فرش دستباف ایران؛ صنعتی رو به افول در انتظار حمایت جدی

به گزارش شبکه اطلاع‌رسانی طلا و ارز، سخنگوی کمیسیون اقتصادی مجلس شورای اسلامی با تأکید بر نقش فرش دستباف در اقتصاد و فرهنگ کشور گفت احیای این صنعت در ساختار اجرایی ضروری است. او خواستار رفع موانع داخلی تولید و حمایت هماهنگ دستگاه‌های مختلف از تولید و صادرات این هنر-صنعت شد.

فرش دستباف ایران زمانی یکی از اصلی‌ترین منابع ارزآوری غیرنفتی کشور بود. طبق آمارهای موجود در فضای تجاری، صادرات این کالا در دهه ۷۰ شمسی به بیش از ۵۰۰ میلیون دلار در سال می‌رسید. این رقم امروز به کسری از آن کاهش یافته است؛ افتی که بخش زیادی از آن به رقابت کشورهایی مانند هند، پاکستان و چین در بازارهای جهانی بازمی‌گردد.

چرا صادرات افت کرده است؟

کارشناسان صنعت فرش چند دلیل اصلی برای این روند نزولی برمی‌شمارند. نخست، هزینه بالای تولید دستباف در مقایسه با فرش‌های ماشینی رقیب که با قیمت پایین‌تر عرضه می‌شوند. دوم، دشواری نقل و انتقال ارز حاصل از صادرات که بسیاری از تولیدکنندگان و صادرکنندگان را از ورود به بازارهای صادراتی منصرف کرده است.

سوم، کاهش تعداد بافندگان به دلیل درآمد پایین این حرفه نسبت به مشاغل دیگر. صنعت فرش دستباف نیازمند نیروی کار ماهر و زمان‌بر است؛ بافت یک تخته فرش معمولی ممکن است ماه‌ها طول بکشد. وقتی درآمد حاصل از این کار با هزینه زندگی همخوانی نداشته باشد، نیروی کار به سمت مشاغل دیگر می‌رود و چرخه تولید کند می‌شود.

پیامد برای اقتصاد خانوار و ملی

فرش دستباف تنها یک کالای صادراتی نیست؛ برای صدها هزار خانوار روستایی و شهری در استان‌هایی مانند کرمان، اصفهان، تبریز و کاشان منبع اصلی درآمد به شمار می‌رود. کاهش تقاضای صادراتی به‌طور مستقیم درآمد این خانوارها را تحت فشار قرار می‌دهد و می‌تواند به مهاجرت نیروی کار از این حرفه سنتی دامن بزند.

از منظر کلان‌تر، فرش دستباف بخشی از سبد صادرات غیرنفتی کشور است. تقویت این صادرات می‌تواند به تنوع منابع ارزی کمک کند؛ موضوعی که در شرایط فعلی اقتصاد کشور اهمیت ویژه‌ای دارد. با این حال، تحقق این هدف نیازمند هماهنگی میان نهادهای مسئول در حوزه صادرات، ارز و حمایت از تولید داخلی است.

سخنگوی کمیسیون اقتصادی مجلس در اظهارات خود بر لزوم رفع موانع اجرایی تأکید کرده است، اما جزئیات مشخصی از برنامه عملیاتی برای این هدف ارائه نشده است. کارشناسان صنعت معتقدند بدون تسهیل واقعی در فرآیندهای صادرات و بازگشت ارز، بهبود وضعیت این صنعت با چالش روبه‌رو خواهد ماند.