به گزارش شبکه اطلاع‌رسانی طلا و ارز، فاصله بین نرخ دلار در بازار آزاد و نرخ نیمایی بار دیگر در کانون توجه فعالان اقتصادی قرار گرفته است. این شکاف تعیین می‌کند واردکنندگان و صادرکنندگان ارز خود را با چه قیمتی مبادله کنند و در نهایت بر قیمت تمام‌شده کالاهای وارداتی اثر می‌گذارد.
نیمه دوم هر سال، زمان تعیین سیاست‌های ارزی برای تامین کالاهای اساسی و تسویه تعهدات صادراتی است. به همین دلیل، روند نزدیک یا دورشدن این دو نرخ در ماه‌های پیش رو می‌تواند مستقیماً روی قیمت کالاهای وارداتی و به تبع آن، هزینه زندگی خانوارها اثر بگذارد.
نرخ نیما چیست و چرا با بازار آزاد فاصله دارد
نیما سامانه‌ای است که صادرکنندگان غیرنفتی، ارز حاصل از فروش کالای خود را در آن عرضه می‌کنند و واردکنندگان کالاهای مجاز، ارز مورد نیاز خود را از همین مسیر تامین می‌کنند. نرخ این سامانه معمولاً پایین‌تر از نرخ بازار آزاد است، چون بخشی از عرضه و تقاضای آن زیر نظارت بانک مرکزی شکل می‌گیرد.
وقتی فاصله دو نرخ زیاد می‌شود، انگیزه صادرکننده برای عرضه کامل ارز در سامانه نیما کاهش می‌یابد. صادرکننده ترجیح می‌دهد بخشی از ارز را به‌جای فروش ارزان‌تر در نیما، در بازار آزاد و با قیمت بالاتر عرضه کند؛ رفتاری که در ادبیات اقتصادی «رانت ارزی» نامیده می‌شود و بازگشت ارز صادراتی به چرخه رسمی را کند می‌کند.
اثر این شکاف بر جیب مصرف‌کننده
این معادله برای خریدار عادی هم اهمیت دارد. کالاهایی که با نرخ نیمایی وارد کشور می‌شوند، ارزان‌تر از قیمت واقعی ارز به دست مصرف‌کننده می‌رسند؛ اما اگر فاصله دو نرخ افزایش یابد، فشار برای تعدیل قیمت‌ها در بازار داخلی نیز بیش‌تر می‌شود. به بیان ساده، کوچک یا بزرگ‌شدن این شکاف، رد پای مستقیمی در سبد خرید خانوار دارد.
کارشناسان بازار ارز، میزان عرضه ارز صادراتی، حجم تقاضای فصلی برای سفر و واردات، و سیاست بانک مرکزی در مدیریت نرخ نیما را سه عامل اصلی تعیین‌کننده مسیر این شکاف در نیمه دوم سال می‌دانند. محتمل‌ترین سناریو، ادامه نوسان محدود دو نرخ حول محور فعلی است، مگر آنکه تغییری محسوس در عرضه یا تقاضای ارز رخ دهد.
سامانه نیما از سال ۱۳۹۶ برای ساماندهی بازگشت ارز حاصل از صادرات غیرنفتی راه‌اندازی شد. از آن زمان تاکنون، فاصله نرخ آزاد و نیمایی بارها گشوده و بسته شده و هر بار به‌عنوان یکی از شاخص‌های غیررسمی برای سنجش فشار روی بازار ارز مورد توجه بوده است.
نظرات کاربران