به گزارش شبکه اطلاع‌رسانی طلا و ارز پلاتین در پایان مرداد ۱۴۰۵ در شرایطی وارد مرحله تازه‌ای از نوسان شده است که اگرچه فاصله محسوسی با سقف تاریخی خود دارد، اما پشتوانه بنیادی آن همچنان قدرتمند باقی مانده است. قیمت نقدی پلاتین در ۲۹ اوت ۲۰۲۶ حدود ۱,۸۳۳ تا ۱,۸۳۴ دلار به ازای هر اونس معامله می‌شود و در معاملات روزانه حدود ۱.۱ تا ۱.۲ درصد، معادل ۲۰ تا ۲۲ دلار، کاهش یافته است. این عقب‌نشینی در حالی رخ می‌دهد که پلاتین در بازه یک‌ماهه حدود ۱۴ تا ۱۶ درصد، در یک سال ۳۴ تا ۳۸ درصد، طی پنج سال حدود ۸۰ درصد و در ۱۰ سال نزدیک به ۶۹ درصد رشد کرده است.
فشار اخیر را باید در چارچوب اصلاح بازار پس از یک حرکت صعودی بزرگ ارزیابی کرد. پلاتین در ۲۶ ژانویه ۲۰۲۶ در معاملات آتی به سقف درون‌روزی تاریخی حدود ۲,۹۲۳ دلار رسید؛ سطحی که تحت تأثیر کسری عرضه در سال ۲۰۲۵ و ابتدای ۲۰۲۶ و افزایش تقاضای پوشش ریسک صنعتی شکل گرفت. از آن زمان، برداشت سود، انتظار برای سیاست پولی سخت‌گیرانه‌تر آمریکا و افزایش احتمالی ارزش دلار، در کنار فشارهای کلان بر دارایی‌های بدون بازده، مسیر قیمت را از سقف تاریخی جدا کرده است.
کسری عرضه، مهم‌ترین ستون بازار پلاتین
با وجود اصلاح قیمت، تصویر بنیادی پلاتین همچنان یکی از مهم‌ترین عوامل حمایت‌کننده بازار است. شورای سرمایه‌گذاری جهانی پلاتین یا WPIC پیش‌بینی می‌کند بازار این فلز در سال ۲۰۲۶ برای چهارمین سال متوالی با کسری مواجه شود؛ کسری مورد انتظار حدود ۲۹۷ هزار اونس، معادل ۲۹۷ koz، برآورد شده است. این رقم نسبت به برآوردهای قبلی افزایش یافته و نشان می‌دهد فشار ساختاری سمت عرضه هنوز برطرف نشده است.
بر اساس چشم‌انداز WPIC، کسری بازار در فاصله سال‌های ۲۰۲۶ تا ۲۰۳۰ به‌طور متوسط حدود ۳۳۱ koz در سال خواهد بود که معادل حدود ۴ درصد تقاضای جهانی است. اهمیت این کسری زمانی بیشتر مشخص می‌شود که سطح ذخایر روی زمین نیز در نظر گرفته شود. موجودی‌های بالای زمین یا Above-Ground Stocks پیش‌بینی می‌شود تا پایان سال ۲۰۲۶ به کمتر از سه ماه تقاضای جهانی کاهش پیدا کند؛ شرایطی که حساسیت بازار به هرگونه اختلال تولید را افزایش می‌دهد.
ساختار تولید نیز انعطاف‌پذیری محدودی دارد. تولید معدنی پلاتین در سال ۲۰۲۶ حدود ۲ درصد نسبت به سال قبل افزایش یافته و به حدود ۵,۵۵۰ koz می‌رسد، اما بخش بزرگی از این تولید در چند کشور متمرکز است. آفریقای جنوبی حدود ۷۰ تا ۸۰ درصد تولید جهانی را در اختیار دارد و سهم روسیه نیز حدود ۱۰ تا ۱۱ درصد برآورد می‌شود. همین تمرکز جغرافیایی موجب شده هر اختلال در شبکه برق، زیرساخت یا عملیات معادن بتواند اثر نامتناسبی بر توازن جهانی بازار داشته باشد.
رشد تولید هنوز پاسخ مناسبی برای کمبود عرضه نیست
مشکل اصلی پلاتین فقط میزان تولید فعلی نیست؛ بلکه محدودیت ظرفیت افزایش سریع تولید نیز اهمیت دارد. توسعه پروژه‌های بزرگ معدنی جدید به زمان طولانی نیاز دارد و در بسیاری از موارد یک دهه یا بیشتر طول می‌کشد تا یک پروژه از مرحله توسعه به تولید تجاری برسد. بنابراین حتی افزایش قیمت نیز نمی‌تواند در کوتاه‌مدت عرضه‌ای متناسب با رشد تقاضا وارد بازار کند.
بازیافت می‌تواند بخشی از این فشار را کاهش دهد. عرضه بازیافتی در سال ۲۰۲۶ بیش از ۹ درصد رشد سالانه خواهد داشت، اما همچنان در مقایسه با تولید معدنی نقش ثانویه دارد و واکنش آن به قیمت نیز در کوتاه‌مدت محدود است. به همین دلیل، افزایش بازیافت به‌تنهایی برای از بین بردن کسری ساختاری بازار کافی نیست.
از سوی دیگر، هزینه بالای تولید باعث شده کف اقتصادی قابل‌توجهی برای بسیاری از معادن شکل بگیرد. برخی عملیات تولیدی در قیمت‌های کمتر از ۱,۵۰۰ دلار به ازای هر اونس با حاشیه سود بسیار محدودی مواجه می‌شوند یا حتی اقتصادی نیستند. این مسئله می‌تواند در صورت افت شدید قیمت، خود به عاملی برای کاهش عرضه و تقویت مجدد بازار تبدیل شود.
خودرو همچنان ستون تقاضاست، اما ترکیب آن در حال تغییر است
در سمت تقاضا، صنعت خودرو و کاتالیست‌ها همچنان بزرگ‌ترین بخش بازار پلاتین را تشکیل می‌دهند و حدود ۳۵ تا ۴۰ درصد کل تقاضا را به خود اختصاص می‌دهند. پیش‌بینی‌ها از کاهش حدود ۲ درصدی این بخش در سال ۲۰۲۶ حکایت دارند؛ اما این کاهش به معنای از بین رفتن نقش خودرو در بازار پلاتین نیست. تغییر ترکیب خودروها، به‌ویژه رشد خودروهای هیبریدی و سخت‌گیرانه‌تر شدن استانداردهای آلایندگی، در حال تغییر الگوی مصرف فلزات گروه پلاتین است.
خودروهای هیبریدی در حال حاضر یکی از سریع‌ترین بخش‌های در حال رشد بازار خودرو محسوب می‌شوند و در مقایسه با خودروهای تماماً احتراقی، در برخی کاربردها به پلاتین بیشتری نیاز دارند. میزان بارگذاری پلاتین در خودروهای هیبریدی می‌تواند ۱۰ تا ۲۰ درصد یا بیشتر از خودروهای دارای موتور احتراقی خالص باشد. در همین حال، اجرای استانداردهای سخت‌گیرانه‌تر آلایندگی، از جمله استاندارد CN7 در چین، می‌تواند مصرف فلزات گران‌بها در هر خودرو را افزایش دهد.
در کنار صنعت خودرو، کاربردهای جدید نیز به تدریج در حال ایجاد یک لایه تقاضای تازه هستند. صنعت هیدروژن، شامل پیل‌های سوختی و الکترولایزرها، یکی از مهم‌ترین فرصت‌های بلندمدت برای پلاتین محسوب می‌شود. انتظار می‌رود این کاربردها تا اواخر دهه ۲۰۳۰ صدها koz به تقاضای سالانه اضافه کنند. صنایع تراشه و مراکز داده مرتبط با هوش مصنوعی نیز از دیگر حوزه‌هایی هستند که می‌توانند در افق بلندمدت به تقاضای صنعتی پلاتین کمک کنند.
افت سرمایه‌گذاری، تصویر تقاضا را پیچیده کرده است
در مقابل قدرت تقاضای صنعتی، بخش سرمایه‌گذاری در سال ۲۰۲۶ عملکرد ضعیف‌تری داشته است. تقاضای سرمایه‌گذاری حدود ۵۴ درصد کاهش یافته که بخش مهمی از آن به خروج سرمایه از ETFها و ذخایر مرتبط با سهام پلاتین بازمی‌گردد. با این حال، تقاضای فیزیکی برای شمش و سکه، به‌ویژه در چین، همچنان مقاومت قابل‌توجهی نشان داده است.
چین حدود ۲۹ درصد تقاضای جهانی پلاتین را به خود اختصاص می‌دهد و به همین دلیل رفتار مصرف‌کنندگان و صنایع این کشور نقش مهمی در توازن فیزیکی بازار دارد. افت تقاضای جواهرات نیز یکی دیگر از عوامل فشار بر بازار است؛ این بخش در سال ۲۰۲۶ حدود ۱۲ درصد کاهش یافته و به قیمت حساس‌تر است. با این حال، تخفیف پلاتین نسبت به طلا و طلای سفید همچنان می‌تواند در دوره‌هایی تقاضای جواهرات را احیا کند.
در مجموع، پیش‌بینی تقاضای کل در برخی چشم‌اندازها حدود ۷,۶۷۴ koz است که کاهش ۹ درصدی نسبت به سال قبل را نشان می‌دهد. با وجود این افت، قدرت تقاضای صنعتی، رشد کاربردهای جدید و کاهش ذخایر بالای زمین باعث شده بازار همچنان از یک کف بنیادی برخوردار باشد.
دلار و نرخ بهره، در کوتاه‌مدت رقیب بنیادهای پلاتین هستند
در کوتاه‌مدت، مسیر پلاتین تنها با عرضه و تقاضای فیزیکی تعیین نمی‌شود. انتظار برای نرخ‌های بهره بالاتر و قدرت گرفتن دلار آمریکا می‌تواند بر تمام فلزات بدون بازده فشار وارد کند. پلاتین نیز از این قاعده مستثنی نیست و همین عامل یکی از دلایل اصلی فاصله گرفتن قیمت از سقف تاریخی ۲,۹۲۳ دلار محسوب می‌شود.
تحولات بازار انرژی و فرضیات مربوط به بازگشایی تنگه هرمز در سه‌ماهه سوم ۲۰۲۶ نیز می‌تواند به‌صورت غیرمستقیم بر تقاضای خودروهای هیبریدی و احتراقی، هزینه‌های تولید و چشم‌انداز صنعتی اثر بگذارد. در نتیجه، حتی با وجود کسری ساختاری، مسیر قیمت الزاماً صعودی و یک‌طرفه نخواهد بود.
از سوی دیگر، جایگزینی پلاتین با پالادیوم در کاتالیست‌ها تا حدی کاهش یافته است، اما اگر قیمت پلاتین در آینده فاصله بسیار زیادی با پالادیوم پیدا کند، انگیزه برای بازگشت این جایگزینی افزایش خواهد یافت. این موضوع یکی از محدودیت‌های مهم در مسیر رشد بلندمدت قیمت محسوب می‌شود.
قیمت در محدوده‌ای فشرده، میان حمایت و مقاومت گرفتار شده است
از منظر تکنیکال، پلاتین پس از ثبت سقف تاریخی، وارد فاز اصلاح و سپس تثبیت شده است. قیمت در هفته‌های اخیر عمدتاً در محدوده ۱,۷۸۰ تا ۱,۹۰۵ دلار نوسان کرده و اکنون در حوالی ۱,۸۳۳ تا ۱,۸۳۴ دلار قرار دارد. مقاومت ۱,۹۰۵ تا ۱,۹۰۰ دلار نخستین مانع مهم در مسیر بازگشت صعودی قیمت است.
سطح ۱,۸۷۰ دلار نیز اهمیت ویژه‌ای دارد؛ زیرا قیمت اخیراً پس از ثبت یک سقف ۱۱ هفته‌ای در حوالی همین محدوده با موجی از شناسایی سود مواجه شده است. عبور مجدد و تثبیت بالای ۱,۸۷۰ دلار می‌تواند نخستین نشانه بازگشت قدرت خریداران باشد و مسیر را برای آزمایش مقاومت ۱,۹۰۰ تا ۱,۹۰۵ دلار باز کند. عبور پایدار از این محدوده، در صورت همراهی عوامل بنیادی، نگاه بازار را به سمت اهداف بالاتر از ۲,۰۰۰ دلار معطوف خواهد کرد.
در سمت مقابل، محدوده ۱,۷۸۰ تا ۱,۷۸۵ دلار مهم‌ترین سد حمایتی کوتاه‌مدت محسوب می‌شود. از دست رفتن این ناحیه می‌تواند فشار فروش را افزایش دهد و قیمت را به سمت حمایت ۱,۶۵۰ دلار سوق دهد. در صورت تشدید اصلاح، محدوده ۱,۶۰۰ تا ۱,۶۲۰ دلار نیز به‌عنوان حمایت پایین‌تر بازار اهمیت خواهد داشت.
نشانه‌های تکنیکال هنوز از آغاز یک روند قدرتمند خبر نمی‌دهند
رفتار اندیکاتورها نیز تصویر یک بازار در مرحله تثبیت را تأیید می‌کند. RSI در بازه‌های مختلف حدود ۳۶ تا ۵۸ قرار گرفته و در برخی چارچوب‌ها در محدوده خنثی تا متمایل به صعود، یعنی حدود ۵۰ تا ۵۸، قرار دارد. این وضعیت نشان می‌دهد فشار فروش نسبت به دوره‌های اصلاح شدید کاهش یافته، اما هنوز قدرت کافی برای شکل‌گیری یک حرکت صعودی پرقدرت ایجاد نشده است.
MACD نیز سیگنال‌های متفاوتی ارائه می‌دهد و در برخی بازه‌ها نشانه‌های خرید دیده می‌شود، در حالی که ساختار کلی بازار همچنان محتاطانه است. میانگین‌های متحرک ۲۰ و ۵۰ روزه نیز در بسیاری از واکنش‌های صعودی نقش حمایتی ایفا کرده‌اند. ترکیب این عوامل نشان می‌دهد پلاتین در شرایط فعلی بیشتر در حال ساختن یک محدوده تعادلی است تا آغاز یک روند جهت‌دار جدید.
از همین رو، واکنش قیمت به محدوده ۱,۷۸۰ تا ۱,۷۸۵ دلار اهمیت بیشتری از نوسانات روزانه دارد. تثبیت بالای این منطقه می‌تواند ساختار اصلاحی را حفظ کند، در حالی که شکست آن، احتمال حرکت عمیق‌تر به سمت ۱,۶۵۰ دلار را افزایش خواهد داد.
بازار پلاتین بین اصلاح کوتاه‌مدت و کسری بلندمدت قرار گرفته است
چشم‌انداز قیمت در سال ۲۰۲۶ همچنان دوگانه است. برخی برآوردها از جمله پیش‌بینی JPMorgan، قیمت حدود ۱,۸۰۰ دلار را برای پایان سال ۲۰۲۶ در نظر می‌گیرند. در مقابل، مدل Trading Economics قیمت حدود ۱,۸۸۹ دلار را برای سه‌ماهه سوم و حدود ۲,۲۲۴ دلار را برای ۱۲ ماه آینده پیش‌بینی می‌کند. تفاوت قابل‌توجه این برآوردها نشان می‌دهد عدم قطعیت کوتاه‌مدت بازار همچنان بالاست.
با این حال، افق میان‌مدت تصویر متفاوتی دارد. کاهش ذخایر، محدودیت عرضه معدنی، زمان طولانی توسعه معادن جدید و نسبتاً غیرکشسان بودن بخشی از تقاضای صنعتی، مجموعه‌ای از عوامل حمایتی را ایجاد کرده‌اند که می‌تواند افت‌های شدید را محدود کند. در افق ۲۰۲۷ تا ۲۰۳۰ نیز انتظار می‌رود کسری بازار ادامه داشته باشد، هرچند افزایش قیمت می‌تواند بخشی از تقاضا را تحت تأثیر قرار دهد.
جمع‌بندی؛ پلاتین هنوز از پشتوانه کسری عرضه برخوردار است
پلاتین اکنون پس از فاصله گرفتن از سقف تاریخی ۲,۹۲۳ دلار، در محدوده‌ای قرار گرفته که فشارهای کلان و برداشت سود در برابر یک بنیاد فیزیکی قدرتمند قرار گرفته‌اند. قیمت ۱,۸۳۳ تا ۱,۸۳۴ دلار در شرایط فعلی نه نشانه پایان روند صعودی بلندمدت است و نه تأییدی بر آغاز یک موج صعودی جدید؛ بلکه بیشتر بازتاب مرحله‌ای از تثبیت پس از جهش بزرگ بازار است.
در کوتاه‌مدت، محدوده ۱,۹۰۰ تا ۱,۹۰۵ دلار مقاومت کلیدی و محدوده ۱,۷۸۰ تا ۱,۷۸۵ دلار مهم‌ترین حمایت بازار است. شکست هر یک از این دو مرز می‌تواند جهت حرکت بعدی را شفاف‌تر کند. در صورت عبور از مقاومت، اهداف بالای ۲,۰۰۰ دلار دوباره در کانون توجه قرار می‌گیرند و در صورت شکست حمایت، ۱,۶۵۰ و سپس ۱,۶۰۰ تا ۱,۶۲۰ دلار اهمیت خواهند یافت.
در نهایت، آنچه چشم‌انداز پلاتین را از بسیاری از فلزات متمایز می‌کند، تداوم کسری عرضه در کنار گسترش تدریجی کاربردهای صنعتی است. بنابراین حتی اگر مسیر قیمت در کوتاه‌مدت پرنوسان و فرسایشی باقی بماند، کاهش ذخایر و محدودیت عرضه جدید همچنان می‌تواند پایه‌ای برای حمایت از بازار در افق میان‌مدت و بلندمدت ایجاد کند.
نظرات کاربران