جنگ ایران و پیامدهای آن برای بازار انرژی، فرصت راهبردی مهمی در اختیار روسیه قرار داده است تا بخشی از فشارهای ناشی از جنگ اوکراین را جبران کند. افزایش قیمت نفت و گاز، کاهش نسبی تمرکز غرب بر جبهه اوکراین و انتقال بخشی از توان نظامی آمریکا به غرب آسیا، شرایط مساعدتری برای ادامه عملیات‌های روسیه فراهم کرده است. در چنین فضایی، مسکو بیش از گذشته بر استفاده از انرژی به‌عنوان اهرم ژئوپلیتیکی و افزایش هزینه‌های حمایت اروپا از اوکراین تمرکز خواهد کرد. در نتیجه، محتمل‌ترین مسیر پیش‌رو نه پایان سریع جنگ، بلکه تداوم فرسایش متقابل است؛ وضعیتی که روسیه در آن تلاش می‌کند با اتکا به زمان، درآمدهای انرژی و شکاف‌های راهبردی غرب، موقعیت خود را در برابر اوکراین و حامیان آن تقویت کند.
بن‌بست فرسایشی از آغاز جنگ اوکراین در ۲۰۲۲، روسیه در وضعیت فرسایش چندلایه قرار داشت: اقتصاد تحت فشار تحریم‌های غرب، محدودیت در دسترسی به فناوری‌های پیشرفته و کاهش کارایی نظامی ناشی از تلفات انسانی و هزینه‌های عملیاتی بلندمدت. در سطح راهبردی، جنگ به یک وضعیت «بن‌بست فرسایشی» تبدیل شد که در آن مسکو توان ادامه درگیری را حفظ کرده بود، اما ظرفیت دستیابی به پیروزی قاطع را از دست داده بود. هم‌زمان، اتکای فزاینده اروپا به حمایت مالی و نظامی از اوکراین، صحنه جنگ را به یک رقابت طولانی‌مدت میان روسیه و بلوک غرب تبدیل کرده بود، بدون آن‌که برتری تعیین‌کننده‌ای شکل گیرد.
انحراف راهبردی حدود شش ماه از جنگ آمریکایی–صهیونی علیه ایران می‌گذرد و فدراسیون روسیه هم‌زمان با جنگ اوکراین از افزایش قیمت انرژی و جابه‌جایی تمرکز غرب بهره‌برداری می‌کند؛ به‌طوری‌که سود قابل‌توجهی از افزایش قیمت نفت (حدود ۴۴ دلار) و گاز (حدود ۰.۸۰ دلار) ناشی از اختلال در تنگه هرمز کسب کرده و بورس روسیه نیز وارد وضعیت سبزپوشی شده است. در عین حال، روسیه از این شرایط برای ادامه پیشروی در جبهه اوکراین استفاده می‌کند، در حالی که از زمان کاهش حمایت‌های دولت ترامپ، اروپا به اصلی‌ترین پشتیبان مالی و نظامی اوکراین تبدیل شده است. طبق گزارش France ۲۴, بخش عمده ظرفیت تولید پهپادی کی‌یف به کشورهای اروپایی منتقل شده و پس از اعلام صادرات نفت اوکراین از طریق خط لوله «دروژبا»، بسته حمایتی ۹۰ میلیارد یورویی برای کی‌یف تصویب شده است. با این وجود، تمرکز غرب بر جنگ ایران موجب کاهش نسبی توجه به اوکراین شده و هم‌زمان، به‌دلیل انتقال سامانه‌های پدافندی آمریکا از جمله پاتریوت به منطقه غرب آسیا، توان دفاع هوایی اوکراین تضعیف شده و روسیه با اطمینان بیشتری حملات خود را گسترش داده است.
بازی مسکو با امنیت انرژی اروپا در سناریوی پس از جنگ، روسیه تلاش می‌کند از تجربه بحران هرمز به‌عنوان تأیید اهمیت «انرژی به‌مثابه ابزار ژئوپلیتیک» استفاده کند. مسکو با تقویت کنترل بر مسیرهای صادراتی و بازی با وابستگی انرژی اروپا، به‌ویژه در حوزه گاز و مسیرهای ترانزیتی، در پی افزایش هزینه‌های سیاسی حمایت اروپا از اوکراین است. در این چارچوب، جنگ ایران برای کرملین نمونه‌ای از کارآمدی اهرم‌های انرژی در تغییر رفتار قدرت‌های غربی تلقی می‌شود. نتیجه محتمل، تثبیت یک الگوی جدید است: جنگ اوکراین در قالب فرسایشی ادامه می‌یابد، اما در سایه بی‌ثباتی‌های منطقه‌ای، روسیه تلاش می‌کند موازنه فشار را با ابزار انرژی و زمان به نفع خود بازتنظیم کند، بدون آن‌که الزاماً به دنبال حل سریع جنگ باشد.
نظرات کاربران