تپه‌های شنی فقط عوارضی در دل بیابان‌ها نیستند؛ شکل و الگوی آنها می‌تواند اطلاعاتی درباره باد، اقلیم و حتی ویژگی‌های سطح سیاراتی همچون مریخ در اختیار دانشمندان قرار دهد.
به گزارش خبرگزاری ایمنا ، یک پژوهشگر استرالیایی با استفاده از تصاویر ماهواره‌ای و داده‌های توپوگرافی با وضوح بالا، جامع‌ترین و دقیق‌ترین نقشه دیجیتال از تپه‌های شنی ناشی از باد در سراسر زمین را تهیه کرده است؛ نقشه‌ای که می‌تواند به شناخت تغییرات اقلیمی زمین و بررسی شرایط سطح مریخ کمک کند.
این پژوهش که توسط محققان دانشگاه موناش انجام شده و در نشریه Nature Communications منتشر شده است، با دسته‌بندی سامانه‌های تپه‌های شنی در مناطق مختلف جهان، ارتباط میان شکل‌گیری این عوارض، شرایط اقلیمی و ویژگی‌های زمین‌شناختی را بررسی کرده است.
تپه‌های شنی در واقع نوعی «آرشیو طبیعی» از شرایط محیطی هستند. شکل و الگوی آنها تحت تأثیر عواملی نظیر جهت و شدت باد، میزان رسوبات موجود، رطوبت و پوشش گیاهی قرار دارد. بنابراین بررسی آنها می‌تواند به دانشمندان کمک کند شرایط اقلیمی گذشته را نیز بازسازی کنند.
نتایج نشان می‌دهد در مناطق خشک، شکل‌گیری تپه‌های شنی بیشتر به نحوه تجمع باد و فاصله از منابع رسوبی وابسته است. در مناطق مرطوب‌تر و دارای پوشش گیاهی، وجود رسوب به‌تنهایی کافی نیست و باد باید قدرت بیشتری داشته باشد تا بر مقاومت محیط غلبه کند و ماسه‌ها را جابه‌جا کند.
یکی از یافته‌های مهم این مطالعه به تپه‌های هلالی‌شکل یا برخان مربوط می‌شود. شکل این تپه‌ها می‌تواند سرنخ‌هایی درباره جهت وزش باد و ویژگی رسوبات ارائه کند.
اهمیت این یافته‌ها به زمین محدود نمی‌شود. در مریخ نیز تپه‌های شنی از معدود عوارض سطحی هستند که می‌توان از طریق آنها درباره بادهای سطحی و ترکیب مواد معدنی اطلاعات به دست آورد. به همین دلیل، نقشه جدید می‌تواند یک معیار مقایسه‌ای برای مطالعه عوارض مشابه در مریخ و دیگر اجرام منظومه شمسی فراهم کند.
پژوهشگران همچنین معتقدند این داده‌ها می‌تواند برای بررسی بیابان‌زایی و فرسایش بادی در آینده مورد استفاده قرار گیرد؛ فرایندهایی که می‌توانند در دهه‌های آینده بر محیط زیست و جوامع انسانی تأثیر بگذارند.
نظرات کاربران