساعته نشانه‌های روشنی از تغییر فاز کوتاه‌مدت نشان داده است. قیمت با عبور قاطعانه از میانگین‌های متحرک کوتاه‌مدت و حفظ سطوح جدید، ساختار صعودی تازه‌ای ایجاد کرده و مومنتوم خرید در جلسات اخیر افزایش یافته است.

RSI(14) در محدوده ۵۷ تا ۶۸ قرار دارد؛ سطحی که از قدرت مومنتوم حکایت می‌کند، اما هنوز در همه قرائت‌ها وارد محدوده اشباع خرید افراطی نشده است. MACD نیز در وضعیت مثبت قرار گرفته و کراس صعودی آن به نفع ادامه حرکت افزایشی است. استوکاستیک و سایر اسیلاتورها نیز در جلسات اخیر به سمت سیگنال‌های صعودی چرخیده‌اند.

میانگین‌های متحرک کوتاه‌مدت نیز تصویر مثبتی ارائه می‌کنند. در بازه‌های مختلف، سیگنال خرید در SMAها و EMAهای ۵، ۱۰، ۲۰، ۳۰ و ۵۰ روزه دیده می‌شود و قیمت بالاتر از SMA(10)–EMA(10) قرار گرفته است. همچنین عبور از EMA دوره ۲۰۰ در نمودار چهار ساعته که در پوشش‌های اوایل اوت نیز مورد توجه قرار گرفته بود، به تغییر ساختار کوتاه‌مدت اعتبار بیشتری می‌دهد.

مقاومت ۱,۹۰۰ دلار، آزمون تعیین‌کننده موج صعودی است

با وجود این تصویر مثبت، نمودار هنوز با یک مانع مهم روبه‌رو است. مقاومت فوری در محدوده ۱,۹۰۰ تا ۱,۹۰۸ دلار قرار دارد؛ محدوده‌ای که با سقف‌های اخیر هم‌پوشانی دارد. تثبیت قیمت بالای ۱,۹۰۰ دلار می‌تواند سوگیری صعودی را تقویت کرده و مسیر را برای حرکت به سمت ۱,۹۳۱ تا ۱,۹۵۳ دلار باز کند.

در طرف مقابل، حمایت فوری در محدوده ۱,۸۶۵ تا ۱,۸۷۸ دلار قرار دارد و حمایت بعدی در ۱,۷۹۸ تا ۱,۸۰۰ دلار دیده می‌شود. از دست رفتن حمایت اول، بدون آنکه الزاماً ساختار میان‌مدت را تخریب کند، می‌تواند نشانه افزایش فشار سودگیری باشد و احتمال حرکت دوباره به سمت ۱,۸۰۰ دلار یا پایین‌تر را در کوتاه‌مدت افزایش دهد.

محدودیت مهم‌تر در سمت بالا، میانگین متحرک ۲۰۰ روزه است که در محدوده حدود ۱,۹۵۳ تا ۱,۹۶۴ دلار قرار دارد. قیمت هنوز زیر این میانگین و EMA بلندمدت معامله می‌شود؛ بنابراین، عبور از محدوده ۱,۹۳۱ تا ۱,۹۵۳ دلار و سپس تثبیت بالاتر از ۱,۹۵۳ تا ۱,۹۶۴ دلار می‌تواند اهمیت بیشتری از عبور اولیه از ۱,۹۰۰ دلار داشته باشد.

افزایش حجم و نوسان همزمان با جهش اخیر، نشانه ورود نقدینگی و توجه بیشتر معامله‌گران است، اما در برخی اسیلاتورها شرایط به محدوده اشباع خرید نزدیک شده است. بنابراین احتمال اصلاح‌های کوتاه‌مدت و شناسایی سود در نزدیکی مقاومت‌ها همچنان وجود دارد. در سناریوی ادامه مومنتوم، هدف بالقوه ۲,۰۰۰ دلار مطرح می‌شود، اما رسیدن به آن نیازمند عبور پایدار از مقاومت‌های میان‌راه است.

کسری عرضه می‌تواند در نهایت دست بالا را پیدا کند

چشم‌انداز پلاتین در ادامه سال ۲۰۲۶ و ورود به ۲۰۲۷ به تعامل میان سه متغیر بستگی خواهد داشت: موجودی محدود، وضعیت تقاضای صنعتی و شرایط کلان بازارهای مالی. کسری ساختاری و کاهش ذخایر، کف بنیادی قابل توجهی برای قیمت ایجاد کرده‌اند و هرگونه اختلال در تولید آفریقای جنوبی یا روسیه می‌تواند واکنش سریع و شدید بازار را به دنبال داشته باشد.

در مقابل، رکود اقتصادی، کاهش مصرف صنعتی، سرعت بالاتر جایگزینی خودروهای برقی و بازگشت قدرت دلار آمریکا مهم‌ترین ریسک‌های نزولی هستند. اهداف تحلیلی برای سال‌های ۲۰۲۶–۲۰۲۷ دامنه بسیار گسترده‌ای از ۱,۸۰۰ تا ۳,۰۰۰ دلار را در بر می‌گیرند که نشان‌دهنده اختلاف شدید سناریوها درباره سرعت رشد تقاضا، عرضه معدنی و جریان سرمایه‌گذاری است.

در مجموع، پلاتین پس از افت شدید از رکورد ۲,۹۲۳ دلار، اکنون در محدوده ۱,۸۹۱ تا ۱,۸۹۵ دلار بار دیگر به نقطه‌ای رسیده که عوامل تکنیکال و بنیادی در یک جهت قرار گرفته‌اند. عبور از ۱,۹۰۰ دلار می‌تواند نخستین نشانه مهم ادامه موج صعودی باشد، در حالی که محدوده ۱,۹۵۳ تا ۱,۹۶۴ دلار آزمون بزرگ‌تر روند خواهد بود. در صورت تداوم کسری عرضه، کاهش موجودی‌ها و تقویت تقاضای صنعتی و هیدروژنی، ساختار بازار همچنان ظرفیت حمایت از قیمت‌های بالاتر را دارد؛ هرچند نوسان و اصلاح‌های مقطعی در مسیر صعود همچنان محتمل است.