بانک مرکزی رمزنگاری داده‌های بانکی را برای عصر رایانه‌های کوانتومی بازطراحی می‌کند

به گزارش شبکه اطلاع‌رسانی طلا و ارز، بانک مرکزی و معاونت علمی، فناوری و اقتصاد دانش‌بنیان ریاست‌جمهوری روز چهارشنبه، ۲۶ اوت ۲۰۲۶ (۴ شهریور ۱۴۰۵)، تفاهم‌نامه‌ای برای توسعه رمزنگاری «پساکوانتومی» در نظام بانکی امضا کردند. بر اساس این توافق، روش کنونی حفاظت از داده‌های بانکی به‌تدریج با الگوریتم‌هایی جایگزین می‌شود که در برابر رایانه‌های کوانتومی آینده نیز مقاوم باشند.

این اقدام در حال حاضر تهدیدی فوری برای حساب‌ها یا رمزهای بانکی مشتریان ایجاد نمی‌کند. اما زیرساخت داده‌ای بانک‌ها را برای دوره‌ای آماده می‌کند که رایانش کوانتومی بتواند کدهای رمزنگاری رایج امروزی را در زمانی کوتاه بشکند؛ روشی که اکنون سال‌ها زمان می‌برد.

امروز بیشتر اطلاعات بانکی با روش‌هایی رمزگذاری می‌شود که بر پیچیدگی محاسباتی مسائل ریاضی تکیه دارند. رایانه‌های معمولی برای حل این معادلات به زمانی بسیار طولانی نیاز دارند، اما رایانه‌های کوانتومی به‌طور نظری می‌توانند همان مسائل را با سرعتی به‌مراتب بالاتر حل کنند. نگرانی اصلی کارشناسان الگویی به نام «ذخیره حالا، رمزگشایی بعداً» است؛ یعنی داده‌های رمزگذاری‌شده امروز ممکن است اکنون ذخیره و در آینده، با در دسترس شدن رایانه‌های کوانتومی قدرتمند، رمزگشایی شود.

شروع کار از داده‌های ماندگار

طبق این طرح، گام نخست شناسایی اطلاعاتی است که ماهیت ماندگار دارند؛ مواردی مانند نام، کد ملی و نشانی مشتریان. این دسته از داده‌ها برخلاف رمزهای یک‌بارمصرف یا کدهای تأیید تراکنش که پس از چند دقیقه اعتبار خود را از دست می‌دهند، برای سال‌های طولانی ارزش و کاربرد دارند. همین ویژگی آن‌ها را در برابر سناریوی ذخیره و رمزگشایی آینده آسیب‌پذیرتر می‌کند.

نقش معاونت علمی در این تفاهم‌نامه، انتقال دانش فنی و کمک به بومی‌سازی الگوریتم‌های پساکوانتومی است. بانک مرکزی به‌عنوان نهاد ناظر بر شبکه بانکی، مسئول پیاده‌سازی تدریجی این استانداردها در زیرساخت داده‌ای بانک‌ها خواهد بود. جزئیات زمان‌بندی اجرا و هزینه پروژه هنوز اعلام نشده است.

این تغییر چه معنایی برای مشتریان دارد

این طرح یک پروژه زیرساختی بلندمدت است، نه تغییری فوری در اپلیکیشن بانکی یا کارت‌های مشتریان. برای کاربر عادی، در کوتاه‌مدت هیچ اقدام یا تنظیم جدیدی لازم نیست. اثر واقعی این تغییر زمانی محسوس می‌شود که فناوری رایانش کوانتومی به مرحله کاربردی برسد و امنیت داده‌های ذخیره‌شده امروز را در معرض آزمون قرار دهد.

چند نهاد استانداردگذاری بین‌المللی طی سال‌های اخیر الگوریتم‌های رمزنگاری پساکوانتومی را برای صنایع حساس، از جمله بانکداری، معرفی کرده‌اند. حرکت بانک مرکزی در همین راستا ارزیابی می‌شود؛ اقدامی پیشگیرانه که ریسک‌های امنیتی داده‌های مالی را در افقی چندساله هدف قرار می‌دهد.