به گزارش شبکه اطلاع‌رسانی طلا و ارز، بانک مرکزی اعلام کرد از ۷ مهر ۱۴۰۵ (۲۹ سپتامبر ۲۰۲۶ (۷ مهر ۱۴۰۵)) دو تغییر مهم در نظام چک اجرا می‌شود. نخست، وجه چک‌های تضمین‌شده بانکی به صورت آنی و بدون معطلی به دارنده چک پرداخت خواهد شد. دوم، بانک‌ها دیگر مجاز به صدور چک رمزدار نیستند. این دو تصمیم مستقیماً بر سرعت و اعتماد به چک به‌عنوان ابزار پرداخت در معاملات روزمره اثر می‌گذارد.
چک تضمین‌شده نوعی چک بانکی است که بانک وجه آن را از حساب صادرکننده کسر و مسدود می‌کند. به همین دلیل پرداخت آن تضمین‌شده تلقی می‌شود و برخلاف چک‌های عادی، امکان برگشت خوردن ندارد. تا پیش از این دستورالعمل، نقد کردن این نوع چک هم مانند چک‌های معمولی نیازمند طی مراحل تسویه بین‌بانکی و گاه چند روز انتظار بود. با اجرای پرداخت آنی، این فاصله زمانی حذف می‌شود و دارنده چک همان لحظه ارائه، پول را دریافت می‌کند.
چک رمزدار چیست و چرا ممنوع شد
چک رمزدار به چکی گفته می‌شود که به‌جای درج کامل مشخصات گیرنده، از یک کد یا رمز برای شناسایی طرف معامله استفاده می‌کند. این ابهام در هویت طرفین، مسیر چک را در شبکه بانکی کم‌شفاف می‌کرد و امکان سوءاستفاده در نقل‌وانتقال چک‌های دست‌به‌دست را افزایش می‌داد. ممنوعیت صدور این نوع چک، شفافیت مالی نظام چک را بالا می‌برد و ردیابی هر برگه چک را برای بانک‌ها و مشتریان ساده‌تر می‌کند.
برای صاحبان کسب‌وکار و افرادی که چک را ابزار روزمره پرداخت یا دریافت وجه می‌دانند، این تغییر یعنی کاهش ریسک نقدینگی. تا امروز حتی چک تضمین‌شده هم می‌توانست دریافت‌کننده را چند روز معطل بانک نگه دارد. از ۷ مهر، این فاصله از بین می‌رود و برنامه‌ریزی مالی افراد و شرکت‌ها برای پوشش هزینه‌ها دقیق‌تر خواهد شد.
اجرای دستورالعمل در شبکه بانکی
بر اساس اعلام بانک مرکزی، بانک‌های عامل موظف‌اند زیرساخت لازم برای پرداخت آنی چک‌های تضمین‌شده را پیش از تاریخ اجرا در سامانه‌های خود آماده کنند. این الزام بخشی از روند گسترده‌تر بانک مرکزی برای تکمیل نظام چک الکترونیکی است؛ روندی که در سال‌های اخیر با راه‌اندازی سامانه صیاد، ثبت الکترونیکی چک و رتبه‌بندی اعتباری صادرکنندگان چک برگشتی پیش رفته است.
چک سال‌هاست یکی از رایج‌ترین ابزارهای پرداخت میان کسب‌وکارهای ایرانی است، اما چک‌های برگشتی و ابهام در هویت طرفین معامله همواره از چالش‌های اصلی این نظام بوده‌اند. سیاست‌های اخیر بانک مرکزی، از الزام ثبت الکترونیکی چک تا محدودیت برای صادرکنندگان چک برگشتی، در همین راستا و با هدف افزایش شفافیت و کاهش ریسک اعتباری در بازار چک اجرا شده‌اند.
نظرات کاربران